US ઈરાન યુદ્ધ: અમેરિકા હવે કોઈપણ સમયે ઈરાન પર હુમલો કરી શકે છે. મધ્ય પૂર્વમાં અમેરિકાની સૈન્ય તૈનાતી અને ઈરાનની તૈયારીઓને જોતા અહેવાલો આશંકા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે કે આ સપ્તાહના અંત સુધીમાં અમેરિકા ઈરાન પર સંપૂર્ણ તાકાતથી હુમલો કરે તેવી પૂરી સંભાવના છે. દરમિયાન, ઈરાને શુક્રવારે યુએન સેક્રેટરી-જનરલ એન્ટોનિયો ગુટેરેસ અને સુરક્ષા પરિષદના પ્રમુખને એક પત્ર લખીને ચેતવણી આપી હતી કે જો અમેરિકા તેની સૈન્ય ધમકીઓનું પાલન કરશે તો અમેરિકી લક્ષ્યો અને સંપત્તિઓ પર ઈરાનના હુમલા ‘કાયદેસર’ હશે.
ઈરાનનું આ નિવેદન અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા ઈરાનને આપવામાં આવેલી ધમકી બાદ આવ્યું છે, જેમાં તેણે પરમાણુ મુદ્દે અમેરિકા સાથે સમજૂતી કરવા માટે ‘મહત્તમ 10-15 દિવસ’નો સમય આપ્યો છે. ટ્રમ્પે કહ્યું છે કે જો બંને પક્ષો સમજૂતી સુધી પહોંચવામાં નિષ્ફળ જશે તો “ખરાબ વસ્તુઓ” થશે. આ પછી સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં ઈરાનના રાજદૂત અમીર સઈદ ઈરવાનીએ પત્રમાં કહ્યું કે ઈરાન કોઈપણ હુમલાનો ‘નિર્ણાયક’ જવાબ આપશે. તેમણે આ ક્ષેત્રમાં લશ્કરી આક્રમણના ગંભીર પરિણામોની ચેતવણી પણ આપી છે. આ પછી, યુદ્ધ ફાટી નીકળવાનો ભય વધુ ઘેરો બન્યો છે. આવી સ્થિતિમાં સમગ્ર વિસ્તાર હલી શકે છે.
શું છે શક્યતાઓ?
નિષ્ણાતોના મતે, એક શક્યતા એ છે કે અમેરિકા ઈરાન પર મર્યાદિત હવાઈ અને દરિયાઈ હુમલાઓ કરી શકે છે. આ હુમલાઓમાં ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ સાથે સંકળાયેલા બેઝ, મિસાઈલ સાઇટ્સ અને તેના પરમાણુ કાર્યક્રમના ભાગોને નિશાન બનાવવામાં આવી શકે છે. આ સ્થિતિમાં ઈરાની નેતૃત્વ નબળું પડી શકે છે અને આખરે શાસન પરિવર્તનનો માર્ગ ખુલી શકે છે. જો કે, ઇરાક અને લિબિયામાં પશ્ચિમી હસ્તક્ષેપ પછી, ત્યાં લાંબા સમય સુધી અસ્થિરતા હતી, તેથી આ રસ્તો જોખમી માનવામાં આવે છે.
શું ઈરાન લશ્કરી દબાણ હેઠળ નીતિઓ બદલશે?
બીજી શક્યતા એ છે કે નેતૃત્વ સ્થાને રહે છે, પરંતુ લશ્કરી દબાણ હેઠળ તેની નીતિઓમાં ફેરફાર કરે છે. આમાં પ્રાદેશિક સશસ્ત્ર જૂથો માટેના સમર્થનમાં ઘટાડો, મિસાઇલ અને પરમાણુ પ્રવૃત્તિઓને મર્યાદિત કરવા અને સ્થાનિક કડકમાં રાહતનો સમાવેશ થઈ શકે છે. કેટલાક વિશ્લેષકોએ તેને “વેનેઝુએલા મોડેલ” સમાન ગણાવ્યું છે, જ્યાં બાહ્ય દબાણ શાસનને નીચે લાવી શક્યું નથી પરંતુ મર્યાદિત પરિવર્તનમાં પરિણમ્યું છે. જો કે, ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા અલી ખામેનીએ દાયકાઓથી પરિવર્તન માટે દબાણનો સામનો કર્યો છે, તેથી મોટા સુધારાની શક્યતા ઓછી માનવામાં આવે છે.
