નવી દિલ્હીઃરાજ્યોના રાજ્યપાલના બિલને મંજૂરી આપવા અંગે સુપ્રીમ કોર્ટનો નિર્ણય આવ્યો છે. કોર્ટે કહ્યું છે કે જ્યારે બિલને મંજૂરી આપવાની વાત આવે છે ત્યારે રાષ્ટ્રપતિ અને રાજ્યોના રાજ્યપાલો સમયરેખાથી બંધાયેલા ન હોઈ શકે. આ નિર્ણય પાંચ જજોની બંધારણીય બેન્ચે આપ્યો હતો. તે બધાએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે રાષ્ટ્રપતિ અથવા રાજ્યપાલોની ક્રિયાઓ ન્યાયી નથી અને ન્યાયિક સમીક્ષા ત્યારે જ થઈ શકે છે જ્યારે બિલ કાયદો બને.
તમને જણાવી દઈએ કે આ નિર્ણય રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુના સવાલોના જવાબમાં આવ્યો છે, જેમાં તેમણે તમિલનાડુ ગવર્નર કેસમાં બે જજની બેન્ચના નિર્ણય બાદ સુપ્રીમ કોર્ટ પર સવાલ ઉઠાવ્યા હતા. આ નિર્ણયમાં રાષ્ટ્રપતિ અને રાજ્યપાલો માટે વિધાનસભા દ્વારા પસાર કરાયેલા બિલને પસાર કરવા માટે સમયમર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી હતી.
બંધારણના અનુચ્છેદ 143 હેઠળ કોર્ટનો અભિપ્રાય માગતા રાષ્ટ્રપતિએ પૂછ્યું હતું કે શું રાજ્યપાલ ભારતના બંધારણના અનુચ્છેદ 200 હેઠળ તેમની સમક્ષ બિલ રજૂ કરવામાં આવે ત્યારે તેમની પાસે ઉપલબ્ધ તમામ વિકલ્પોનો ઉપયોગ કરીને મંત્રી પરિષદની સહાય અને સલાહ સ્વીકારવા માટે બંધાયેલા છે?
તેમણે બંધારણના અનુચ્છેદ 361નો ઉલ્લેખ કર્યો હતો, જે જણાવે છે કે રાષ્ટ્રપતિ અથવા રાજ્યપાલ તેમના કાર્યાલયની સત્તા અને ફરજોના ઉપયોગ માટે કોઈપણ કોર્ટ સમક્ષ જવાબદાર રહેશે નહીં. ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ બીઆર ગવઈની આગેવાની હેઠળની બેન્ચે આજે કહ્યું હતું કે સમયરેખાને લાગુ કરવી સંપૂર્ણપણે બંધારણની વિરુદ્ધ છે. બેન્ચના અન્ય ન્યાયાધીશોમાં જસ્ટિસ સૂર્યકાંત, જસ્ટિસ વિક્રમ નાથ, જસ્ટિસ પીએસ નરસિમ્હા અને જસ્ટિસ એએસ ચંદુરકર હતા.
રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ બંધારણની કલમ 143(1) હેઠળ સુપ્રીમ કોર્ટ પાસે અભિપ્રાય માંગ્યો હતો. આના જવાબમાં કોર્ટે કહ્યું કે રાજ્યપાલ પાસે ત્રણ વિકલ્પ છે જેમાં તેઓ કાં તો મંજૂરી આપી શકે છે અથવા બિલને ફરીથી વિચારણા માટે મોકલી શકે છે અથવા તો રાષ્ટ્રપતિને મોકલી શકે છે. આ સાથે કહેવામાં આવ્યું હતું કે ભારત જેવા લોકતાંત્રિક દેશમાં રાજ્યપાલ માટે સમયરેખા નક્કી કરવી બંધારણમાં આપવામાં આવેલી સ્વતંત્રતાની વિરુદ્ધ છે.
