ઈરાન-યુએસ સંઘર્ષ અને સ્ટેન્ડઓફ વચ્ચે, તેહરાને દાવો કર્યો હતો કે તેણે આ અઠવાડિયાની શરૂઆતમાં હોર્મુઝની સામુદ્રધુની નજીક યુએસ MQ-9 રીપર ડ્રોનને તોડી પાડવા માટે સ્થાનિક રીતે ઉત્પાદિત નવી હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલી તૈનાત કરી છે. ઈરાનના રાજ્ય મીડિયાએ અહેવાલ આપ્યો છે કે અમેરિકન ડ્રોન, જેની કિંમત પ્રતિ યુનિટ $16 મિલિયન અને $30 મિલિયનની વચ્ચે છે, હોર્મુઝની સ્ટ્રેટમાં ક્શેમ ટાપુ નજીક ‘અરશ-એ-કામગીર’ નામની સ્થાનિક રીતે વિકસિત સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરીને તોડી પાડવામાં આવી હતી.
જો ઈરાનનો દાવો સાચો છે, તો આ પ્રથમ પ્રકારનું હથિયાર હશે જેનો ઉપયોગ ઈરાને અમેરિકન ડ્રોનને ગ્રાઉન્ડ કરવા માટે કર્યો હોય. આ શસ્ત્રનું નામ ઈરાનના પ્રખ્યાત પાત્ર ‘અરશ-ધ-આર્ચર’ (આરશ ધ આર્ચર)ના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે. આ હુમલાનો અર્થ એ છે કે મધ્ય પૂર્વમાં મહિનાઓ સુધી યુદ્ધ હોવા છતાં, તેહરાને યુએસ અને ઇઝરાયેલના હુમલાઓને રોકવા માટે તેની લશ્કરી ક્ષમતા જાળવી રાખી છે.
અરશ-એ-કામગીર શું છે?
‘અરશ-એ-કામગીર એક નવી ઇન્ટરસેપ્ટર સિસ્ટમ છે. તેનું નામ પર્શિયન પૌરાણિક કથાના મહાન તીરંદાજ ‘આરશ-ધ-આર્ચર’ના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે. લોકવાયકા મુજબ ઈરાન અને મધ્ય એશિયા વચ્ચેની સરહદ નક્કી કરવા માટે આરશે તીર માર્યું હતું. આ સિસ્ટમની કિંમત ઘણી ઓછી છે. નિષ્ણાતો માને છે કે ‘આરશ-એ-કામગીર’ એક મોબાઈલ અને ઓછી કિંમતની સ્વદેશી સંરક્ષણ પ્રણાલી છે. સુરક્ષા વિશ્લેષકોના મતે, સિસ્ટમ પરંપરાગત રડાર સાઇટ્સ પર આધાર રાખવાને બદલે ઇલેક્ટ્રો-ઓપ્ટિકલ અથવા હીટ-સીકિંગ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરી શકે છે.
કઈ વિશેષતા?
તેની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે તેને સરળતાથી છુપાવી શકાય છે અને ગમે ત્યાં લઈ જઈ શકાય છે અને પરંપરાગત એર ડિફેન્સ નેટવર્ક કરતાં વધુ ઝડપથી લોન્ચ કરી શકાય છે. કિંગ્સ કોલેજ લંડનના સુરક્ષા નિષ્ણાત માર્ક હિલ્બોર્ન કહે છે કે ઈરાન મિસાઈલ ડિઝાઈનમાં આત્મનિર્ભર બની ગયું છે અને તે યુદ્ધની તેની આર્થિક વ્યૂહરચના બદલી રહ્યું છે. તેમણે ધ્યાન દોર્યું હતું કે “સસ્તી અને સરળ સિસ્ટમો હવે વધુ જટિલ અને ખર્ચાળ સિસ્ટમો માટે જોખમ ઊભું કરી રહી છે”. MQ-9 રીપર જેવા ડ્રોન, જે મુખ્યત્વે દેખરેખ માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે અને ધીમી ગતિએ ચાલતા હોય છે, આવી સિસ્ટમો માટે સરળ લક્ષ્ય બની જાય છે.
