ત્રણ વર્ષથી વધુ સમયથી ચાલી રહેલા રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધની અસર હવે માત્ર સરહદ પર લડાઈ પુરતી મર્યાદિત નથી રહી. હવે તેની અસર રશિયામાં સામાન્ય લોકોના જીવન પર સીધી દેખાઈ રહી છે. પ્રથમ વખત, રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુટિને પણ ખુલ્લેઆમ સ્વીકાર્યું છે કે દેશ “મુશ્કેલ સમય”માંથી પસાર થઈ રહ્યો છે.
સ્થિતિ એવી છે કે રશિયામાં ઘણી જગ્યાએ પેટ્રોલ અને ડીઝલની અછત છે. કેટલાક શહેરોમાં પેટ્રોલ પંપ પર લાંબી લાઈનો લાગી રહી છે અને લોકોને ઈંધણ ભરવા માટે રાહ જોવી પડે છે. વિશ્વના સૌથી મોટા તેલ અને ડીઝલ નિકાસકારોમાંના એક ગણાતા દેશમાં આ પ્રકારની સ્થિતિએ બધાને ચોંકાવી દીધા છે.
પુતિને શું કહ્યું?
યુનાઈટેડ રશિયા પાર્ટીના કોન્ફરન્સમાં પુતિને સ્વીકાર્યું કે દેશ અનેક પડકારોમાંથી પસાર થઈ રહ્યો છે. તેમણે કહ્યું કે સરકાર પરિસ્થિતિને સંભાળવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે અને લોકોને ઈંધણની અછતમાંથી રાહત આપવી એ પ્રાથમિકતા છે.
જો કે તેણે સીધું યુક્રેનનું નામ લીધું ન હતું, તે સ્પષ્ટ હતું કે વર્તમાન સમસ્યાઓ યુદ્ધ અને હુમલાઓ સાથે સંબંધિત છે.
બળતણ પુરવઠા પર દબાણ કેમ વધ્યું?
રશિયાના સરકારી અધિકારીઓએ પણ સ્વીકાર્યું છે કે ઘણા વિસ્તારોમાં ઇંધણનો પુરવઠો પ્રભાવિત થયો છે. ખાસ કરીને ખેતીની મોસમમાં ડીઝલની માંગ વધવાને કારણે સમસ્યા વધુ ગંભીર બની છે.
સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઘરેલું જરૂરિયાતો પહેલા પૂરી કરવામાં આવશે. ત્યાં સુધી કહેવામાં આવ્યું છે કે જો જરૂર પડશે તો ડીઝલની નિકાસ પર પ્રતિબંધ લગાવી શકાય છે.
યુક્રેનના ડ્રોન હુમલાની અસર
આ સંકટનું મુખ્ય કારણ યુક્રેનના સતત ડ્રોન હુમલા છે. હવે યુક્રેન માત્ર સરહદ પર જ લડી રહ્યું નથી, પરંતુ રશિયાની અંદર સ્થિત ઓઈલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને પણ નિશાન બનાવી રહ્યું છે.
તાજેતરમાં, યુક્રેનિયન ડ્રોન હુમલામાં રશિયાની કેટલીક મોટી ઓઇલ રિફાઇનરીઓને નુકસાન થયું છે. કેટલાક સ્થળોએ આગના અહેવાલો પણ છે, જેના કારણે ઉત્પાદન અને પુરવઠાને અસર થઈ છે.
યુક્રેનનું કહેવું છે કે આ વ્યૂહરચના રશિયાની યુદ્ધ ક્ષમતાને નબળી પાડવાની છે, કારણ કે તેલ અને ઊર્જા તેની અર્થવ્યવસ્થાની કરોડરજ્જુ છે.
કટોકટી આટલી મોટી કેમ બની રહી છે?
રશિયા વિશ્વના સૌથી મોટા તેલ ઉત્પાદક દેશોમાંનો એક છે. તેની અર્થવ્યવસ્થા મોટાભાગે તેલ અને ગેસની નિકાસ પર નિર્ભર છે.
પરંતુ જ્યારે રિફાઇનરીઓ પર હુમલો થતો રહે છે, ત્યારે બે મુખ્ય સમસ્યાઓ ઊભી થાય છે:
આ જ કારણ છે કે સરકારને હવે સ્થાનિક જરૂરિયાતો અને નિકાસ વચ્ચે સંતુલન જાળવવું મુશ્કેલ થઈ રહ્યું છે.
ભારત સંબંધિત પ્રશ્નનો જવાબ
ભારત રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઈલ ખરીદે છે, ફિનિશ્ડ પેટ્રોલ કે ડીઝલ નહીં. આ કાચા તેલનો સીધો ઉપયોગ કરી શકાતો નથી.
પેટ્રોલ અને ડીઝલ બનાવવા માટે રિફાઈનરીઓમાં તેની પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે. હવે સમસ્યા એ છે કે આ જ રિફાઇનરીઓ યુક્રેનના ડ્રોન હુમલાનું નિશાન છે.
તેથી, રશિયામાં ફિનિશ્ડ ઇંધણની અછત છે, જ્યારે ક્રૂડ તેલનું ઉત્પાદન હજી ચાલુ છે.
આગળ શું થઈ શકે?
જો હુમલા આ રીતે ચાલુ રહેશે તો રશિયાએ સ્થાનિક ઉપયોગને પ્રાથમિકતા આપવી પડશે અને શક્ય છે કે તે તેલની નિકાસ પર પણ કેટલાક નિયંત્રણો લાદી શકે.
હાલમાં સરકાર પરિસ્થિતિને સંભાળવા અને પુરવઠા વ્યવસ્થાને સ્થિર રાખવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે, પરંતુ દબાણ સતત વધી રહ્યું છે.
આ પણ વાંચો-પાકિસ્તાને અડધી રાત્રે અફઘાનિસ્તાનમાં લાશો ફેલાવી! સરહદ પર ભયાનક હુમલા, 29 લોકોના મોત
