પાડોશી દેશ નેપાળના વડા પ્રધાન બલેન શાહે ભારતીય ક્ષેત્રના કબજાને લગતા એવા દાવા કર્યા છે કે તેમના જ દેશમાં રાજકીય તોફાન સર્જાયું છે. આ વર્ષે, 35 વર્ષની વયે દક્ષિણ એશિયાઈ દેશના સૌથી યુવા વડાપ્રધાન બનેલા બલેન શાહે દાવો કર્યો છે કે તેમના દેશ એટલે કે નેપાળે પણ ભારતીય ક્ષેત્ર પર કબજો જમાવી લીધો છે, જ્યારે કાઠમંડુ સતત ભારત પર કબજાનો આરોપ લગાવી રહ્યું છે. શાહે નેપાળી સંસદમાં પોતાના પ્રથમ સંબોધન દરમિયાન આ દાવો કર્યો હતો. હવે તેમના નિવેદન અને દાવાએ નેપાળમાં રાજકીય ઉથલપાથલ મચાવી દીધી છે. સીમા નિષ્ણાતો અને વિરોધ પક્ષોમાં પણ શાહના આ નિવેદન પર ભારે નારાજગી છે.
બલેન શાહે પોતાના સંબોધનમાં સ્વીકાર્યું કે લિપુલેખ, લિમ્પિયાધુરા અને કાલાપાની વિસ્તારો સંબંધિત સરહદ વિવાદ બંને દેશોના સંબંધોમાં સંવેદનશીલ મુદ્દો છે. તેમણે કહ્યું કે આ મુદ્દાને ઉકેલવા માટે બંને દેશોએ ઈતિહાસકારો, સર્વેક્ષણકારો અને નિષ્ણાતોની મદદ લેવી જોઈએ. તેમણે એ પણ માહિતી આપી કે કાઠમંડુએ ચીન અને યુનાઇટેડ કિંગડમ સમક્ષ પણ આ મામલો ઉઠાવ્યો છે.
બલેન શાહે શું કહ્યું?
વડાપ્રધાન બન્યા બાદ પ્રથમ વખત સંસદને સંબોધિત કરતા બલેન શાહે કહ્યું હતું કે, “તમને એક હકીકત જાણીને આશ્ચર્ય થશે જે મને તાજેતરમાં વડાપ્રધાન બન્યા બાદ જાણવા મળ્યું છે. ભારતે માત્ર નેપાળની સીમા પર જ અતિક્રમણ કર્યું નથી, પરંતુ નેપાળે ઘણી જગ્યાએ ભારતીય વિસ્તાર પર કબજો જમાવ્યો છે.” તેમણે વધુમાં કહ્યું કે હવે બંને દેશોએ તથ્યોનો અભ્યાસ કરવો જોઈએ અને મિત્રો બનીને બેસીને આ મુદ્દાનો ઉકેલ લાવવો જોઈએ. જો કે, તેમણે એ સ્પષ્ટતા કરી ન હતી કે નેપાળ દ્વારા કથિત રીતે કઈ ભારતીય જમીનો પર કબજો કરવામાં આવ્યો છે.
ભારતે શું કહ્યું?
તમને જણાવી દઈએ કે નેપાળ અને ભારત વચ્ચે લાંબી અને ખુલ્લી સરહદ છે, જેમાંથી મોટાભાગનો નિર્ણય 1816ની સુગૌલી સંધિ દ્વારા લેવામાં આવ્યો હતો. જો કે, સુસ્તા અને લિમ્પિયાધુરા-લિપુલેખ-કાલાપાની જેવા વિસ્તારોમાં સીમાંકનનું કામ હજુ પણ અધૂરું છે. લાંબા સમયથી ચાલી રહેલ આ સીમા વિવાદ બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં તણાવનું મુખ્ય કારણ છે. જોકે નેપાળ ભારત દ્વારા ભારતીય જમીન પર કબજો કરવાની સતત ફરિયાદ કરી રહ્યું છે, પરંતુ વડાપ્રધાન શાહની ટિપ્પણીઓથી એવું જણાય છે કે બંને બાજુથી કબજો થયો છે. દરમિયાન, ભારતે બેફામપણે કહ્યું છે કે આ વિસ્તારો ઉત્તરાખંડનો ભાગ છે અને આ મુદ્દો બંને દેશો વચ્ચે વાતચીત દ્વારા ઉકેલવો જોઈએ.
