ફેસબુક અને ઈન્સ્ટાગ્રામને મોટો કાનૂની ઝટકો લાગ્યો છે. ન્યૂ મેક્સિકોમાં એક જ્યુરીએ કંપનીને તેના પ્લેટફોર્મ પર ગ્રાહકોને ગેરમાર્ગે દોરવા અને બાળ જાતીય શોષણ જેવી પ્રવૃત્તિઓને પ્રોત્સાહન આપવા બદલ દોષી ઠેરવી છે. કોર્ટે મેટા પર $375 મિલિયન (આશરે રૂ. 3,100 કરોડ)નો મોટો દંડ ફટકાર્યો છે. આ પ્રથમ વખત છે જ્યારે મેટાને તેના પ્લેટફોર્મ પર થતા ગુનાઓ માટે કોર્ટમાં સીધી રીતે જવાબદાર ઠેરવવામાં આવી છે. ન્યૂ મેક્સિકોના એટર્ની જનરલ રાઉલ ટોરેઝે તેને ઐતિહાસિક જીત ગણાવતા કહ્યું, “આ તમામ બાળકો અને પરિવારો માટે વિજય છે જેમણે બાળકોની સુરક્ષા પર નફો પસંદ કરીને META માટે કિંમત ચૂકવી છે.”
તપાસમાં ચોંકાવનારા ખુલાસા
ડિસેમ્બર 2023માં ‘ધ ગાર્ડિયન’ના એક તપાસ અહેવાલને પગલે આ કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો. તપાસમાં જાણવા મળ્યું હતું કે ફેસબુક અને ઈન્સ્ટાગ્રામ બાળકોની હેરફેર માટે એક પ્રકારનું ‘માર્કેટપ્લેસ’ બની ગયા છે. મેટા એક્ઝિક્યુટિવ્સ જાણતા હતા કે તેમના ઉત્પાદનો બાળકોને નુકસાન પહોંચાડે છે, પરંતુ તેઓએ તેમના પોતાના કર્મચારીઓ અને સલામતી નિષ્ણાતોની ચેતવણીઓને અવગણી. કંપનીએ ગુનાઓ પર નજર રાખવા માટે AI પર એટલો બધો આધાર રાખ્યો હતો કે તપાસ એજન્સીઓ પાસે ‘જંક’ અહેવાલોનો ઢગલો રહી ગયો હતો, જેના કારણે વાસ્તવિક ગુનેગારોને પકડવાનું મુશ્કેલ બન્યું હતું.
મેટાએ આ નિર્ણય સાથે અસંમતિ વ્યક્ત કરી છે અને કહ્યું છે કે તેઓ તેની સામે અપીલ કરશે. કંપનીના પ્રવક્તાએ એટર્ની જનરલ પર દસ્તાવેજો સાથે ચેડા કરવાનો આરોપ મૂક્યો અને કહ્યું કે તેઓ કિશોરોની સુરક્ષા માટે પ્રતિબદ્ધ છે.
સામાન્ય રીતે, સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ યુએસ કાયદાના ‘સેક્શન 230’નો આશરો લઈને તેનાથી દૂર થઈ જાય છે, જે તેમને વપરાશકર્તાઓ દ્વારા પોસ્ટ કરવામાં આવેલી સામગ્રીની કાનૂની જવાબદારીથી રક્ષણ આપે છે. જો કે, આ કેસમાં ન્યાયાધીશે તે દલીલને નકારી કાઢી હતી કારણ કે મુકદ્દમો ભાષણ પર નહીં, પરંતુ મેટાના પ્લેટફોર્મ ડિઝાઇન અને આંતરિક નિર્ણયો પર કેન્દ્રિત હતો.
એટર્ની જનરલની ઓફિસ હવે મેટા સામે વધારાના નાણાકીય દંડ અને 4 મેથી શરૂ થતા પ્લેટફોર્મમાં મોટા ફેરફારોની માંગ કરશે. તેમાં અસરકારક વય ચકાસણી, પ્લેટફોર્મ પરથી ગુનેગારોને દૂર કરવા અને સંદેશ એન્ક્રિપ્શન સુધારવાનો સમાવેશ થાય છે જેથી ગુનેગારોને છુપાવવાની તક ન મળે.
