દ્વિપક્ષીય વેપાર અંગે અમેરિકા અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચે આગામી કરારથી ભારતીય કાપડ અને કપડાં ઉદ્યોગની ચિંતા વધી છે. કરાર હેઠળ, એક નવી વ્યવસ્થા કરવામાં આવી રહી છે, જે હેઠળ બાંગ્લાદેશથી અમેરિકા દ્વારા આયાત કરાયેલા કપડાં પરની આયાત જકાત શૂન્ય રાખવામાં આવશે. આવી સ્થિતિમાં ભારતીય કાપડ ઉદ્યોગ અને નિકાસકારો ઘણી ચિંતાઓનો સામનો કરી રહ્યા છે. તેમનું માનવું છે કે જો બાંગ્લાદેશને અમેરિકાને ડ્યૂટી ફ્રી એક્સપોર્ટ કરવાની સુવિધા આપવામાં આવી રહી છે તો ભારતને પણ તે જ મળવી જોઈએ.
અંતિમ મુસદ્દા મુજબ, બંને પક્ષો વચ્ચે સાઈન થવા જઈ રહેલા વેપાર કરારમાં કાપડને વિશેષ સુવિધા આપવાની જોગવાઈ છે, જેમાં અમેરિકા બાંગ્લાદેશમાંથી કપાસની આયાત કરે છે તેટલી જ કિંમતના કપાસની અમેરિકામાં શૂન્ય આયાત ડ્યુટી પર નિકાસ કરી શકશે. આ સાથે બાંગ્લાદેશી ઉદ્યોગપતિઓ અને નિકાસકારો તેમના કપડા અને વસ્ત્રો અમેરિકી બજારમાં સસ્તા દરે વેચી શકશે. આવી સ્થિતિમાં ભારતીય ઉદ્યોગપતિઓ માટે અમેરિકન માર્કેટમાં સ્પર્ધા કરવી મુશ્કેલ બનશે.
બાંગ્લાદેશમાં કાપડ ઉદ્યોગ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. ઘણી મોટી કંપનીઓ ત્યાં ફેક્ટરીઓ ધરાવે છે. સસ્તા શ્રમબળને કારણે, બાંગ્લાદેશ પોસાય તેવા દરે કપડાંનું ઉત્પાદન કરવા માટે વિશ્વભરમાં જાણીતું છે. હવે જો તેને શૂન્ય ડ્યુટી સાથે કાપડની નિકાસ કરવાની પરવાનગી મળશે તો ભારતીય ઉદ્યોગને પડકારનો સામનો કરવો પડશે. હાલમાં બાંગ્લાદેશ અમેરિકામાં વાર્ષિક 9-10 અબજ ડોલરના કાપડની નિકાસ કરે છે, પરંતુ આયાતમાં છૂટછાટ બાદ નિકાસ ઝડપથી વધી શકે છે.
ભારત માટે સ્પર્ધા કરવી મુશ્કેલ બનશે
હાલમાં, ભારતની કુલ કાપડની નિકાસ 36 થી 37 અબજ ડોલરની છે. નાણાકીય વર્ષ 2024-25માં કુલ નિકાસમાંથી લગભગ 10 અબજ ડોલર અમેરિકામાં કરવામાં આવ્યા છે. કપડાના રૂપમાં, ભારત મુખ્યત્વે અમેરિકામાં તૈયાર વસ્ત્રો, સુતરાઉ અને માનવ નિર્મિત કાપડના કાપડ અને હોમ ટેક્સટાઈલ વસ્ત્રોની નિકાસ કરે છે. પરંતુ જો બાંગ્લાદેશને નિકાસ સંબંધિત છૂટ મળે છે, તો ભારતને અમેરિકન બજારમાં નુકસાન થઈ શકે છે.
