વોશિંગ્ટન: 2019માં ભારતે ‘મિશન શક્તિ’ હેઠળ એન્ટી-સેટેલાઇટ (ASAT) મિસાઇલનું સફળ પરીક્ષણ કરીને સમગ્ર વિશ્વને ચોંકાવી દીધું હતું. આ પરીક્ષણની અસર અમેરિકા પર પણ પડી હતી. હવે લગભગ સાત વર્ષ બાદ અમેરિકાના પૂર્વ ગુપ્તચર અધિકારી ડેવિડ ગ્રશે કહ્યું છે કે ભારતના આ પગલાથી વોશિંગ્ટનમાં ભારે હલચલ મચી ગઈ છે. તેણે એ પણ જણાવ્યું કે તે સમયે અમેરિકન ગુપ્તચર એજન્સીઓ માટે સૌથી મોટી ચિંતા શું હતી.
ASAT મિસાઇલનું પરીક્ષણ અચાનક થયું
પોડકાસ્ટર જો રોગન સાથેની વાતચીતમાં, ડેવિડ ગ્રશે 27 માર્ચ, 2019ની ઘટનાને યાદ કરી. તે સમયે તેઓ નેશનલ રિકોનિસન્સ ઓફિસ (NRO)ના ઓપરેશન સેન્ટરમાં ફરજ પર તૈનાત હતા. ભારતે એ જ દિવસે એક એન્ટિ-સેટેલાઇટ મિસાઇલનું પરીક્ષણ કર્યું હતું, જેમાં અવકાશમાં એક સેટેલાઇટને નિશાન બનાવવામાં આવ્યું હતું.
ગ્રશે કહ્યું કે ભારતે પરીક્ષણ પહેલા અમેરિકાને જાણ કરી ન હતી કે તે સેટેલાઇટને નિશાન બનાવીને પરીક્ષણ કરવા જઈ રહ્યું છે. આ અંગેની માહિતી મળતાં જ તે ઝડપથી એનઆરઓ ડાયરેક્ટરની ઓફિસે તેને જાણ કરવા ગયો. તેણે કહ્યું કે તે સમયે તે યુનિફોર્મમાં હતો અને ઉતાવળમાં દોડવાને કારણે તેનો શ્વાસ અધ્ધર થઈ ગયો હતો.
અમેરિકાની સૌથી મોટી ચિંતા શું હતી?
નેશનલ રિકોનિસન્સ ઓફિસ અમેરિકાના ગુપ્તચર ઉપગ્રહો સાથે સંબંધિત કામ કરે છે. આવી સ્થિતિમાં, ભારતના ASAT પરીક્ષણ પછી, અમેરિકાની સૌથી મોટી ચિંતા અંતરિક્ષમાં સર્જાયેલા કાટમાળને લઈને હતી.
ગ્રુશના જણાવ્યા અનુસાર, NRO અધિકારીઓ એ જાણવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા કે સેટેલાઇટના વિનાશથી કેટલો કાટમાળ સર્જાશે અને શું તે કોઈ અમેરિકન સેટેલાઇટ માટે ખતરો બની શકે છે. તેમણે કહ્યું કે તેમણે ભ્રમણકક્ષાના વિશ્લેષકોને ભંગારનો સંભવિત અવકાશ નક્કી કરવા અને કોઈપણ અમેરિકન ઉપગ્રહોને તેમની ભ્રમણકક્ષા બદલવાની જરૂર પડશે કે કેમ તે જોવા માટે કહ્યું છે.
અમેરિકા પરીક્ષણથી વાકેફ હતું, પરંતુ…
ગ્રુશના નિવેદનથી ખુલાસો થાય છે કે અમેરિકા જાણતું હતું કે ભારત મિસાઈલ પરીક્ષણની તૈયારી કરી રહ્યું છે. જો કે, તેને ખબર ન હતી કે આ પરીક્ષણ એન્ટી-સેટેલાઇટ હથિયારો સાથે સંબંધિત હશે.
આ જ કારણ હતું કે 27 માર્ચ, 2019 ના રોજ ભારતની મિશન શક્તિની જાહેરાત પછી અમેરિકન અધિકારીઓમાં ભારે હલચલ મચી ગઈ હતી. ગ્રશનું આ નિવેદન તે સમયે યુએસ સંરક્ષણ વિભાગના પ્રવક્તાએ જે કહ્યું હતું તેનાથી અલગ લાગે છે. તત્કાલીન પ્રવક્તાએ કહ્યું હતું કે અમેરિકા પાસે પહેલાથી જ ભારતના ASAT પરીક્ષણની માહિતી હતી.
ભારતે મિશન શક્તિ દ્વારા એન્ટી સેટેલાઇટ મિસાઇલ વડે પોતાના ઉપગ્રહને અવકાશમાં સફળતાપૂર્વક નિશાન બનાવ્યો હતો. આ પછી ભારત એવા કેટલાક દેશોમાંથી એક બની ગયું જેની પાસે આવી ક્ષમતા છે.
