યુએસ-ઈરાન સંઘર્ષ: મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલો તણાવ હવે એવા તબક્કે પહોંચી ગયો છે જ્યાં યુદ્ધ અને મુત્સદ્દીગીરી બંને એકસાથે આગળ વધી રહ્યા હોય તેવું લાગે છે. એક તરફ અમેરિકી સેના ઈરાનના વ્યૂહાત્મક ટાર્ગેટ પર સતત હવાઈ હુમલા કરી રહી છે તો બીજી તરફ વોશિંગ્ટનનો દાવો છે કે તહેરાન પડદા પાછળની વાતચીત દ્વારા તણાવ ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. સતત પાંચમી રાતે અમેરિકન હુમલાઓએ આ વિસ્તારમાં સ્થિતિ વધુ ગંભીર બનાવી દીધી છે. દરમિયાન, ઈરાન અમેરિકા સાથે સમજૂતી કરવા ઈચ્છુક હોવાનું વ્હાઇટ હાઉસનું નિવેદન આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે નવી ચર્ચાનો વિષય બન્યું છે. આવી સ્થિતિમાં સૈન્ય કાર્યવાહીની સાથે રાજદ્વારી ઉકેલ માટે મેદાન તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યું છે કે કેમ તેવો સવાલ ઉઠી રહ્યો છે.
અમેરિકન લશ્કરી કાર્યવાહી પાંચમી રાત સુધી ચાલુ રહી
અમેરિકી સૈન્યએ ગુરુવારે સતત પાંચમી રાત્રે ઈરાન વિરુદ્ધ તેનું હવાઈ અભિયાન ચાલુ રાખ્યું હતું. અમેરિકી સૈન્ય કમાન્ડ CENTCOM અનુસાર, આ ઓપરેશનનો હેતુ ઈરાનની સૈન્ય ક્ષમતાઓ અને વ્યૂહાત્મક ઠેકાણાઓને નબળા પાડવાનો હતો. અમેરિકન સમય અનુસાર બપોરે શરૂ થયેલા આ અભિયાનમાં ઘણા મહત્વપૂર્ણ ટાર્ગેટને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા હતા. લશ્કરી અધિકારીઓનું કહેવું છે કે આ કાર્યવાહી ઈરાનની સંરક્ષણ ક્ષમતા પર દબાણ વધારવા અને તેના લશ્કરી માળખાને નુકસાન પહોંચાડવાની વ્યૂહરચનાનો એક ભાગ છે. આ સતત હુમલાઓએ સમગ્ર પ્રદેશમાં તણાવને વધુ વધાર્યો છે.
બંદર અબ્બાસની આસપાસ અમેરિકન મિસાઇલો પડી
હુમલાઓ પછી, ઈરાનના સરકારી ટેલિવિઝનએ પુષ્ટિ કરી કે અમેરિકી મિસાઈલો દેશના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા બંદર અબ્બાસના વ્યૂહાત્મક બંદર અને તેની આસપાસના વિસ્તારો પર પડી છે. આ વિસ્તાર હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની ખૂબ નજીક સ્થિત છે, જેની ગણતરી વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ વેપાર માર્ગોમાં થાય છે. બંદર અબ્બાસનું વ્યૂહાત્મક મહત્વ પણ વધારે છે કારણ કે તે ઈરાનની નૌકાદળ પ્રવૃત્તિઓ અને ઊર્જા પુરવઠાનું મુખ્ય કેન્દ્ર માનવામાં આવે છે. આ વિસ્તારને નિશાન બનાવવાથી પ્રાદેશિક સુરક્ષાને લગતી નવી ચિંતાઓ ઊભી થઈ છે.
વ્હાઇટ હાઉસનો મોટો દાવો
લશ્કરી હુમલાઓ વચ્ચે, વ્હાઇટ હાઉસે એક નિવેદન આપ્યું જેણે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયનું ધ્યાન આકર્ષિત કર્યું. વ્હાઇટ હાઉસની પ્રેસ સેક્રેટરી કેરોલિન લેવિટે પ્રેસ બ્રીફિંગ દરમિયાન દાવો કર્યો હતો કે ઈરાન અમેરિકા સાથે સતત સંપર્કમાં છે અને સમજૂતીની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી રહ્યું છે. તેમના મતે, અમેરિકન સૈન્ય કાર્યવાહીથી ઈરાનને ભારે નુકસાન થઈ રહ્યું છે અને તેથી જ તેહરાન રાજદ્વારી માર્ગ અપનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. લેવિટે સંકેત આપ્યો હતો કે બંને દેશો વચ્ચે પડદા પાછળની વાતચીત ચાલુ છે, જો કે તેણે આ વાટાઘાટોની પ્રકૃતિ અથવા સ્થાન અંગે કોઈ વિગતો શેર કરી નથી.
યુદ્ધ વચ્ચે કૂટનીતિએ વિશ્વની રુચિ વધારી
સામાન્ય રીતે જ્યારે બે દેશો વચ્ચે સૈન્ય સંઘર્ષ ઉગ્ર બને છે ત્યારે રાજદ્વારી વાટાઘાટો અટકી જાય છે, પરંતુ વર્તમાન પરિસ્થિતિ તેનાથી વિપરીત જોવા મળે છે. એક તરફ મિસાઈલ અને હવાઈ હુમલા ચાલુ છે તો બીજી તરફ વાતચીતના દાવાઓ સામે આવી રહ્યા છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બાબતોના નિષ્ણાતો માને છે કે જો બંને પક્ષો ખરેખર બેક ચેનલ વાટાઘાટો કરે છે, તો તે આગામી દિવસોમાં તણાવ ઘટાડવાની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું સાબિત થઈ શકે છે. જો કે, જ્યાં સુધી બંને દેશો દ્વારા સત્તાવાર સ્તરે કોઈ નક્કર સમજૂતીની પુષ્ટિ ન થાય ત્યાં સુધી પરિસ્થિતિ અત્યંત સંવેદનશીલ રહેશે.
આ પણ વાંચો-અમેરિકાના બોમ્બ ધડાકા વચ્ચે ઈરાનની મોટી હોડ! હવે વિશ્વની ‘તેલની નસ’ દબાવવાની તૈયારી
આ પણ વાંચો-અમેરિકાના બોમ્બ ધડાકા વચ્ચે ઈરાનની મોટી હોડ! હવે વિશ્વની ‘તેલની નસ’ દબાવવાની તૈયારી
