IWT: સિંધુ જળ સંધિ (IWT)ને લઈને પાકિસ્તાન ફરી એકવાર ભારત પર નિશાન સાધ્યું છે. પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રી ઈશાક ડારે OIC (ઓર્ગેનાઈઝેશન ઓફ ઈસ્લામિક કોઓપરેશન)ની બેઠકમાં સિંધુ જળ સંધિનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો અને ભારતના સ્ટેન્ડ પર સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. આ પછી પાકિસ્તાની નિષ્ણાતો અને મીડિયા દ્વારા પણ ભારત વિશે કઠોર વાતો કરવામાં આવી છે. પાકિસ્તાનના એક નિષ્ણાંતે દાવો કર્યો હતો કે જો ભારત સિંધુ સંધિનો સ્વીકાર નહીં કરે અને પાકિસ્તાન તરફ જતું પાણી અટકાવશે તો તેની અસર સમગ્ર પ્રદેશ પર પડી શકે છે.
પાકિસ્તાની અખબાર ‘ધ નેશન’એ પણ સિંધુ જળ સંધિને લઈને તેના સંપાદકીયમાં ભારતની ટીકા કરી છે. અખબાર કહે છે કે ભારત તેની આંતરરાષ્ટ્રીય જવાબદારીઓને અવગણી શકે નહીં કારણ કે તે તેના માટે અસુવિધાજનક છે. અખબારે ભારતના વલણની ઇશાક ડારની ટીકાને જરૂરી ગણાવી છે. તેમના મતે, પાણીની વહેંચણી સંબંધિત સમજૂતી પર ઉદ્ભવતા વિવાદ ક્ષેત્રીય અસ્થિરતાનું કારણ બની શકે છે.
‘ભારતનું વલણ ખોટું છે’
‘ધ નેશન’ એ તેના સંપાદકીયમાં ભારતના વલણને લઈને ઘણા પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા છે. અખબાર કહે છે કે જો પાણીના સ્ત્રોતોનો ઉપયોગ દબાણ બનાવવા માટે કરવામાં આવે તો તે લાખો લોકોના જીવન અને અર્થવ્યવસ્થાને અસર કરી શકે છે. તેમના મતે, સિંધુ જળ સંધિ એ માત્ર પાણીની વહેંચણી પરનો કરાર નથી, પરંતુ તે પરમાણુ શસ્ત્રો ધરાવતા બે પાડોશી દેશો વચ્ચે સ્થિરતા સાથે પણ સંબંધિત છે.
અખબારની દલીલ છે કે જો કોઈ દેશ એકપક્ષીય રીતે પાણીના પ્રવાહમાં ફેરફાર કરે છે અથવા સંધિની શરતોની અવગણના કરે છે, તો પાણીની વહેંચણી રાજકીય દબાણનું માધ્યમ બની શકે છે. તેમના મતે આવી સ્થિતિ બંને દેશો વચ્ચે તણાવ અને અવિશ્વાસ વધારી શકે છે.
‘સંઘર્ષનું જોખમ વધી શકે છે’
પાકિસ્તાની અખબારે વધુમાં કહ્યું કે જો દેશોના હિતોને સંધિની જવાબદારીઓથી ઉપર રાખવામાં આવે તો પાણીનો મુદ્દો મોટા ભૌગોલિક રાજકીય તણાવમાં ફેરવાઈ શકે છે. પાકિસ્તાનનું કહેવું છે કે તે સિંધુ જળ સંધિ હેઠળ ડાઉનસ્ટ્રીમ દેશ તરીકે તેના અધિકારોનું રક્ષણ કરવા માંગે છે.
‘ધ નેશન’એ પણ આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણની વાત કરી છે. અખબાર કહે છે કે વૈશ્વિક શક્તિઓએ સાથે મળીને એ સુનિશ્ચિત કરવું જોઈએ કે ભારત પાણીની વહેંચણી સંબંધિત કાયદાકીય માળખાનું પાલન કરે. તેમના મતે, તણાવને વધુ વધતો અટકાવવા માટે સિંધુ જળ સંધિ અંગે ભારતને જવાબદાર રાખવું જરૂરી છે.
સિંધુ સંધિ પર ભારતનું વલણ
એપ્રિલ 2025માં પહેલગામ આતંકવાદી હુમલા બાદ ભારતે સિંધુ જળ સંધિને સ્થગિત કરી દીધી હતી. ત્યારથી, આ કરાર ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે વિવાદનો મુખ્ય મુદ્દો બની ગયો છે. પાકિસ્તાન સતત અલગ-અલગ આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર આ મુદ્દો ઉઠાવી રહ્યું છે.
બીજી તરફ ભારત પોતાના સ્ટેન્ડ પર અડગ છે. ભારતે સંકેત આપ્યો છે કે વર્તમાન સંજોગોમાં તેનો સિંધુ જળ સંધિ અંગેના નિર્ણય પર પાછા જવાનો કોઈ ઈરાદો નથી.
