નવી દિલ્હીઃ કેન્દ્ર સરકારે શનિવારે દેશભરમાં ફેલાયેલા જૂના કચરાના ઢગલાઓને ઝડપથી દૂર કરવા માટે એક મોટું પગલું ભર્યું છે. ‘ડમ્પસાઇટ રિમીડિયેશન એક્સિલરેટર પ્રોગ્રામ’ (DRAP) હેઠળ, 214 મુખ્ય લેન્ડફિલ સાઇટ્સને મિશન મોડમાં સાફ કરવામાં આવશે.
દેશમાં લગભગ 88 મિલિયન ટન જૂનો કચરો આ સ્થળો પર એકઠો થાય છે, જે કુલ શેષ કચરાના લગભગ 80% છે. પ્રોગ્રામનો ધ્યેય ઓક્ટોબર 2026 સુધીમાં આ તમામ સાઇટ્સને સંપૂર્ણપણે સાફ કરવાનો છે.
કેન્દ્રીય આવાસ અને શહેરી બાબતોના મંત્રી મનોહર લાલ ખટ્ટરે ‘નેશનલ અર્બન કોન્ક્લેવ’ દરમિયાન આ અભિયાનની શરૂઆત કરી હતી. તેમણે જનપ્રતિનિધિઓ અને સામાજિક નેતાઓને અપીલ કરી કે તેઓ તેમના વિસ્તારોની લેન્ડફિલ સાઇટ્સને ‘દત્તક’ લે અને કોર્પોરેટ સોશિયલ રિસ્પોન્સિબિલિટી (CSR) ફંડ અથવા ખાનગી સંસ્થાઓની મદદથી આ સાઇટ્સને કચરા-મુક્ત બનાવે. ખટ્ટરે કહ્યું કે અત્યાર સુધીમાં દિલ્હીના ભાલ્સવા લેન્ડફિલમાંથી 4.8 લાખ ટન કચરો દૂર કરવામાં આવ્યો છે.
ખટ્ટરે જણાવ્યું હતું કે આવતા એક વર્ષમાં ભાલ્સવા સાઇટ પરથી લગભગ 40 લાખ ટન કચરો દૂર કરવામાં આવશે, જે લગભગ 70 એકર શહેરી જમીનને મુક્ત કરશે. તેમણે કહ્યું કે છેલ્લા અઢી મહિનામાં આ દિશામાં ઝડપથી કામ કરવામાં આવ્યું છે અને હવે આ મોડલને સમગ્ર દેશમાં લાગુ કરવામાં આવશે. મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર સૌથી મોટી લેન્ડફિલ સાઇટ્સને પ્રાથમિકતાના આધારે સાફ કરવામાં આવશે.
અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે આ કાર્યક્રમ ‘5P ફ્રેમવર્ક’, રાજકીય નેતૃત્વ, જાહેર નાણાં, જનજાગૃતિ, પ્રોજેક્ટ મેનેજમેન્ટ અને ભાગીદારી પર આધારિત છે. દરેક શહેરે તેની લેન્ડફિલ સાઇટ માટે માઇક્રો-એક્શન પ્લાન તૈયાર કરવો પડશે. આ ઉપરાંત જુનો કચરો દૂર કર્યા બાદ નવો કચરો એકઠો ન થાય અને જમીનનો આયોજનપૂર્વક ઉપયોગ થાય તે પણ સુનિશ્ચિત કરવાનું રહેશે.
DRAPE સાથે, મંત્રાલયે ‘અર્બન ઇન્વેસ્ટમેન્ટ વિન્ડો’ (UWIN) પ્લેટફોર્મ પણ શરૂ કર્યું છે. આ પ્લેટફોર્મ મ્યુનિસિપલ સંસ્થાઓને વિશ્વ બેંક અને એશિયન ડેવલપમેન્ટ બેંક જેવી સંસ્થાઓ પાસેથી લાંબા ગાળાનું ભંડોળ મેળવવામાં મદદ કરશે. હાઉસિંગ અને અર્બન અફેર્સ સેક્રેટરી શ્રીનિવાસ કતિકિથાલાએ જણાવ્યું હતું કે આ પહેલ ભારતના શહેરીકરણને ‘ટીમ અર્બન’ તરીકે મજબૂત દિશા આપશે.
