સરકાર બજેટ વધારે છે, પણ સિસ્ટમ સુધારતી નથી
Mumbai, તાજેતરમાં મહારાષ્ટ્રના વસઈ- વિરાર સિટી મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનની હોસ્પિટલમાંથી એક્સપાયર્ડ દવાનો જથ્થો પકડાતા મુખ્યપ્રધાન દેવેન્દ્ર ફડનવીસે તપાસનો આદેશ આપ્યો છે. ગુજરાતમાં પણ ૪ કરોડની દવાઓ એક્સપાયર્ડ થઈ ગઈ તે હેલ્થ કર્મચારીઓની બેદરકારી જ દર્શાવે છે.
સરકારી હોસ્પિટલોમાં જયારે એક્સપાયર્ડ (વાપરવાની વીતી ગયેલી તારીખવાળી) દવાઓનો ઢગલો મળી આવે ત્યારે હોસ્પિટલોના વહીવટકારોની જવાબદારી નક્કી થવી જોઈએ.
મેડિકલ ક્ષેત્રે નવા સંશોધનો સતત થતા રહે છે. હવે તો આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ આધારીત મેડિકલ સંશોધનો પણ થાય છે. ઓનલાઈન ડોકટરી સલાહ અપાય છે, દવાઓ આસાનીથી ઓનલાઈન ઓર્ડર કરી શકાય છે, પરંતુ મેડિકલ સવલતો આપતી સરકારી હોસ્પિટલોની લાલિયાવાડીનો ઉકેલ હજુ સુધી સરકારને મળ્યો નથી, અથવા તો કદાચ સરકાર જ આ લાલિયાવાડી ચાલવા દે છે. લોકો માટે અસરકારક તબીબી તંત્ર ઉપલબ્ધ હોય તે પ્રાથમિક જરૂરિયાત છે, પરંતુ લોકોને આરોગ્ય સંબંધિત આધુનિક સવલતો મળી રહે તે બાબતમાં સરકારને બહુ રસ હોય એમ લાગતું નથી.
પ્રાઈવેટ હોસ્પિટલો, સરકારી હોસ્પિટલોની સરખામણીમાં બહુ ખર્ચાળ હોય છે, છતાં લોકો ત્યાં સારવાર લેવાનો આગ્રહ રાખે છે. આરોગ્યના મામલામાં લોકો પૈસાને નહી, પણ અસરકારક સારવારને પ્રાધાન્ય આપે છે. પ્રાઈવેટ હોસ્પિટલોના પેરા મેડિકલ સ્ટાફના પગાર સરકારી હોસ્પિટલોના સ્ટાફ કરતા લગભગ અડધો હોવા છતાં તેમના કામમાં ચોકસાઈ જોવા મળે છે.
સરકારી હોસ્પિટલોના તગડા બજેટ કરતાં અડધા બજેટમાં ચાલતી પ્રાઈવેટ હોસ્પિટલો કમાણી પણ કરે છે અને લોકોને અસરકારક સારવાર પણ આપે છે. કેન્દ્ર અને રાજયમાં બહુમતીવાળી સરકાર હોવા છતાં સરકારી હોસ્પિટલોને કોર્પોરેટ હોસ્પિટલો જેવો સ્પર્શ આપી શકી નથી. કમનસીબી તો એ વાતની છે કે સરકારી હોસ્પિટલો કે નાના સારવાર કેન્દ્રોની વધતી સંખ્યા સરકાર ગણાવ્યા કરે છે, પરંતુ ત્યાં અપાતી સારવારની ગુણવત્તા, સ્વચ્છતાનો અભાવ, ડોકટરો વગેરેની કામગીરી વગેરેની ભાગ્યે જ સમીક્ષા થાય છે.
હોસ્પિટલો હીલીંગ સિસ્ટમનો ભાગ છે. વ્યક્તિ જયારે પોતાના સ્વજનને લઈને હોસ્પિટલ પહોચે છે ત્યારે તે થોડો હાશકારો અનુભવે છે, કેમ કે તેમની દર્દીની જવાબદારી ડોકટરો તેમજ સ્ટાફ ઉપાડી લે છે.
કેટલીક સરકારી હોસ્પિટલો કોર્પોરેટ હોસ્પિટલો કરતા પણ વધુ સારી અને સસ્તી સારવાર આપે છે, પરંતુ લોકોના મનમાંથી સરકારી હોસ્પિટલો લગભગ ઉતરી ગઈ છે. સરકારે હેલ્થકેર માટે પાંચ લાખની સારવાર જેવી ફ્રી વસવલતો આપી છે જે આવકાર્ય છે, પરંતુ સમગ્રપણે સરકારી હેલ્થ સેકટરમાં આમૂલ પરિવર્તનની જરૂર છે.
સરકારી હોસ્પિટલોમાં ભીડ હોય, દર્દીઓએ કલાકો સુધી બેસી રહેવું પડે, દવાઓની અછત હોય, સ્ટાફની શોર્ટેજ હોય, સ્ટાફ દર્દીના સંબંધીઓ સાથે દાદાગીરી કે ઝઘડો કરતો હોય, ચારે બાજુ ગંદકી હોય.. આવી ફરિયાદો રોજીંદી બની ગઈ છે.
કોર્પોરેટ હોસ્પિટલોની સિક્યોરિટી સિસ્ટમને માન આપતી પ્રજા પ્રાઈવેટ હોસ્પિટલોમાં સિક્યોરિટી સ્ટાફ સાથે મારામારી કરતી નજરે પડે છે. સરકારી હોસ્પિટલોમાં અપાતી મફત કે સસ્તા દરની સારવારને પ્રજાનો પૂરો સાથ મળતો નથી. તાજેતરમાં દિલ્હીની સરકારે હેલ્થ બજેટમાં વધારો કર્યો છે. અહીં સ્ટાફની અછત ર૭ ટકા જેટલી છે. કેન્દ્ર સરકારે પણ ર૦ર૬-ર૭ના બજેટમાં હેલ્થ અને ફેમિલી વેલફેર માટેના બજેટમાં ૧૦ ટકાનો વધારો કર્યો છે.
ભારતમાં ૧,૦૦૦ લોકોની સામે ૧.૪ હોસ્પિટલો છે. ગામડામાં લોકોને સ્પેશિયાલિસ્ટ ડોકટરો મળતા જ નથી એટલે તેમને સારવાર માટે ફરજિયાતપણે શહેરમાં આવવું પડે છે. કેટલાક સેવાભાવી લોકોએ મફત સારવાર આપતી હોસ્પિટલો ઉભી કરી છે, જયાં દર્દી તેમજ તેમના સંબંધીઓને રહેવા- જમવાની સવલતો અપાય છે. અહીં તમામ સારવાર મફત આપે છે. ગામડાના દર્દીઓ માટે આવી સેવા બહુ ઉપયોગી સાબિત થઈ રહી છે.
