પીઓકેથી બલૂચિસ્તાનમાં બળવો વધી રહ્યો છે, શું પાકિસ્તાન માટે ખતરાની ઘંટડી વાગી રહી છે?

બલૂચિસ્તાન સ્વતંત્રતા: પાકિસ્તાન અત્યારે ઘણા મોટા પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે. એક તરફ પાકિસ્તાન અધિકૃત કાશ્મીર (PoK)માં લોકો મોંઘવારી અને તેમના અધિકારો સામે સતત વિરોધ કરી રહ્યા છે. બીજી તરફ બલૂચિસ્તાનમાં ફરી એકવાર અલગતાવાદ ઉગ્ર બન્યો છે. તાજેતરના સમયમાં બલૂચિસ્તાનની આઝાદીની માંગે પાકિસ્તાનની ચિંતામાં વધુ વધારો કર્યો છે.

પીઓકેમાં છેલ્લા ઘણા મહિનાઓથી લોકો રસ્તા પર ઉતરી રહ્યા છે. મોંઘવારી, વીજળીના વધતા બીલ, લોટ અને ઘઉંની અછત અને રાજકીય અધિકારોની માંગ સામે સતત વિરોધ પ્રદર્શન થઈ રહ્યા છે. ઘણી જગ્યાએ પ્રદર્શનો હિંસક પણ બન્યા છે.

દરમિયાન, બલૂચિસ્તાનમાં પણ સ્થિતિ ગંભીર છે. તાજેતરમાં બલૂચ લિબરેશન આર્મી (BLA) એ મસ્તુંગ વિસ્તાર પાસે પાકિસ્તાની સુરક્ષા દળોના કાફલા પર હુમલો કર્યો હતો. આ હુમલામાં ઘણા સુરક્ષાકર્મીઓ માર્યા ગયા, જ્યારે સામાન્ય નાગરિકો પણ પ્રભાવિત થયા. આવા સતત હુમલાઓએ પાકિસ્તાનની સુરક્ષા વ્યવસ્થા પર સવાલો ઉભા કર્યા છે.

બલૂચિસ્તાન પાકિસ્તાનનો સૌથી મોટો પ્રાંત છે. તે ઈરાન અને અફઘાનિસ્તાનથી ઘેરાયેલું છે અને તેનો લાંબો દરિયાકિનારો અરબી સમુદ્ર સુધી વિસ્તરેલો છે. આ કારણોસર, આ વિસ્તારને વ્યૂહાત્મક અને આર્થિક દૃષ્ટિકોણથી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.

ગ્વાદર, ઓરમારા અને પસની જેવા બંદરો પાકિસ્તાનના દરિયાઈ વેપાર માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. આ સિવાય અહીં તાંબુ, સોનું અને અન્ય અનેક કિંમતી ખનિજો પણ મોટી માત્રામાં મળી આવે છે. આ જ કારણે પાકિસ્તાનની અર્થવ્યવસ્થા અને ઉર્જાની જરૂરિયાતોમાં આ ક્ષેત્રની મોટી ભૂમિકા છે.

ચાઈના-પાકિસ્તાન ઈકોનોમિક કોરિડોર (CPEC)નો સૌથી મહત્વપૂર્ણ ભાગ બલૂચિસ્તાનમાં જ છે. ગ્વાદર પોર્ટ આ પ્રોજેક્ટનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે, જેના દ્વારા ચીન અરબી સમુદ્ર સુધી સીધો પ્રવેશ મેળવવા માંગે છે.

જો બલૂચિસ્તાનમાં હિંસા અને અસ્થિરતા વધે અથવા અલગતાવાદ મજબૂત થાય તો તેની અસર CPEC પર પણ પડી શકે છે. તેનાથી ચીનના રોકાણ, નિર્માણ કાર્ય અને ત્યાં કામ કરતા કર્મચારીઓની સુરક્ષા સામે પણ ખતરો વધી શકે છે.

નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો બલૂચિસ્તાનમાં સ્થિતિ બગડે છે તો તેની અસર પાકિસ્તાનની સુરક્ષા જ નહીં પરંતુ તેની અર્થવ્યવસ્થા, વેપાર, ઉર્જા પ્રોજેક્ટ અને ચીન સાથેના તેના વ્યૂહાત્મક સંબંધો પર પણ પડી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં પાકિસ્તાન માટે આ સંકટમાંથી બહાર આવવું આસાન નહીં હોય.