યુએસ-ઇઝરાયેલની આગેવાની હેઠળના ઓપરેશન એપિક ફ્યુરી દરમિયાન ઇરાન સામે ચાલી રહેલી સૈન્ય કાર્યવાહીમાં યુએસ સેનાને તેના મુખ્ય MQ-9 રીપર ડ્રોન કાફલામાં ગંભીર નુકસાન થયું છે. અહેવાલો અનુસાર, ફેબ્રુઆરીના અંતથી ઈરાની એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ્સ દ્વારા ઓછામાં ઓછા 11 MQ-9 રીપર ડ્રોનને તોડી પાડવામાં આવ્યા છે, જેના કારણે કુલ નાણાકીય નુકસાન $330 મિલિયનથી વધુ થઈ ગયું છે. આ ભારે નુકસાન વચ્ચે અમેરિકન સેનાએ હવે નવી રણનીતિ અપનાવી છે. લુકાસ નામનું ઓછી કિંમતનું ડ્રોન હવે અમેરિકાની નવી આશા બનીને ઉભરી આવ્યું છે. આ ડ્રોનને ઈરાનના પ્રખ્યાત શાહેદ-136ની તર્જ પર વિકસાવવામાં આવ્યું છે, પરંતુ તેને અમેરિકન ટેક્નોલોજીથી અપગ્રેડ કરવામાં આવ્યું છે.
વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલ અને અન્ય અહેવાલો અનુસાર, દરેક રીપર ડ્રોનની કિંમત $30 અને $32 મિલિયનની વચ્ચે છે, જે કુલ નુકસાન $330 મિલિયન (₹30,48,46,74,000) થી વધુ સુધી પહોંચાડે છે. મૂળરૂપે આતંકવાદ વિરોધી કામગીરી માટે રચાયેલ, આ ધીમા ડ્રોન (મહત્તમ ઝડપ 480 કિમી/કલાક) ઈરાનની અદ્યતન હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલીઓ જેમ કે S-300 અને ખોરદાદ-15 માટે સંવેદનશીલ સાબિત થયા છે.
રીપર ડ્રોન પર હુમલાની મુખ્ય ઘટનાઓ
- માર્ચ 14: ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) દ્વારા હોર્મોઝગાન પ્રાંતમાં બંદર અબ્બાસ પર એક MQ-9 ને ઠાર કરવામાં આવ્યું.
- માર્ચ 15: કુવૈતના અલી અલ સાલેમ એરબેઝ પર ઈરાની હુમલા દરમિયાન એક રીપરનો નાશ કરવામાં આવ્યો હતો.
- અહેવાલો અનુસાર, શરૂઆતના દિવસોમાં કતારી દળો દ્વારા ઓછામાં ઓછા એક રીપરને આકસ્મિક રીતે ઠાર કરવામાં આવ્યો હતો.
લુકાસ અને ઈરાની શાહેદ ડ્રોન સાથે રીપરની સરખામણી
MQ-9 રીપર એ યુએસ સૈન્યનું મુખ્ય લાંબા-અંતરનું રિમોટ-કંટ્રોલ્ડ એરક્રાફ્ટ છે, જે ગુપ્ત માહિતી એકત્ર કરવામાં અને ચોકસાઇથી હુમલામાં નિષ્ણાત છે. પરંતુ ઉચ્ચ તીવ્રતાના યુદ્ધમાં ‘મિસાઈલ ટ્રક’ની ભૂમિકા ભજવતી વખતે તે ઈરાનની સંરક્ષણ પ્રણાલીનો પણ શિકાર બની રહી છે. તેના જવાબમાં, યુ.એસ.એ લો-કોસ્ટ અનક્રુડ કોમ્બેટ એટેક સિસ્ટમ (LUCAS) તરીકે ઓળખાતા સસ્તા ‘કેમિકેઝ’ ડ્રોન તૈનાત કરવાનું શરૂ કર્યું છે.
ફોનિક્સ સ્થિત સ્પેક્ટરવર્કસ કંપની દ્વારા વિકસિત આ ડ્રોન ઈરાનના શાહેદ-136નું રિવર્સ-એન્જિનિયર વર્ઝન છે. તેની રેન્જ 500-800 કિમી છે અને તે લક્ષ્યને અથડાવા પર વિસ્ફોટ કરે છે. Starshield અને Viasat જેવા સેટેલાઇટ સંચાર રીઅલ-ટાઇમ અપડેટ્સ પ્રદાન કરે છે. માર્ચ 2026ની શરૂઆતમાં ઓપરેશન એપિક ફ્યુરીમાં તેનો પ્રથમ લડાયક ઉપયોગ થયો હતો.
