ઈરાન યુદ્ધનો આજે 17મો દિવસ છે અને હાલમાં આ યુદ્ધ અટકવાના કોઈ સંકેત દેખાતા નથી. એક તરફ અમેરિકા અને ઈઝરાયલ ઈરાનને તબાહ કરવા મક્કમ છે તો બીજી તરફ ઈરાને પણ ન ઝૂકવાનો મક્કમ સંકલ્પ કર્યો છે અને પોતાના અડગ સંકલ્પ માટે સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝને આવરણ તરીકે રાખ્યું છે. ઈઝરાયેલ અને અમેરિકન હુમલા બાદ ઈરાને આ અત્યંત મહત્વના દરિયાઈ વેપાર માર્ગ પર કબજો જમાવી લીધો છે અને તે તેલ અને ગેસ વહન કરતા કોઈપણ જહાજને ત્યાંથી પસાર થવા દેતું નથી. એટલું જ નહીં ઈરાને મધ્ય પૂર્વના ઘણા દેશોમાં હુમલા પણ કર્યા છે. તેહરાનના આ પગલાથી આંતરરાષ્ટ્રીય ચિંતા વધી છે.
આ દરમિયાન અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે વૈશ્વિક સ્તરે નૌકાદળ જોડાણ બનાવવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે, જેથી આ જળમાર્ગને સુરક્ષિત રાખી શકાય અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ફસાયેલા જહાજોને સુરક્ષિત રીતે બહાર કાઢીને વૈશ્વિક તેલનો પુરવઠો સામાન્ય કરી શકાય. તમને જણાવી દઈએ કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર્સિયન ગલ્ફને ઓમાનની ખાડી અને અરબી સમુદ્ર સાથે જોડે છે. વિશ્વના લગભગ 20% કાચા તેલનું પરિવહન આ માર્ગ દ્વારા થાય છે. પરંતુ, ઈરાન પર અમેરિકા અને ઈઝરાયેલના હુમલા બાદ આ માર્ગ પર જહાજોની અવરજવર ઠપ્પ થઈ ગઈ છે. જેના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલની કિંમત પ્રતિ બેરલ 100 ડોલરની ઉપર પહોંચી ગઈ છે. ભારત સહિત ઘણા દેશોમાં તેલ અને ગેસનું સંકટ ઘેરી બન્યું છે.
અમેરિકાની પહેલ – ટ્રમ્પે શું કહ્યું?
આ સમસ્યાને કારણે અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર પોતાની પકડ નબળી હોવાને કારણે, યુએસ પ્રમુખ ટ્રમ્પે ઘણા મોટા દેશોને આ ક્ષેત્રમાં સંયુક્ત નૌકા જોડાણ બનાવવા અને યુદ્ધ જહાજો મોકલવાની અપીલ કરી છે. ટ્રમ્પનું કહેવું છે કે જો આ જળમાર્ગને સુરક્ષિત કરવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય સાથે આવે તો વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠો ખોરવાતા બચાવી શકાય છે. તેમણે ખાસ કરીને નાટોના સભ્ય દેશોને જોડાણમાં જોડાવા માટે અપીલ કરી, તેમને ચેતવણી આપી કે જો તેઓ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સને સ્ટ્રેટ ફરીથી ખોલવામાં મદદ નહીં કરે તો તેમને “ખૂબ જ ખરાબ ભવિષ્ય” નો સામનો કરવો પડશે.
ટ્રમ્પે ખાસ કરીને ચીન, ફ્રાન્સ, જાપાન, દક્ષિણ કોરિયા અને યુનાઇટેડ કિંગડમને આ સંભવિત જોડાણમાં સામેલ થવા માટે કહ્યું છે. ચીન સિવાય બાકીના દેશોને અમેરિકાના મિત્ર દેશ કહેવામાં આવે છે, પરંતુ આજ સુધી કોઈ દેશે આ મુદ્દે ટ્રમ્પનું સમર્થન કર્યું નથી. ઘણા દેશોએ કહ્યું છે કે તેઓ પરિસ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યા છે અને રાજદ્વારી ઉકેલને પ્રાથમિકતા આપી રહ્યા છે.
કયા દેશે શું કહ્યું?
ટ્રમ્પના ગઠબંધનની દરખાસ્તનો પ્રતિસાદ આપતા, યુકેએ કહ્યું કે તે દરિયાઈ માર્ગને ફરીથી ખોલવામાં મદદ કરવા માટે શું કરી શકે તે “ઊંડાણથી વિચારી રહ્યું છે”. યુકે એનર્જી સેક્રેટરી એડ મિલિબેન્ડે જણાવ્યું હતું કે, “શું કરી શકાય તે અંગે અમે અમારા ભાગીદારો સાથે નજીકથી જોઈ રહ્યા છીએ, કારણ કે તે એટલું મહત્વનું છે કે અમે સ્ટ્રેટને ફરીથી ખોલીએ.” તે જ સમયે, ચીનના વિદેશ મંત્રાલયના અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે બેઇજિંગ દુશ્મનાવટનો અંત ઇચ્છે છે અને “સ્થિર અને અવિરત ઊર્જા પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવાની તમામ પક્ષોની જવાબદારી છે.”
