28 ફેબ્રુઆરીએ જ્યારે અમેરિકા અને ઈઝરાયલે ઈરાન પર હુમલા શરૂ કર્યા ત્યારે શિયા મુસ્લિમ દેશે પણ જવાબી કાર્યવાહી કરી હતી. સૈદ્ધાંતિક રીતે આ કાર્યવાહી અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ પર થવી જોઈતી હતી, પરંતુ તેનાથી સૌથી વધુ અસર અમેરિકાની નજીક ગણાતા સાઉદી અરેબિયા, યુએઈ અને કતાર જેવા ઈસ્લામિક દેશોને થઈ હતી. ઈરાને ઈઝરાયલ પર કેટલાક હુમલા પણ કર્યા હતા, પરંતુ ત્યાં તેની બહુ અસર થઈ ન હતી. સાઉદી અરેબિયા અને સંયુક્ત આરબ અમીરાતમાં વધુ અસર જોવા મળી હતી અને ત્યાંની ઈમારતો પર ડ્રોન અને મિસાઈલ પડતા જોવા મળ્યા હતા. આવી સ્થિતિમાં સવાલ એ ઊભો થાય છે કે શું ઈરાનના હુમલાનો સામનો કરીને ઈસ્લામિક દેશો અમેરિકા સાથેની મિત્રતાની કિંમત ચૂકવી રહ્યા છે.
નિષ્ણાતો સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે કે અમેરિકન સૈન્ય મથકોથી ભરેલા મધ્ય પૂર્વના દેશો આટલી સરળતાથી ઈરાનના હુમલાનો શિકાર કેવી રીતે બની રહ્યા છે? આના જવાબમાં કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં અમેરિકાએ ઈઝરાયેલની સુરક્ષાને વધુ પ્રાથમિકતા આપી છે. આ અંતર્ગત ઓક્ટોબર 2024થી અત્યાર સુધીમાં તેણે સાઉદી અરેબિયા, ઈરાક અને કતારમાંથી મોટી સંખ્યામાં એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ હટાવીને ઈઝરાયેલમાં ઈન્સ્ટોલ કરી છે. આ સિસ્ટમને THAAD કહેવામાં આવે છે, જેનું પૂર્ણ સ્વરૂપ ટર્મિનલ હાઇ એલ્ટિટ્યુડ એરિયા ડિફેન્સ છે. જો બિડેને ઓક્ટોબર 2024માં તેની શરૂઆત કરી હતી.
ત્યારપછી જુલાઈ 2025માં સાઉદી અરેબિયાને ઈઝરાયેલને મિસાઈલ ઈન્ટરસેપ્ટર મોકલવાનું કહેવામાં આવ્યું અને ઓગસ્ટ 2025માં અબુ ધાબીથી પણ આ મંગાવવામાં આવ્યા હતા. આ રીતે અમેરિકાએ ઈઝરાયેલમાં 6 THAAD સિસ્ટમ અલગ-અલગ દેશોમાંથી ખરીદીને તૈનાત કરી હતી. તેનાથી ઈઝરાયેલની સુરક્ષા મજબૂત થઈ, પરંતુ સાઉદી અરેબિયા અને યુએઈ જેવા દેશો જોખમમાં છે. એટલું જ નહીં, એક સાઉદી અધિકારીએ નામ ન આપવાની શરતે એમ પણ કહ્યું કે સાઉદી અરેબિયાએ અમને પોતાને બચાવવા માટે છોડી દીધા છે અને સમગ્ર સંરક્ષણ પ્રણાલી ઇઝરાયેલની સુરક્ષા હેઠળ તૈનાત છે.
રશિયા પાસેથી શસ્ત્રો ખરીદવાથી સાઉદી અરેબિયા કેમ ડરે છે?
હવે આ હુમલાઓએ અમેરિકા દ્વારા સાઉદી અરેબિયા, યુએઈ અને કતારને આપવામાં આવેલી સુરક્ષાને ખુલ્લી પાડી દીધી છે. આવી સ્થિતિમાં સાઉદી અરેબિયા અને UAEને આગામી દિવસોમાં તેમના સંરક્ષણ બજેટમાં વધારો કરવો પડી શકે છે તેવી આશંકા છે. ભૂતકાળમાં પણ બંને દેશો અમેરિકા સાથે મોટા પાયે સંરક્ષણ સોદા કરતા રહ્યા છે. એવું કહેવાય છે કે સાઉદી અરેબિયાના પેટ્રોડોલર હથિયારોની ખરીદી દ્વારા અમેરિકન અર્થવ્યવસ્થાને મજબૂત બનાવી રહ્યા છે. રશિયન પ્રતિબંધોના ડરને કારણે પણ, સાઉદી અરેબિયા ઘણી વખત ઊંચા ભાવે આ સોદા કરે છે. જેમ કે તેણે રશિયા સાથે S-400 ડીલ માત્ર એટલા માટે કરી નથી કારણ કે CAATSA હેઠળ યુએસ પ્રતિબંધોનો ડર હતો.
