ઓમાનમાં INS સુરતઃ મધ્ય પૂર્વમાં અમેરિકા, ઈઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલ યુદ્ધ હવે પ્રાદેશિક મર્યાદાઓથી આગળ વધી રહ્યું છે અને તેની વૈશ્વિક અસર થઈ રહી છે. આ સંઘર્ષની અસર માત્ર સૈન્ય મોરચા સુધી સીમિત નથી, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઈટ્સ, દરિયાઈ વેપાર અને ઊર્જા પુરવઠા પર પણ સ્પષ્ટપણે દેખાઈ રહી છે. સ્થિતિ એટલી તંગ બની ગઈ છે કે ઘણા મહત્વપૂર્ણ હવાઈ માર્ગો બંધ કરી દેવામાં આવ્યા છે અને મોટા દરિયાઈ વેપાર માર્ગો પર જોખમ પણ વધી ગયું છે. આવી સ્થિતિમાં ભારતે પણ સ્થિતિ પર ચાંપતી નજર રાખીને પોતાની સુરક્ષા અને રાહત તંત્રને સક્રિય કરી દીધું છે.
વર્તમાન પરિસ્થિતિને જોતા ભારતીય નૌકાદળ સંપૂર્ણ એલર્ટ મોડમાં આવી ગયું છે. ઓમાનના અખાત પાસે તૈનાત એક શક્તિશાળી યુદ્ધ જહાજને સ્ટેન્ડબાય પર રાખવામાં આવ્યું છે, જેથી જરૂર પડ્યે તાત્કાલિક રાહત અને બચાવ કામગીરી શરૂ કરી શકાય. જો સ્થિતિ વધુ બગડે અને હવાઈ માર્ગ સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ જાય તો ભારતીય નાગરિકોને દરિયાઈ માર્ગે બહાર કાઢવાની યોજના તૈયાર છે.
ફસાયેલા ભારતીયો માટે યોજના તૈયાર
મધ્ય પૂર્વના ઘણા દેશોમાં મોટી સંખ્યામાં ભારતીય નાગરિકો હાજર છે. યુદ્ધ અને મિસાઈલ હુમલાના ખતરાને કારણે ફ્લાઈટ્સ રદ થવાથી તેમનું પરત ફરવું મુશ્કેલ બની ગયું છે. જો કે ભારત સરકારે સ્પેશિયલ ફ્લાઈટ્સ માટે વ્યવસ્થા શરૂ કરી દીધી છે, પરંતુ જો સ્થિતિ વધુ બગડે તો દરિયાઈ સ્થળાંતર સૌથી સુરક્ષિત વિકલ્પ બની શકે છે. આ કારણોસર નૌકાદળના જહાજોને અગાઉથી તૈયાર રાખવામાં આવ્યા છે.
‘મિશન ડિપ્લોયમેન્ટ’ અને ઓપરેશન સંકલ્પ
ભારતીય નૌકાદળ 2017 થી ‘મિશન ડિપ્લોયમેન્ટ’ હેઠળ આ ક્ષેત્રમાં સતત સક્રિય છે. ઓમાનની ખાડીમાં ‘ઓપરેશન સંકલ્પ’ દ્વારા જહાજો અને વેપાર માર્ગોની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવામાં આવી રહી છે. તે જ સમયે, એડનની ખાડીમાં ચાંચિયા વિરોધી ઓપરેશન હેઠળ ચાંચિયાઓ પર નજર રાખવામાં આવી રહી છે. આ કારણે જ ભારતીય યુદ્ધ જહાજો આ વ્યૂહાત્મક વિસ્તારમાં પહેલેથી જ હાજર છે અને જરૂર પડ્યે તાત્કાલિક કાર્યવાહી કરી શકે છે.
INS સુરતઃ આધુનિક યુદ્ધ જહાજની શક્તિ
આ મિશનમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવનાર યુદ્ધ જહાજ INS સુરત અત્યાધુનિક ટેકનોલોજીથી સજ્જ છે. તે ગાઈડેડ મિસાઈલ ડિસ્ટ્રોયર છે, જેની સૌથી મોટી ખાસિયત તેની સ્ટીલ્થ ક્ષમતા છે, એટલે કે તે દુશ્મનના રડારથી બચીને ઓપરેશન કરી શકે છે.
આ યુદ્ધ જહાજ 32 મધ્યમ રેન્જની સપાટીથી હવામાં પ્રહાર કરનારી મિસાઈલોની સિસ્ટમથી સજ્જ છે, જેને બે વર્ટિકલ લોન્ચરથી ફાયર કરી શકાય છે. આ સિવાય તેની પાસે સમુદ્રમાં દુશ્મનના જહાજોને નષ્ટ કરવા માટે બ્રહ્મોસ એન્ટી શિપ મિસાઈલ સિસ્ટમ પણ છે, જેમાંથી 16 મિસાઈલ છોડી શકાય છે.
આ જહાજ સબમરીન સામે પણ ખૂબ અસરકારક છે, કારણ કે તે આધુનિક રડાર, રોકેટ અને ટોર્પિડો લોન્ચર્સથી સજ્જ છે. 163 મીટર લાંબુ અને અંદાજે 7,400 ટન વજન ધરાવતું આ યુદ્ધ જહાજ ચાર ગેસ ટર્બાઈનથી સંચાલિત છે, જેના કારણે તે લગભગ 30 નોટિકલ માઈલ પ્રતિ કલાકની ઝડપ હાંસલ કરી શકે છે.
આ પહેલા પણ આવા મિશન સફળ રહ્યા છે
વૈશ્વિક વેપાર પર પણ કટોકટી
મધ્ય પૂર્વમાં વધી રહેલા તણાવની અસર વેપાર માર્ગો પર પણ પડી રહી છે. અરબી સમુદ્રમાં સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ નજીક તૈનાત અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે ભારતનો લગભગ 80 ટકા ઉર્જા વેપાર આ માર્ગ પરથી પસાર થાય છે. તે જ સમયે, લગભગ 90 ટકા વેપાર પ્રવૃત્તિઓ એડનના અખાત દ્વારા હાથ ધરવામાં આવે છે.
જો આ માર્ગો ખોરવાઈ જાય, તો જહાજોને આફ્રિકામાં લાંબો ચકરાવો લેવો પડશે, જે સમય અને ખર્ચ બંનેમાં નોંધપાત્ર વધારો કરશે. આ જ કારણે ભારતીય નૌકાદળ તેના નાગરિકોની સુરક્ષા જ નહીં પરંતુ વૈશ્વિક વેપાર માર્ગો પર પણ નજર રાખી રહ્યું છે.
ભારત દરેક પરિસ્થિતિ માટે તૈયાર છે
એકંદરે, વર્તમાન કટોકટીએ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે ભારત દરેક સંભવિત પરિસ્થિતિ માટે તૈયાર રહેવા માંગે છે. નાગરિકોની સલામત વાપસી હોય કે દરિયાઈ વેપારની સુરક્ષા હોય, ભારતીય નૌકાદળ અને સરકાર બંને સક્રિયપણે પરિસ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યા છે.
આ પણ વાંચો- મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધ વચ્ચે એક્શનમાં જોવા મળ્યા PM મોદી, આ બંને દેશોના નેતાઓ સાથે વાત કરી, જાણો સંપૂર્ણ વિગતો
