ન્યાયિક પ્રક્રિયામાં મોટા સુધારામાં, ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલતે, પ્રથમ વખત વકીલોની મૌખિક દલીલો માટે કડક સમય મર્યાદા નક્કી કરવાનો આદેશ જારી કર્યો છે. મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાન્તની અધ્યક્ષતામાં જારી કરાયેલ આ સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર (SOP) હેઠળ, હવે તમામ પોસ્ટ-નોટિસ અને નિયમિત સુનાવણીના કેસોમાં વકીલોએ તેમની દલીલો માટે અગાઉથી સમય મર્યાદાનો પ્રસ્તાવ મૂકવો પડશે અને તેનું કડકપણે પાલન કરવું ફરજિયાત રહેશે. એટલે કે આ SOP નોટિસ પછીના અને નિયમિત સુનાવણીના તમામ કેસોમાં લાગુ થશે.
આ પરિપત્ર 29 ડિસેમ્બર 2025 ના રોજ જારી કરવામાં આવ્યો હતો અને તે તાત્કાલિક અસરથી અમલમાં છે. એસઓપીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય કોર્ટના સમયને અસરકારક રીતે મેનેજ કરવાનો, વિવિધ બેન્ચ વચ્ચે કામના કલાકોનું સમાન વિતરણ સુનિશ્ચિત કરવાનો અને ન્યાયના ઝડપી નિકાલને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે ન્યાયના ઝડપી અને યોગ્ય વહીવટને સુનિશ્ચિત કરવા માટે આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે.
હવે ચર્ચાની સમય મર્યાદા પહેલા જણાવવી પડશે.
નવા SOP હેઠળ, વરિષ્ઠ વકીલો અને દલીલ કરનારા વકીલો માટે અગાઉથી જાણ કરવી ફરજિયાત રહેશે કે તેઓ મૌખિક દલીલો માટે કેટલો સમય લેવા માગે છે. આ સમયમર્યાદા સુનાવણીના ઓછામાં ઓછા એક દિવસ પહેલા સુપ્રીમ કોર્ટના ઑનલાઇન દેખાવ સ્લિપ પોર્ટલ દ્વારા ફાઇલ કરવાની રહેશે.
લેખિત દલીલ પણ ફરજિયાત છે
પરિપત્ર મુજબ, હવે તમામ કેસમાં પાંચ પાના સુધીની ટૂંકી લેખિત દલીલ દાખલ કરવી જરૂરી રહેશે. આ દલીલો સુનાવણીના ઓછામાં ઓછા ત્રણ દિવસ પહેલા દાખલ કરવાની રહેશે. આ એડવોકેટ-ઓન-રેકોર્ડ (AoR) અથવા કોર્ટ દ્વારા નિયુક્ત કોઈપણ નોડલ કાઉન્સેલ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવશે. આ ઉપરાંત તેની નકલ અગાઉથી વિરોધ પક્ષને આપવી ફરજિયાત રહેશે.
ચર્ચા નિર્ધારિત સમયમાં પૂર્ણ કરવી પડશે.
સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તમામ વકીલોએ નિર્ધારિત સમય મર્યાદાનું ચુસ્તપણે પાલન કરવું પડશે અને તે જ સમયમાં તેમની મૌખિક દલીલો પૂર્ણ કરવી પડશે. કોર્ટે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, નિર્ધારિત સમય કરતાં વધુ દલીલોને મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં, જેથી કોર્ટના સમયનો સંતુલિત રીતે ઉપયોગ કરી શકાય.
