ભાલચંદ્ર સંકષ્ટી ચતુર્થી વ્રત શુક્રવાર, 6 માર્ચ, 2026 ના રોજ મનાવવામાં આવે છે. ચૈત્ર મહિનાની કૃષ્ણ પક્ષ ચતુર્થીને ભાલચંદ્ર સંકષ્ટી ચતુર્થી કહેવામાં આવે છે. આ વ્રત ભગવાન ગણેશને સમર્પિત છે અને તે પરેશાનીઓમાંથી મુક્તિ આપનાર માનવામાં આવે છે. આ દિવસે વિધિ-વિધાન પ્રમાણે વ્રત રાખવાથી, પૂજા-અર્ચના અને કથાઓ સાંભળવાથી જીવનની પરેશાનીઓ, બાધાઓ, આર્થિક સંકડામણો અને ગ્રહદોષ દૂર થાય છે. ખાસ કરીને આ વ્રત દરમિયાન કથાનું શ્રવણ કે વાંચન અનિવાર્ય માનવામાં આવે છે. કથા વિના વ્રત અધૂરું રહે છે. ચાલો જાણીએ ભાલચંદ્ર સંકષ્ટી ચતુર્થીનું મહત્વ અને વ્રત કથા.
ભાલચંદ્ર સંકષ્ટી ચતુર્થીનું મહત્વ
દર મહિને કૃષ્ણ પક્ષની ચતુર્થીના દિવસે સંકષ્ટી ચતુર્થી વ્રત રાખવામાં આવે છે. ચૈત્ર મહિનાની આ ચતુર્થીને ભાલચંદ્ર સંકષ્ટી ચતુર્થી કહેવામાં આવે છે કારણ કે આ દિવસે ભગવાન ગણેશનું કપાળ ચંદ્રથી શોભે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ દિવસે વ્રત રાખવાથી અને પૂજા કરવાથી તમામ પ્રકારની પરેશાનીઓ, રોગો, શત્રુઓનો ભય અને આર્થિક સમસ્યાઓ દૂર થાય છે. ભગવાન ગણેશ વિઘ્નો દૂર કરનાર છે, તેથી આ વ્રત કરવાથી જીવનના તમામ અવરોધો દૂર થાય છે. સંતાન પ્રાપ્તિ, સંતાનની પ્રગતિ અને પારિવારિક સુખ માટે પણ આ વ્રત ખૂબ ફળદાયી માનવામાં આવે છે.
સંકષ્ટી ચતુર્થી વ્રતની રીત
સંકષ્ટી ચતુર્થીનું વ્રત સૂર્યોદયથી શરૂ થાય છે. વ્રત કરનારે સવારે સ્નાન કરી સ્વચ્છ વસ્ત્રો પહેરવા જોઈએ. ભગવાન ગણેશની મૂર્તિ અથવા ચિત્રની સામે ઘીનો દીવો પ્રગટાવો. લાલ ફૂલ, દુર્વા, મોદક, લાડુ અને ફળ અર્પણ કરો. ‘ઓમ ગં ગણપતયે નમઃ’ મંત્રનો જાપ કરો. સાંજે ચંદ્ર જોઈને ઉપવાસ તોડવો. જો ચંદ્ર ન દેખાય તો બીજા દિવસે ઉપવાસ તોડી શકાય છે. વ્રત દરમિયાન સાત્વિક ભોજન કરો અને ક્રોધ અને અસત્યથી દૂર રહો. પૂજા પછી કથા સાંભળવી કે વાંચવી ફરજિયાત છે.
ભાલચંદ્ર સંકષ્ટી ચતુર્થીની વ્રત કથા
પૌરાણિક કથાઓ અનુસાર, એકવાર બધા દેવતાઓ કોઈ મોટી મુશ્કેલીમાં ફસાઈ ગયા. પોતાની સમસ્યાનું સમાધાન શોધવા તેણે ભગવાન શિવનો સંપર્ક કર્યો. તે સમયે ભગવાન શિવ માતા પાર્વતી અને તેમના બે પુત્રો – કાર્તિકેય અને ગણેશ સાથે બેઠા હતા. દેવતાઓએ તેમને તેમની સમસ્યાઓ કહી અને મદદ માટે પ્રાર્થના કરી.
ભગવાન શિવે તેમના બે પુત્રોને પૂછ્યું કે આ સમસ્યાનું સમાધાન કોણ કરશે. બંને દેવતાઓને મદદ કરવા સંમત થયા. ત્યારે ભગવાન શિવે પરીક્ષા લેવાનું નક્કી કર્યું. તેમણે કહ્યું કે જે કોઈ આખી પૃથ્વીની પરિક્રમા કર્યા પછી પહેલા પાછા આવશે તે દેવતાઓની મદદ માટે જશે.
