પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા યુદ્ધને કારણે વૈશ્વિક સ્તરે ઇંધણના પુરવઠામાં ગંભીર સંકટ છે. આ સંભવિત સંકટની પાકિસ્તાન પર સીધી અને ઊંડી અસર થવાની સંભાવના છે. ક્રૂડ ઓઈલની સપ્લાય ચેઈનને ગંભીર રીતે ખોરવાઈ જવાના ભયને કારણે પાકિસ્તાન સરકાર હવે ઈમરજન્સી પગલાં લેવાની તૈયારી કરી રહી છે. બળતણ સંરક્ષણના આ કડક પગલાના ભાગરૂપે, સરકાર દેશમાં ફરજિયાત ‘વર્ક ફ્રોમ હોમ’ (WFH) લાગુ કરવાની યોજના બનાવી રહી છે. આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ઓફિસ જતા લોકોને ઘરે જ રાખવાનો અને રસ્તાઓ પર વાહનોની અવરજવર ઘટાડવાનો છે, જેથી પેટ્રોલ અને ડીઝલના જંગી વપરાશને નિયંત્રિત કરી શકાય. પાકિસ્તાનની શહેબાઝ શરીફ સરકારે બુધવારે સાઉદી અરેબિયાને વૈકલ્પિક માર્ગ દ્વારા તેલનો પુરવઠો ચાલુ રાખવા માટે સત્તાવાર વિનંતી કરી હતી.
પાકિસ્તાનની સાઉદી અરેબિયાને વિનંતી
પાકિસ્તાનના ફેડરલ પેટ્રોલિયમ મંત્રી અલી પરવેઝ મલિકે પાકિસ્તાનમાં સાઉદી અરેબિયાના રાજદૂત નવાફ બિન સઈદ અલ-મલ્કી સાથે મહત્વપૂર્ણ બેઠક કરી હતી. પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, મલિકે સાઉદી અરેબિયાને લાલ સમુદ્ર પર યાનબુ પોર્ટ દ્વારા તેલ પ્રદાન કરવા વિનંતી કરી છે. સાઉદી રાજદૂતે પાકિસ્તાનને સંપૂર્ણ સહયોગની ખાતરી આપી છે. તેમણે કહ્યું કે રિયાધ કોઈપણ કટોકટીની ઉર્જાની જરૂરિયાતને પહોંચી વળવા ઈસ્લામાબાદની સાથે મજબૂતીથી ઊભું રહેશે. મંત્રી મલિકે કહ્યું કે પાકિસ્તાનનો મોટાભાગનો ઉર્જા પુરવઠો સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ દ્વારા આવે છે, તેથી પાકિસ્તાન દરરોજ બદલાતી પરિસ્થિતિ પર નજીકથી નજર રાખી રહ્યું છે.
પાકિસ્તાન તેની ઉર્જા જરૂરિયાતો માટે મોટાભાગે આયાત પર નિર્ભર હોવાથી અને પહેલેથી જ ગંભીર આર્થિક પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું હોવાથી પશ્ચિમ એશિયામાં આ તણાવ તેના માટે મોટી ચિંતાનો વિષય બન્યો છે. એવું માનવામાં આવે છે કે ઇંધણના મર્યાદિત ભંડારને બચાવવા માટે સરકાર ટૂંક સમયમાં આ ‘વર્ક ફ્રોમ હોમ’ નીતિ અંગે સત્તાવાર માર્ગદર્શિકા અને નવું માળખું બહાર પાડી શકે છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનું બંધ અને વૈશ્વિક અસર
આ વધતા તણાવ વચ્ચે ઈરાને 28 ફેબ્રુઆરીએ સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝને બંધ કરી દીધું હતું. આ જળમાર્ગ પર્સિયન ગલ્ફને ઓમાનની ખાડી અને અરબી સમુદ્ર સાથે જોડે છે. તેનું શટડાઉન વૈશ્વિક ઉર્જા બજારોને અસર કરવા માટે સૌથી ગંભીર વિકાસ બની ગયું છે. આ માર્ગ બંધ થવાથી દરરોજ અંદાજિત 20 મિલિયન બેરલ ક્રૂડ ઓઈલ અને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં પહોંચ અટકાવવામાં આવી છે. આ અભૂતપૂર્વ સ્ટોપેજને કારણે પ્રદેશના તેલ નિકાસકારોને તાત્કાલિક વૈકલ્પિક નિકાસ માર્ગો શોધવાની ફરજ પડી છે.
પાકિસ્તાનની આંતરિક સ્થિતિ અને નાણામંત્રીનું નિવેદન
યુદ્ધના કારણે આ કટોકટી જેવી સ્થિતિ ઊભી થઈ હોવા છતાં પાકિસ્તાને સ્પષ્ટતા કરી છે કે તેની પાસે હાલમાં પૂરતું બળતણ છે. પાકિસ્તાનના નાણાપ્રધાન મુહમ્મદ ઔરંગઝેબે બુધવારે સેનેટની સ્ટેન્ડિંગ ફાયનાન્સ કમિટીને જણાવ્યું કે દેશમાં અત્યારે ઈંધણની કોઈ અછત નથી. નાણામંત્રીએ કહ્યું- અમે અત્યારે રાશન ઈંધણ પર નથી જઈ રહ્યા, પરંતુ જો યુદ્ધ લાંબો સમય ચાલશે તો સ્થિતિ ગંભીર બની શકે છે. સાવચેતીના પગલારૂપે તેમણે દેશવાસીઓને વૈશ્વિક તેલના ભંડારને ધ્યાનમાં રાખીને ઈંધણ બચાવવાનું સૂચન કર્યું છે.
