યુએસ ઈરાન યુદ્ધ: ફરી એકવાર મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ ચરમસીમાએ પહોંચતો જણાય છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલ સંઘર્ષ હવે એવા તબક્કે પહોંચી ગયો છે જ્યાં કાં તો કોઈ મોટો સૈન્ય સંઘર્ષ શરૂ થઈ શકે છે અથવા તો પરિસ્થિતિને કૂટનીતિ દ્વારા નિયંત્રિત કરવામાં આવશે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ રવિવારે પોતાના ઉચ્ચ અધિકારીઓ અને સલાહકારો સાથે એક મહત્વપૂર્ણ બેઠક કરવા જઈ રહ્યા છે, જેમાં એ નક્કી કરવામાં આવશે કે ઈરાન વિરુદ્ધ સૈન્ય કાર્યવાહી ફરી શરૂ કરવી કે પછી વાટાઘાટોના માર્ગ પર આગળ વધવું. દુનિયાની નજર હવે વ્હાઇટ હાઉસ પર ટકેલી છે.
ટ્રમ્પ યુદ્ધ અને સમાધાન વચ્ચે દુવિધાનો સામનો કરે છે
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ હાલમાં ખૂબ જ મુશ્કેલ રાજકીય અને વ્યૂહાત્મક પરિસ્થિતિમાં હોવાનું જણાય છે. એક તરફ તેમનું પ્રશાસન ઈરાન પર દબાણ બનાવીને તેને નમાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે, તો બીજી તરફ યુદ્ધની સ્થિતિ સમગ્ર પશ્ચિમ એશિયાને અસ્થિર કરી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં ટ્રમ્પ બંને વિકલ્પો પર ગંભીરતાથી વિચાર કરી રહ્યા છે.
અમેરિકન મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યો છે કે જો ઈરાન અમેરિકાની શરતો નહીં માને તો સૈન્ય હુમલા ફરી શરૂ થઈ શકે છે. જો કે, તેમણે એમ પણ કહ્યું છે કે વાટાઘાટો દ્વારા હજુ પણ “ઉત્તમ સમજૂતી” થવાની સંભાવના છે. ટ્રમ્પે દાવો કર્યો હતો કે સ્થિતિ પહેલા કરતા સારી થઈ રહી છે અને બંને દેશો વચ્ચે સમજૂતી તરફ પ્રગતિ દેખાઈ રહી છે.
રવિવારે બેઠક યોજાશે
રવિવારે યોજાનારી બેઠકને ઘણી મહત્વની માનવામાં આવી રહી છે. આ બેઠકમાં ટ્રમ્પ તેમના નજીકના સલાહકારો અને વાટાઘાટોકારો સાથે ઈરાનના નવીનતમ પ્રસ્તાવ પર ચર્ચા કરશે. યુએસ વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ જેડી વેન્સ, સ્ટીવ વિટકોફ અને જેરેડ કુશનર પણ આ વ્યૂહાત્મક બેઠકનો ભાગ હશે.
ટ્રમ્પે પોતાના નિવેદનમાં કહ્યું કે હવે માત્ર બે જ રસ્તા બચ્યા છે. પહેલું એ કે અમેરિકાએ તેહરાન પર અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો હુમલો કરવો જોઈએ અને બીજો એ કે એવો કરાર કરવો જોઈએ જે સંપૂર્ણપણે અમેરિકાના હિતોને અનુકૂળ હોય. તેમના નિવેદનથી વિશ્વભરમાં ચિંતા વધી છે, કારણ કે તે સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે વ્હાઇટ હાઉસ કોઈપણ મોટા પગલા માટે તૈયાર છે.
પરિસ્થિતિ “50-50” પર છે
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનને લઈને પોતાની સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરતા કહ્યું કે હાલમાં બંને સંભાવનાઓ સમાન છે. તેમણે કહ્યું કે આ 50-50ની સ્થિતિ છે કે કાં તો સારી સમજૂતી થશે અથવા ઈરાનને ગંભીર પરિણામો ભોગવવા પડશે.
સીબીએસ ન્યૂઝને આપેલા ઈન્ટરવ્યુમાં ટ્રમ્પે કહ્યું કે તેઓ માત્ર એ જ ડીલને સ્વીકારશે જેમાં અમેરિકાની તમામ મુખ્ય માંગણીઓ પૂરી કરવામાં આવશે. તેમનું નિવેદન દર્શાવે છે કે અમેરિકા કોઈપણ પ્રકારની હળવાશના મૂડમાં નથી અને ઈરાન પર મહત્તમ દબાણ જાળવી રાખવા માંગે છે.
પાકિસ્તાન મધ્યસ્થીની ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે
આ સમગ્ર ઘટનામાં પાકિસ્તાન મહત્વપૂર્ણ મધ્યસ્થી તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. પાકિસ્તાનના આર્મી ચીફ અસીમ મુનીર શનિવારે ઈરાન પહોંચ્યા હતા, જ્યાં તેમણે તેહરાનના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ સાથે ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકો કરી હતી. પાકિસ્તાની સેનાએ આ બેઠકોને “અર્થપૂર્ણ” ગણાવી છે.
પાકિસ્તાનનું કહેવું છે કે તેહરાન અને વોશિંગ્ટન વચ્ચે સંદેશાની આપ-લેમાં સકારાત્મક પ્રગતિ થઈ છે અને વાતચીત અંતિમ સમજૂતી તરફ આગળ વધી રહી છે. જો કે હજુ સુધી કોઈ નક્કર પરિણામ સામે આવ્યું નથી.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, પાકિસ્તાન છેલ્લા ઘણા અઠવાડિયાથી બંને દેશો વચ્ચે વાતચીત ચાલુ રાખવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે જેથી કરીને યુદ્ધ જેવી સ્થિતિને ટાળી શકાય. પરંતુ બંને પક્ષો હજુ પણ પરમાણુ કાર્યક્રમ, પ્રાદેશિક પ્રભાવ અને સુરક્ષા સંબંધિત ઘણા મુદ્દાઓ પર સહમત નથી થઈ શક્યા.
એપ્રિલમાં કામચલાઉ કરાર થયો હતો
ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે 8 એપ્રિલના રોજ અસ્થાયી સમજૂતી થઈ હતી, જેના પછી આશા હતી કે બંને દેશો વચ્ચે તણાવ ઓછો થશે. આ પછી, મધ્યસ્થીઓએ કાયમી કરાર સુધી પહોંચવા માટે સતત પ્રયાસો કર્યા.
જોકે, વાટાઘાટોના અનેક રાઉન્ડ છતાં હજુ સુધી અંતિમ સહમતિ બની શકી નથી. ઈરાન તેના પરમાણુ કાર્યક્રમ અને પ્રાદેશિક વ્યૂહરચના અંગે પીછેહઠ કરવા તૈયાર નથી, જ્યારે અમેરિકા ઈચ્છે છે કે તેહરાન તેની તમામ મુખ્ય શરતો સ્વીકારે.
આ પણ વાંચોઃ અમેરિકાના વિદેશ મંત્રી માર્કો રૂબિયોનું ભારત પ્રવાસ પર મોટું નિવેદન, કહ્યું- ઈન્ડો-પેસિફિકમાં ભારતની ભૂમિકા મહત્વપૂર્ણ

