મોસ્કો: રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધમાં ડ્રોનનો ઉપયોગ સતત વધી રહ્યો છે. યુક્રેન દ્વારા રશિયન સૈન્ય મથકો અને અન્ય લક્ષ્યો પર ડ્રોન હુમલાઓ વચ્ચે, રશિયાએ પણ ડ્રોન વિરોધી સંરક્ષણ પ્રણાલી પર ભાર વધાર્યો છે. આ સંદર્ભમાં રશિયાની ‘જુબર એન્ટી-ડ્રોન ડિફેન્સ સિસ્ટમ’ ચર્ચામાં છે. આ સિસ્ટમમાં ચાર PKT મશીનગન લગાવવામાં આવી છે, જે એક મિનિટમાં લગભગ 900 રાઉન્ડ ફાયર કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
‘જુબર’ એન્ટી ડ્રોન સિસ્ટમ શું છે?
તાજેતરના સમયમાં રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધમાં નાના ડ્રોન અને કેમિકેઝ ડ્રોનનો ઉપયોગ નોંધપાત્ર રીતે વધ્યો છે. આવા ડ્રોનનો ઉપયોગ સૈન્ય મથકો, વાહનો, બંકરો અને અન્ય લક્ષ્યોને નિશાન બનાવવા માટે થાય છે. તેમને રોકવા માટે રશિયાએ અનેક પ્રકારની એન્ટી ડ્રોન સિસ્ટમ તૈનાત કરી છે.
‘જુબર’ પણ એવી જ ક્લોઝ એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ હોવાનું કહેવાય છે. તેને કોઈપણ મિલિટરી બેઝ, બંકર, કાફલા અથવા અન્ય મહત્વપૂર્ણ સ્થાનની નજીક તૈનાત કરી શકાય છે. તેનું મુખ્ય કાર્ય નાના અને ઝડપી ડ્રોનને લક્ષ્ય સુધી પહોંચતા પહેલા રોકવાનું છે.
4 PKT મશીનગનથી સજ્જ
આ સિસ્ટમની સૌથી ખાસ વાત તેમાં લગાવવામાં આવેલી ચાર 7.62 mm PKT મશીનગન છે. પ્રાપ્ત માહિતી અનુસાર, આ બંદૂકોનો એકસાથે ઉપયોગ કરી શકાય છે, જેના કારણે ડ્રોન સામે ઝડપી ફાયરિંગ કરી શકાય છે.
અહેવાલો અનુસાર, સિસ્ટમનું રડાર લગભગ 1.5 કિલોમીટર દૂરથી ડ્રોનને શોધી શકે છે. આ પછી ડ્રોનની દિશા અને ઉડાન ટ્રેક કરવામાં આવે છે. જ્યારે ડ્રોન લગભગ 400 થી 500 મીટરના અંતરે પહોંચે છે, ત્યારે સિસ્ટમ તેના પર ગોળીબાર કરી શકે છે.
તેની કુલ ફાયરિંગ ક્ષમતા લગભગ 900 રાઉન્ડ પ્રતિ મિનિટ હોવાનું કહેવાય છે. એટલે કે ટુંક સમયમાં મોટી સંખ્યામાં ગોળીઓ વરસાવીને ડ્રોનને નીચે લાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે.
AI અને રડારની મદદથી ડ્રોનની ઓળખ
‘જુબર’ સિસ્ટમમાં રડાર અને ઓટોમેટિક ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. તેનો હેતુ આકાશમાં હાજર સંભવિત ખતરાને ઝડપથી ઓળખવાનો અને તેના પર નજર રાખવાનો છે.
અહેવાલોમાં એવો પણ દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે સિસ્ટમનું સોફ્ટવેર એવી રીતે વિકસાવવામાં આવ્યું છે કે તે ડ્રોન અને અન્ય ઉડતી વસ્તુઓ વચ્ચે તફાવત કરવામાં મદદ કરી શકે. જો કે, યુદ્ધના મેદાનમાં તેની વાસ્તવિક ક્ષમતા અને પ્રદર્શન સંબંધિત મર્યાદિત મુક્તપણે ઉપલબ્ધ માહિતી છે.
રશિયા માટે આ સિસ્ટમ શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે?
રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચેના યુદ્ધમાં ડ્રોન હવે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ હથિયાર બની ગયું છે. નાના ડ્રોનનો ઉપયોગ ઓછી કિંમતે થઈ શકે છે અને કેટલીકવાર તેને રોકવા મુશ્કેલ હોય છે. આવી સ્થિતિમાં, રશિયા માટે સૈન્ય મથકો અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ સ્થાનોની સુરક્ષા માટે નજીકની અંતરની એન્ટિ-ડ્રોન સિસ્ટમની જરૂરિયાત વધી ગઈ છે.
‘જુબર’ને એવી પ્રણાલીઓમાં સમાવિષ્ટ કહેવામાં આવે છે જે આ જરૂરિયાત પૂરી કરે છે. તેનો ઉપયોગ ચાર મશીનગન, રડાર અને ઓટોમેટિક ટાર્ગેટીંગ જેવી સુવિધાઓ દ્વારા ડ્રોન સામે થાય છે.
શું આનાથી યુક્રેનના ડ્રોન હુમલા અટકશે?
રશિયાની એન્ટિ-ડ્રોન સિસ્ટમ્સ યુદ્ધમાં વધતા ડ્રોન પડકારનો સામનો કરવાના તેના પ્રયત્નોને પ્રતિબિંબિત કરે છે. જોકે, માત્ર એક સિસ્ટમના આધારે યુક્રેનના ડ્રોન હુમલા સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ જશે તે કહેવું મુશ્કેલ છે.
યુદ્ધમાં બંને પક્ષો તેમની ડ્રોન ટેક્નોલોજી અને તેને રોકવા માટે સિસ્ટમમાં સતત ફેરફાર કરી રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં ‘જુબર’ની વાસ્તવિક અસરકારકતા તેના ઉપયોગ અને યુદ્ધના મેદાનમાં જોવા મળતા પરિણામોથી જ જાણી શકાશે.
