સ્પેસએક્સે ફરી એકવાર અવકાશની દુનિયામાં મોટી છલાંગ લગાવી છે. એલોન મસ્કની કંપનીનું વિશાળ સ્ટારશીપ મિશન પૃથ્વીની ભ્રમણકક્ષા સુધી પહોંચવામાં સફળ થયું. મિશનની ખાસ વિશેષતા એ હતી કે સ્ટારશિપે 26 નવી પેઢીના સ્ટારલિંક V3 ઉપગ્રહોને પણ ભ્રમણકક્ષામાં તૈનાત કર્યા હતા. આ સફળતાને ચંદ્ર અને મંગળ જેવા ભવિષ્યના મિશન માટે સંપૂર્ણપણે ફરીથી વાપરી શકાય તેવી પ્રક્ષેપણ પ્રણાલી બનાવવાની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે. આ રોકેટને ભારતીય સમય અનુસાર સાંજે 6:16 વાગ્યે લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું.
એક એન્જિન બંધ થઈ ગયું, છતાં મિશન ચાલુ રહ્યું
સ્ટારશિપની આ ઉડાન સંપૂર્ણપણે પડકાર મુક્ત નહોતી. ફ્લાઇટ દરમિયાન, છ રેપ્ટર વેક્યૂમ અથવા આરવી એન્જિનમાંથી એક બંધ થઈ ગયું. આ સ્થિતિ પછી, મિશન કંટ્રોલ ટીમે બાકીના એન્જિનોની કાર્યક્ષમતા અને સ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કર્યું. સિસ્ટમ સામાન્ય હોવાનું જણાયું તે પછી, મિશન સાથે આગળ વધવાનું નક્કી કરવામાં આવ્યું અને નિર્ધારિત મુજબ સ્ટારશીપ પૃથ્વીની ભ્રમણકક્ષામાં પહોંચી.
સ્ટારશિપ પ્રથમ વખત ભ્રમણકક્ષામાં પહોંચી
સ્પેસએક્સની યોજના અનુસાર, સ્ટારશિપ લગભગ 275 કિલોમીટરની ઊંચાઈએ ઉડાન ભરશે અને પૃથ્વીની આસપાસ છ ભ્રમણકક્ષા કરશે. આ સમગ્ર મિશન લગભગ 10 કલાક ચાલશે. મિશનના અંતિમ તબક્કામાં, સ્ટારશિપને ચિલીના પશ્ચિમ કિનારે પેસિફિક મહાસાગરમાં સ્પ્લેશડાઉન કરવાની યોજના છે. સ્ટારશીપને ઝડપથી ફરીથી વાપરી શકાય તેવા અવકાશયાન તરીકે વિકસાવવાના પ્રયાસોમાં આ ફ્લાઇટ મહત્વપૂર્ણ છે.
સ્ટારલિંક V3 સેટેલાઇટ પ્રથમ વખત તૈનાત
આ મિશનમાં, સ્પેસએક્સે સ્ટારલિંક V3 ઉપગ્રહને પ્રથમ વખત ભ્રમણકક્ષામાં મોકલ્યો. કુલ 26 ઉપગ્રહો તૈનાત કરવામાં આવ્યા છે. કંપનીના જણાવ્યા અનુસાર, આ નવી પેઢીના ઉપગ્રહોને પહેલા કરતા વધુ ડેટા ક્ષમતા, વધુ પાવર અને વધુ સારા નેટવર્ક પ્રદર્શન માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યા છે. મિશન સંબંધિત માહિતી અનુસાર, દરેક સેટેલાઇટ 1 Tbps ડાઉનલિંક ક્ષમતા ઉમેરી શકે છે.
સ્ટારશિપ સિસ્ટમ 407 ફૂટ ઉંચી છે
સ્ટારશિપ-સુપર હેવી સિસ્ટમની ઊંચાઈ લગભગ 124.4 મીટર એટલે કે લગભગ 407 ફૂટ છે. તે બે મુખ્ય ભાગોમાંથી બનાવવામાં આવે છે. પહેલો ભાગ સુપર હેવી બૂસ્ટર છે, જ્યારે બીજો સ્ટારશિપનો ઉપરનો તબક્કો છે. ભવિષ્યમાં ઝડપી પુનઃઉપયોગના ઉદ્દેશ્ય સાથે બંને ભાગોને વિકસાવવામાં આવી રહ્યા છે. સ્પેસએક્સનું લાંબા ગાળાનું ધ્યેય એક લોન્ચ સિસ્ટમ બનાવવાનું છે જેનો ઉપયોગ પૃથ્વીની ભ્રમણકક્ષાની બહાર ચંદ્ર અને મંગળ સુધીના મિશન માટે થઈ શકે.
