આ દિવસોમાં મે મહિનામાં ભારત સામેના યુદ્ધમાં હારી ગયેલું પાકિસ્તાન ભારત વિરુદ્ધ નવું ષડયંત્ર રચી રહ્યું છે અને તેના માટે તે ચીન અને બાંગ્લાદેશ સાથે મળીને નવી ખીચડી રાંધી રહ્યું છે. વાસ્તવમાં, પાકિસ્તાનનો ઇરાદો એશિયામાં ભારતને અલગ પાડવાનો છે અને તે તેની પૂરેપૂરી તાકાતથી આ પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. આ સાથે પાકિસ્તાન દક્ષિણ એશિયાની ભૂ-રાજનીતિમાં ભારતના લાંબા સમયથી ચાલતા વર્ચસ્વને પણ પડકારવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.
પાકિસ્તાનનો પ્રસ્તાવ
તાજેતરમાં, પાકિસ્તાનના નાયબ વડા પ્રધાન ઇશાક ડારે કહ્યું છે કે પાકિસ્તાન અન્ય પ્રાદેશિક દેશોને સામેલ કરવા માટે બાંગ્લાદેશ અને ચીન સાથે તેની ત્રિપક્ષીય પહેલને ‘વિસ્તરણ’ કરવા પર કામ કરી રહ્યું છે. એનડીટીવીના અહેવાલ મુજબ, ગયા અઠવાડિયે એક કાર્યક્રમમાં ઇશાક ડારે લાંબા સમયથી નિષ્ક્રિય સાઉથ એશિયન એસોસિયેશન ફોર રિજનલ કોઓપરેશન (સાર્ક)ને બદલવા માટે એક નવા પ્રાદેશિક સંગઠનનો પ્રસ્તાવ પણ મૂક્યો હતો. પ્રસ્તાવ મૂકતી વખતે, ઇશાક ડારે સંકેત આપ્યો હતો કે પાકિસ્તાનને સાર્ક સિવાયના બહુપક્ષીય મંચો માટે સમર્થન છે.
શું ચીન અને બાંગ્લાદેશ સાથે આવશે?
આ પહેલીવાર નથી જ્યારે પાકિસ્તાને પ્રાદેશિક સંગઠનના નવા નકશા બનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હોય. ચીનની સાથે પાકિસ્તાને જૂનમાં પણ આવો જ પ્રયાસ કર્યો હતો. આ વર્ષની શરૂઆતમાં, પાકિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ અને ચીને સમાન હિતોના ક્ષેત્રોમાં પરસ્પર સહયોગને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ત્રિપક્ષીય જૂથની સ્થાપના કરી હતી. જૂનમાં ત્રણેય દેશોએ કુનમિંગમાં બેઠક પણ કરી હતી.
શું કહે છે નિષ્ણાતો?
જો કે, ભારતના પ્રભાવ અને ક્ષમતાને ધ્યાનમાં રાખીને, વિશ્લેષકો માને છે કે કોઈપણ દેશ એવા જૂથમાં સામેલ થવાનું જોખમ લેશે નહીં જેમાં ભારત સામેલ ન હોય. લાહોર સ્થિત શૈક્ષણિક રાબિયા અખ્તરના જણાવ્યા અનુસાર, આ તબક્કે પાકિસ્તાનનો પ્રસ્તાવ માત્ર મહત્વાકાંક્ષી લાગે છે. જવાહરલાલ નેહરુ યુનિવર્સિટી, નવી દિલ્હીના એસોસિયેટ પ્રોફેસર શાંતનુ કુમાર સિંઘના જણાવ્યા અનુસાર, આ ક્ષેત્રના કેટલાક દેશો જેમ કે નેપાળ અને ભૂટાન તેમની ઘણી નિકાસ જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે ભારત પર નિર્ભર છે અને ભારતે કટોકટીના સમયમાં પણ તેની ઉપયોગીતા સાબિત કરી છે.
ભારત BIMSTEC પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે
દરમિયાન, ભારતે પ્રાદેશિક સહયોગ માટે BIMSTEC (By of Bengal Initiative for Multi-Sectoral Technical and Economic Cooperation) જૂથ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનું શરૂ કર્યું છે, જેમાં પાકિસ્તાનનો સમાવેશ થતો નથી. તમને જણાવી દઈએ કે સાર્કની છેલ્લી સમિટ 2014માં યોજાઈ હતી.આ જૂથની આગામી બેઠક 2016માં ઈસ્લામાબાદમાં યોજાવાની હતી.જો કે ઉરીમાં આતંકવાદી હુમલા બાદ આ બેઠક રદ કરવામાં આવી હતી. ભારતે સ્પષ્ટપણે કહ્યું છે કે સરહદ પારના આતંકવાદને પ્રોત્સાહન આપતા પાકિસ્તાન સાથે સાર્કની બેઠકો શક્ય નથી.
