ઈઝરાયેલ સાથે ઈરાન પર હુમલો કર્યાના લગભગ 25 દિવસ પછી અમેરિકા હવે યુદ્ધવિરામની અપેક્ષા રાખી રહ્યું છે. તાજેતરમાં ઈરાન યુદ્ધમાં વિજયનો દાવો કરનારા ટ્રમ્પે ઈરાન સાથે તેમની વાતચીત ચાલુ હોવાનો સંકેત આપ્યો છે. અહેવાલો અનુસાર, ટ્રમ્પ સરકારે આ ડીલ માટે ઈરાનને 15-પોઈન્ટની યુદ્ધવિરામ યોજનાની ઓફર કરી છે, જેમાં યુદ્ધમાં એક મહિનાના યુદ્ધવિરામનો સમાવેશ થાય છે. આ ઘટનાક્રમથી વાકેફ એક અધિકારીએ આ માહિતી આપી છે.
અધિકારીએ નામ જાહેર ન કરવાની શરતે કહ્યું કે યુદ્ધવિરામ યોજના પાકિસ્તાનના મધ્યસ્થીઓ દ્વારા ઈરાનને સોંપવામાં આવી હતી. તમને જણાવી દઈએ કે આ પહેલા પાકિસ્તાને અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેની વાતચીતમાં મધ્યસ્થી કરવાની ઓફર કરી હતી. આ પછી ટ્રમ્પે પણ તેને લીલી ઝંડી આપી દીધી છે અને કહ્યું છે કે ઈરાનના નેતૃત્વના ‘સારા લોકો’ સાથે તેમની વાતચીત ચાલુ છે. ન્યૂયોર્ક ટાઈમ્સે મંગળવારે એક અહેવાલમાં જણાવ્યું કે 15 મુદ્દાની યોજના ઈરાનના અધિકારીઓને સોંપવામાં આવી છે.
ટ્રમ્પની યોજનામાં શું છે?
જો કે સંપૂર્ણ દસ્તાવેજ હજુ સુધી સત્તાવાર રીતે બહાર પાડવામાં આવ્યો નથી, પરંતુ ઘણા અહેવાલોથી જાણવા મળ્યું છે કે આ 15-પોઇન્ટ યોજનાનું માળખું ત્રણ મોટી માંગ પર આધારિત છે. જેમાં ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમને સંપૂર્ણપણે ખતમ કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે. ટ્રમ્પ અનેક પ્રસંગોએ કહી ચૂક્યા છે કે ઈરાને તેની પરમાણુ ક્ષમતાઓને ખતમ કરવી પડશે. આમાં યુરેનિયમ સંવર્ધનને સંપૂર્ણપણે અટકાવવું, નાતાન્ઝ, ફોર્ડો અને ઇસ્ફહાન જેવી જટિલ સુવિધાઓને બંધ કરવી અને આંતરરાષ્ટ્રીય નિરીક્ષણોને મંજૂરી આપવાનો સમાવેશ થાય છે.
પ્રોક્સી મોડલ છોડી દેવાની વાત પણ છે.
આ સિવાય અમેરિકા ઈચ્છે છે કે ઈરાન તેની બેલેસ્ટિક મિસાઈલોની ફાયરપાવર અને સંખ્યાને મર્યાદિત કરે. આ માંગ માત્ર તેની પરમાણુ મહત્વાકાંક્ષાઓને જ નહીં પરંતુ ઈરાનની પ્રતિરોધક ક્ષમતાઓને પણ લક્ષ્ય બનાવે છે. બીજી મોટી માંગ એ છે કે ઈરાન હિઝબોલ્લાહ અને હુથી જેવા પ્રાદેશિક જૂથોને ભંડોળ અને સશસ્ત્ર કરવાનું બંધ કરે અને સમગ્ર મધ્ય પૂર્વમાં તેના પ્રોક્સી મોડલને છોડી દે. આ સિવાય હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ખુલ્લો રાખવા અને યુદ્ધવિરામ માટે સમય મર્યાદા નક્કી કરવા અંગે પણ યોજનામાં વાત કરવામાં આવી છે. આ બધાના બદલામાં અમેરિકા ઈરાનને પ્રતિબંધોમાંથી સંપૂર્ણ રાહત આપી શકે છે.
