ગધેડા વિશે પ્રચલિત તમામ કહેવતો પરથી એવું લાગે છે કે તેઓ વિશ્વના અત્યંત આળસુ અને નકામા જીવો છે. જોકે ગધેડા હંમેશા મનુષ્ય માટે ઉપયોગી રહ્યા છે. ગધેડામાં માત્ર ભાર વહન કરવાની જ નહીં પરંતુ પર્યાવરણ માટે પણ અનન્ય ક્ષમતાઓ હોય છે. સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે તે એક એવું પ્રાણી છે જેમાં ઘણી સહનશક્તિ અને ધીરજ હોય છે. રેમન ક્રેટરના રણમાં 28 જંગલી ગધેડાઓએ એવો ચમત્કાર કર્યો કે રેતીએ પણ તાજગી મેળવી. આજે અહીં 500 થી 600 ગધેડા કુલેચ ભરી રહ્યા છે. ગધેડાઓનું શરીર પણ જરૂરિયાત પ્રમાણે બદલાતું. આજે આ ગધેડા નાના ઘોડા જેવા દેખાય છે.
ઈરાનથી આયાત કરાયેલા ગધેડા
લગભગ 44 વર્ષ પહેલા ઈઝરાયેલે ઈરાની અને આફ્રિકન જાતિના જંગલી ગધેડાને નેગેવના રણમાં છોડ્યા હતા. હકીકતમાં, 20મી સદીમાં શિકારને કારણે અહીં ગધેડાની સંખ્યા લગભગ અદૃશ્ય થઈ ગઈ હતી. ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે હવે દુશ્મની હોઈ શકે છે, પરંતુ તે સમયે ઈઝરાયેલે પર્યાવરણ બચાવવા માટે તત્કાલીન શાહ મોહમ્મદ રેઝા પહલવી સાથે વાત કરી હતી. 1968માં ઈરાનથી 28 ગધેડા મોકલવામાં આવ્યા હતા. તેમને સૌપ્રથમ યોતવાટા વાઇલ્ડલાઇફ રિઝર્વમાં લાવવામાં આવ્યા હતા અને થોડા દિવસો માટે અહીં રાખવામાં આવ્યા હતા.
1982માં સૂકા રણમાં 28 ગધેડાઓ છોડી દેવામાં આવ્યા હતા. આજે આ વિસ્તારનો નકશો બદલાઈ ગયો છે. અહીં અનેક પ્રકારની વનસ્પતિઓ ઉગવા લાગી છે. ગધેડા પણ આ વાતાવરણમાં સારી રીતે બચી ગયા. ઈઝરાયેલના અધિકારીઓએ કહ્યું કે આ વિસ્તારમાં ગધેડાને છોડવાથી આ પ્રજાતિનું રક્ષણ તો થશે જ પરંતુ રણમાં જીવન પણ પાછું આવશે. અહીં જે બે જાતિઓ છોડવામાં આવી હતી તે બંને લુપ્ત થવાના આરે હતી.
ઈસ્લામિક ક્રાંતિ દરમિયાન ઈરાનના ઈઝરાયેલ સાથે સારા સંબંધો હતા. આ દરમિયાન શાહે ઈઝરાયેલને ગધેડા ભેટમાં આપ્યા હતા. તેઓને વિમાન દ્વારા ઈઝરાયેલ લાવવામાં આવ્યા હતા. આ પછી ઇથોપિયાથી કેટલાક ગધેડા લાવવામાં આવ્યા હતા. જ્યારે તેઓને રેમન ક્રેટરમાં છોડવામાં આવ્યા હતા, ત્યારે આ સ્થાન તેમનું પ્રિય સ્થળ બની ગયું હતું. ગધેડાઓએ અહીં તીવ્ર ગરમી અને શુષ્ક વાતાવરણ સહન કર્યું. આ ગધેડાઓનો આકાર બદલાઈ ગયો અને તેઓ નાના ઘોડા જેવા દેખાવા લાગ્યા. ગધેડા હવે આળસુ જીવો નહોતા પરંતુ 70 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે દોડી શકે તેવા ઘોડા બની ગયા હતા. હવે તેઓ અહીં 45 ડિગ્રી તાપમાનમાં પણ જીવી શકે છે અને ઘણા દિવસો સુધી પાણી વિના જીવી શકે છે. આ સિવાય આ ગધેડાઓ હવે ખાડા ખોદવાની કળા પણ શીખી ગયા છે. જ્યારે ખાડો પાણીથી ભરાય છે, ત્યારે અન્ય જીવો પણ પાણી પીવે છે. આ ઉપરાંત ખાડાની આસપાસ હરિયાળી પણ છે.
