વર્ષનું પ્રથમ ચંદ્રગ્રહણ 3 માર્ચ, 2026 ના રોજ થઈ રહ્યું છે. આ ગ્રહણ હોળીના એક દિવસ પહેલા છે. આ ખાસ સંયોગને કારણે રાજસ્થાનના પ્રખ્યાત ખાટુ શ્યામજી ધામથી લઈને રાજસ્થાન અને ઉત્તર પ્રદેશના અનેક મોટા મંદિરોમાં દર્શન સંપૂર્ણપણે બંધ રહેશે. ગ્રહણ સમયે મંદિરોના દરવાજા બંધ કરવાની પરંપરા પ્રાચીન છે. આવો જાણીએ આ ગ્રહણની ખાસ વાતો અને મંદિર બંધ થવાના મુખ્ય કારણો.
વર્ષનું પ્રથમ ચંદ્રગ્રહણ અને તેનો સમય
3 માર્ચ, 2026 ના રોજ પડતું આ ચંદ્રગ્રહણ ભારતમાં સાંજે 14 થી 20 મિનિટ માટે જ દેખાશે. ગ્રહણ બપોરે 3:20 વાગ્યે શરૂ થશે, પરંતુ તે સમયે ભારતમાં ચંદ્રનો ઉદય થશે નહીં. સાંજે 6:26 થી 6:32 વાગ્યાની આસપાસ ચંદ્રનો ઉદય થશે અને ત્યારથી ગ્રહણ દેખાશે. ગ્રહણ સાંજે 6:46 થી 6:47 સુધી સમાપ્ત થશે. આ કારણથી તેને ‘પ્રસ્તોદિત ચંદ્રગ્રહણ’ કહેવામાં આવી રહ્યું છે, કારણ કે ચંદ્ર ઉગતાની સાથે જ ગ્રહણની સ્થિતિમાં આવી જશે.
સુતક કાળ અને મંદિર બંધ કરવાનો નિયમ
ચંદ્રગ્રહણનો સુતક સમય સવારથી જ શરૂ થાય છે. શાસ્ત્રો અનુસાર ગ્રહણના સમયે મંદિરોના દરવાજા બંધ કરી દેવામાં આવે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન કોઈ પૂજા, દર્શન કે શુભ કાર્ય થતું નથી. ખાટુ શ્યામજી ધામ ખાતે મંગળા આરતી બાદ દરવાજા બંધ કરવામાં આવશે. મહેંદીપુર બાલાજી મંદિરમાં પણ દર્શન સંપૂર્ણપણે બંધ રહેશે. આ જ નિયમ અન્ય ઘણા મંદિરોમાં પણ લાગુ થશે. ગ્રહણની સમાપ્તિ અને શુદ્ધિકરણ પછી, બીજા દિવસથી દર્શન ફરી શરૂ થશે.
ચૂડામણિ યોગનું વિશેષ મહત્વ
ધાર્મિક નિષ્ણાતોના મતે આ ગ્રહણ સોમવારે સાંજે પડી રહ્યું છે, જેને ‘ચુડામણિ યોગ’ કહેવામાં આવે છે. આ યોગમાં દાન કરવાથી ઘણું પુણ્ય અને આધ્યાત્મિક લાભ મળે છે. પરંતુ ગ્રહણ દરમિયાન મંદિરોમાં કોઈ ધાર્મિક કાર્ય કરવામાં આવતું નથી. એટલા માટે મંદિરો બંધ રહેશે અને ભક્તોને ઘરે જપ, ધ્યાન અથવા પ્રાર્થના કરવાની સલાહ આપવામાં આવી રહી છે.
ગ્રહણ દરમિયાન શું કરવું અને શું ન કરવું
ગ્રહણના સમયે સ્નાન, નામનો જાપ, ધ્યાન અને સાત્વિક કાર્ય ઘરમાં કરવું શુભ માનવામાં આવે છે. રસોઈ બનાવવાનું, નવું કામ શરૂ કરવાનું કે કોઈ શુભ કાર્ય કરવાનું ટાળો. ગ્રહણ સમાપ્ત થયા પછી, ફરીથી સ્નાન કરો અને પછી તમારી સામાન્ય દિનચર્યા શરૂ કરો. ખાટુ શ્યામજી અને મહેંદીપુર બાલાજી જેવા મોટા મંદિરોમાં દરવાજા બંધ હોવાને કારણે ભક્તોને ઘરે પૂજા કરવાની સલાહ આપવામાં આવી રહી છે. ગ્રહણ દરમિયાન મંદિરોમાં પ્રવેશ પર પ્રતિબંધ રહેશે.
