ટીપુ સુલતાન માટે બનાવેલી બે પિસ્તોલ અને મહારાજા રણજીત સિંહની સુંદર પેઇન્ટિંગે આ સપ્તાહે લંડનમાં એક હરાજીમાં નવો રેકોર્ડ બનાવ્યો છે. ‘આર્ટસ ઓફ ધ ઈસ્લામિક વર્લ્ડ એન્ડ ઈન્ડિયા’ શીર્ષક હેઠળ બુધવારે યોજાયેલી હરાજીમાં કુલ 10 મિલિયન પાઉન્ડથી વધુની કમાણી થઈ હતી. આમાં, ઐતિહાસિક ભારતીય કલાકૃતિઓએ અંદાજિત કિંમતો કરતાં ઘણી વધારે કિંમતો હાંસલ કરી છે.
મૈસૂર શાસક ટીપુ સુલતાન માટે ખાસ બનાવેલી ચાંદીની જડેલી ફ્લિંટલોક પિસ્તોલની જોડી ખાનગી કલેક્ટરને 1.1 મિલિયન પાઉન્ડમાં વેચવામાં આવી છે, જે અંદાજિત મૂલ્ય કરતાં લગભગ 14 ગણી છે. 19મી સદીના શીખ સમ્રાટ મહારાજા રણજીત સિંહની એક પેઇન્ટિંગ 9 લાખ 52 હજાર 500 પાઉન્ડ (952,500 પાઉન્ડ)માં વેચાઈ હતી. શીખ કલાના ક્ષેત્રમાં આ અત્યાર સુધીનો નવો રેકોર્ડ છે અને તેને એક સંસ્થાએ ખરીદ્યો છે. પેઇન્ટિંગમાં કલાકાર બિશન સિંહે તેને લાહોરના માર્કેટમાંથી સરઘસમાં જતા દર્શાવ્યા છે.
કલેક્ટર સંસ્થા ‘સોથેબીઝ’ની સૂચિ આ પેઇન્ટિંગ વિશે કહે છે, “આ સુંદર અને બારીક બનાવેલ ઝાંખીમાં મહારાજા રણજીત સિંહ હાથી પર સવાર થઈને લાહોરના બજારમાંથી પસાર થતા બતાવે છે. તેમની સાથે તેમનો ભવ્ય દરબાર, ચંવર અને છત્રીઓ લઈને આવેલા પરિચારકો, બાજ અને સવારો, તેમના પુત્રો અને રાજનૈતિક ઘોડાઓ અને ઊંટો સાથે દોરવામાં આવ્યા હતા. ભાઈ રામ સિંહ અને રાજા ગુલાબ સિંહ.
સૂચિ આગળ જણાવે છે કે, “પેઈન્ટિંગના અગ્રભાગમાં, સાધુઓ અને શેરી કલાકારો મહારાજનું ધ્યાન આકર્ષિત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે, જ્યારે પૃષ્ઠભૂમિમાં, કારીગરો, પતંગ ઉત્પાદકો અને દુકાનદારો તેમના કામમાં વ્યસ્ત જોવા મળે છે.” ટીપુ સુલતાનની આ પિસ્તોલ ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપની દ્વારા 1799માં શ્રીરંગપટનાની ઘેરાબંધી દરમિયાન તેની તિજોરીમાંથી મળી આવી હતી. તે સંઘર્ષમાં સુલતાનનું મૃત્યુ થયું હતું અને તેના ઘણા મૂલ્યવાન શસ્ત્રો બ્રિટન લઈ જવામાં આવ્યા હતા.
સૂચિ જણાવે છે કે, “ટીપુ સુલતાનની પિસ્તોલની એક લાક્ષણિકતા એ છે કે તે ઘણીવાર ‘મિરર’ ડિઝાઇનમાં બનાવવામાં આવતી હતી – એક ડાબા હાથના તાળા સાથે, અન્ય જમણા હાથના તાળા સાથે. એવું કહેવાય છે કે સુલતાન ખાસ કરીને આ સંયોજનનો શોખીન હતો અને તે તેની જાહેર અદાલતોમાં પ્રદર્શિત કરતો હતો.