સુપર હેવી બૂસ્ટરનું પણ પરીક્ષણ કરવામાં આવશે
આ મિશનમાં માત્ર સ્ટારશિપ જ નહીં પરંતુ સુપર હેવી બૂસ્ટરની કામગીરી પર પણ નજર રાખવામાં આવશે. તેનું સફળ આરોહણ, સ્ટેજ સેપરેશન, બૂસ્ટબેક બર્ન અને લેન્ડિંગ બર્ન એ લોન્ચ પછીના મહત્વના તબક્કા હશે. આ પછી, ગલ્ફમાં નિર્ધારિત સમુદ્ર વિસ્તારમાં બૂસ્ટરને લેન્ડ કરવાની યોજના છે. અગાઉના પરીક્ષણોમાં સામનો કરવામાં આવેલા પડકારો પછી, SpaceX એ હાર્ડવેર અને સોફ્ટવેરમાં ઘણા ફેરફારો કર્યા છે.
સ્ટારશિપનો ઉપરનો તબક્કો ઘણા મહત્વપૂર્ણ કાર્યો કરશે.
સ્ટારશીપનો ઉપલા તબક્કો ઓર્બિટલ ઇન્સર્શન મેન્યુવર સાથે 26 સ્ટારલિંક V3 ઉપગ્રહોને તૈનાત કરશે. આ પછી, રેપ્ટર એન્જિનની મદદથી ડીઓર્બિટ બર્નિંગ કરવામાં આવશે. આ દ્વારા, સ્ટારશિપને પૃથ્વીના વાતાવરણમાં નિયંત્રિત રીતે પાછી લાવવામાં આવશે. મિશનના અંતે પેસિફિક મહાસાગરમાં સ્પ્લેશડાઉન કરવાનું આયોજન છે.
હીટ શિલ્ડ પર પણ નજર રાખવામાં આવશે
મિશન દરમિયાન ત્રણ સ્ટારલિંક V3 ઉપગ્રહોમાં વધારાના કેમેરા સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે. આ કેમેરાનો ઉપયોગ સ્ટારશિપના હીટ શિલ્ડની તસવીરો લેવા માટે કરવામાં આવશે. આ છબીઓ એન્જિનિયરોને ફરીથી પ્રવેશ દરમિયાન હીટ શિલ્ડની કામગીરી અને સ્થિતિને સમજવામાં મદદ કરશે. આ ડેટાનો ઉપયોગ ભવિષ્યની સ્ટારશિપ ફ્લાઇટ્સ સુધારવા માટે થઈ શકે છે.
સેટેલાઇટ સેવા થોડા અઠવાડિયામાં શરૂ થઈ શકે છે
ભ્રમણકક્ષામાં પહોંચ્યા પછી, સ્ટારલિંક V3 ઉપગ્રહો તેમના એન્ટેના અને સૌર એરે તૈનાત કરશે. આ પછી, તેઓ રેડિયો ફ્રીક્વન્સી અને લેસર લિંક્સ દ્વારા ગ્રાઉન્ડ સિસ્ટમ અને હાલના સ્ટારલિંક નેટવર્ક સાથે જોડાશે. ઉપગ્રહો ધીમે ધીમે તેમના ઓનબોર્ડ થ્રસ્ટર્સની મદદથી તેમની નિયુક્ત ભ્રમણકક્ષા સુધી પહોંચશે. જરૂરી ઓર્બિટલ પરીક્ષણો પૂર્ણ કર્યા પછી, તેઓ થોડા અઠવાડિયામાં ગ્રાહકોને સેવા આપવાનું શરૂ કરે તેવી અપેક્ષા છે.
સ્પેસએક્સનું મોટું લક્ષ્ય ચંદ્રથી મંગળ પર જવાનું છે
સ્પેસએક્સ સ્ટારશિપને માત્ર એક વિશાળ રોકેટ તરીકે જોતું નથી. કંપની તેને ભવિષ્યના ડીપ-સ્પેસ મિશન માટે મહત્વપૂર્ણ પરિવહન પ્રણાલી તરીકે વિકસાવી રહી છે. સંપૂર્ણ પુનઃઉપયોગી શકાય તેવી સ્ટારશિપ સિસ્ટમ બનાવવાનો ધ્યેય અવકાશની ઍક્સેસ અને લોન્ચ પ્રક્રિયાના ખર્ચમાં મોટો ફેરફાર લાવવાનો છે.
આ ફ્લાઇટની સફળતા એ પૃથ્વીની ભ્રમણકક્ષાની બહાર મનુષ્યો અને કાર્ગોને ચંદ્ર સુધી પહોંચાડવાની અને ભવિષ્યના મંગળ મિશન માટે જરૂરી ટેક્નોલોજી વિકસાવવાની મોટી યોજનાનો એક ભાગ છે.
આ પણ વાંચોઃ અફઘાનિસ્તાન સાથે યુદ્ધ, બલૂચિસ્તાન-ખૈબરમાં હંગામો… 55 વર્ષ પછી શાહબાઝ-મુનીર પાકિસ્તાનમાં કંઈક મોટું કરવા જઈ રહ્યા છે.
