ઈરાન પર ઈઝરાયેલ અને અમેરિકાના હુમલા વચ્ચે ચીન તે મહાસત્તાઓમાંનું એક છે જેણે મૌન જાળવી રાખ્યું છે. હાલમાં જ ચીન તરફથી એક નિવેદન આવ્યું છે કે યુદ્ધ હવે ખતમ થવું જોઈએ અને વાતચીત દ્વારા ઉકેલ શોધવો જોઈએ. પરંતુ ચીનની મૌન અને વ્યવસ્થિત વ્યૂહરચના જે દેખાય છે તે સંપૂર્ણ સત્ય નથી. ચીને આ યુદ્ધમાં ચૂપચાપ હસ્તક્ષેપ કર્યો છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રના એક અધિકારીનું કહેવું છે કે ચીનની સૌથી મોટી ચિપ બનાવતી કંપની સેમિકન્ડક્ટર મેન્યુફેક્ચરિંગ ઈન્ટરનેશનલ કોર્પોરેશને ઈરાનની સેનાને ચિપમેકિંગ ટૂલ્સ પ્રદાન કર્યા છે. આ પછી હવે ચીનના વલણ પર સવાલો ઉઠી રહ્યા છે.
એક અમેરિકન અધિકારીએ કહ્યું કે આપણા દેશે આ ચીની કંપની SMIC પર ઘણા નિયંત્રણો લાદ્યા છે. આવું એટલા માટે કરવામાં આવ્યું કારણ કે આ કંપનીના ચીનની સેના સાથે સંબંધ હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. આ પછી, આ કંપનીએ એક વર્ષ પહેલા ઈરાનને ટૂલ્સ મોકલવાનું શરૂ કર્યું. અમારી પાસે એવું માનવા માટે કોઈ કારણ નથી કે આ સેલ હવે બંધ થઈ ગયો હશે. અધિકારીએ કહ્યું કે આ એક્સચેન્જમાં એ પણ સામેલ હોઈ શકે છે કે ચીનની કંપની ઈરાની સૈન્ય અધિકારીઓને સેમિકન્ડક્ટર ટેક્નોલોજીની તાલીમ પણ આપી રહી છે.
અમેરિકન અધિકારીઓએ કહ્યું કે ઈરાન પ્રતિબંધોનું ઉલ્લંઘન કરી રહ્યું છે ત્યારે આવું થવું ખોટું છે. અત્યાર સુધી, વોશિંગ્ટનમાં ચીની એમ્બેસી કે SMICએ આ આરોપ અંગે કોઈ પ્રતિક્રિયા આપી નથી. ચીને સતત કહ્યું છે કે તેના ઈરાન સાથે સામાન્ય નાણાકીય સંબંધો છે. તેમનું કહેવું છે કે અમે ઈરાન સાથે કેટલીક વસ્તુઓના વેપારમાં સામેલ છીએ. આ સિવાય સૈન્ય કે ટેક્નોલોજીના મામલામાં અમારી કોઈ સમજૂતી નથી. એટલું જ નહીં, જ્યારે 2020માં અમેરિકાએ SMIC પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો, ત્યારે પણ ચીન અને કંપનીએ પોતે કહ્યું હતું કે ચીનની સેના સાથે અમારો કોઈ સંબંધ નથી.
ચીન ખુલ્લેઆમ કશું કહી રહ્યું નથી, પરંતુ આ પગલાની મોટી અસર પડશે
ચીને હજુ સુધી આ યુદ્ધ અંગે ખુલીને કશું કહ્યું નથી અને ન તો કોઈનો પક્ષ લીધો છે. હાલમાં જ ચીનના વિદેશ મંત્રી વાંગ યીએ કહ્યું હતું કે વાતચીત માટે તમામ જરૂરી વિકલ્પો પર વિચાર કરવો જોઈએ. પરંતુ હવે સેમીકન્ડક્ટર ચિપ્સને લઈને અમેરિકા દ્વારા લગાવવામાં આવેલા આરોપોથી ચીન સાથેના સંબંધો બગડી શકે છે. આટલું જ નહીં, અમેરિકાએ પોતાના નિર્ણયો દ્વારા ચીનના ચિપ ઉદ્યોગને પ્રભાવિત કરવાનો ઘણી વખત પ્રયાસ કર્યો છે. રોઇટર્સે પણ ગયા મહિને અહેવાલ આપ્યો હતો કે ચીન અને ઈરાન વચ્ચે એન્ટી શિપ ક્રૂઝ મિસાઈલને લઈને સમજૂતી થઈ છે.
