નેપાળ પૂર અપડેટ્સ: બુધવારે (26 ઓગસ્ટ) સવારે નેપાળમાં આવેલા અચાનક ભીષણ પૂર પછી, બીજી ગંભીર કુદરતી આફતની ગણતરી શરૂ થઈ ગઈ છે. ચીને તિબેટ અને નેપાળની સરહદ પર એક વિશાળ અવરોધક તળાવ ચોચેન ખોલા અને પુરેફુ ત્સાંગપો નદીઓના ભંગને લઈને ગંભીર ચેતવણી આપી છે. ચીનના જળ સંસાધન મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, ગુરુવારે સવાર સુધીમાં તળાવમાં લગભગ 20 લાખ ઘનમીટર પાણી એકઠું થઈ ગયું હતું અને તે હવે કાંઠે ભરવાનું શરૂ થઈ ગયું છે. હવામાનની આગાહી મુજબ આગામી ત્રણ દિવસમાં 30 લાખ ઘનમીટર પાણીનો ઉમેરો થઈ શકે છે, જેના કારણે આ તળાવ તૂટવાનું જોખમ વધી ગયું છે.
ચીની સત્તાવાળાઓએ ગંભીર ચેતવણી આપી છે કે આગામી 72 કલાકમાં તળાવ ગમે ત્યારે તૂટી શકે છે, જેના કારણે નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં વિનાશની બીજી મોટી લહેર સર્જાશે. તેથી, ચીની અધિકારીઓ ડ્રોનની મદદથી મેપિંગ કરી રહ્યા છે અને આપત્તિનો સામનો કરવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે. ચીનના અહેવાલો કહે છે કે આ તળાવ નેપાળના રાસુવા જિલ્લામાં ભોતેકોશી નદીના ઉદ્ગમ સ્થાનની નજીક બનાવવામાં આવ્યું છે. રિપોર્ટમાં એવું પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે આ તળાવ ત્યાં બન્યું છે જ્યાં 26 ઓગસ્ટે ભૂસ્ખલન થયું હતું અને ત્યારબાદ પૂર આવ્યું હતું, જેના કારણે નેપાળમાં અત્યાર સુધીમાં 359 લોકોના મોત થયા છે અને લગભગ 1500 લોકો લાપતા છે.
અવરોધક તળાવ શું છે?
બેરિયર લેક એ કુદરતી અથવા કૃત્રિમ તળાવ છે, જેનું નિર્માણ ત્યારે થાય છે જ્યારે કોઈ નદી અથવા પ્રવાહનું પાણી ભૂસ્ખલન, કાટમાળ, ગ્લેશિયર અથવા ડેમ દ્વારા અવરોધિત થાય છે. તાજેતરમાં, નેપાળ-તિબેટ સરહદ (ચોચેન ખોલા અને પુરેપુ ત્સાંગપો નદીઓના સંગમ પર) નજીક ભારે પૂર અને ભૂસ્ખલનથી એક ખતરનાક અને નવા અવરોધક તળાવનું નિર્માણ થયું છે, જે ફાટવાનું ઉચ્ચ જોખમ રહેલું છે. વાસ્તવમાં, જ્યારે પર્વત સ્લાઇડ અથવા ભૂસ્ખલન પછી આવતા કાટમાળને કારણે નદીનો રસ્તો બંધ થઈ જાય છે, ત્યારે પાણી પાછળ એકઠું થાય છે અને ત્યાં તળાવ બનાવે છે. તેને બેરિયર લેક કહેવામાં આવે છે. નામ પરથી જ સ્પષ્ટ થાય છે કે આવા તળાવો અવરોધની રચનાને કારણે બને છે. આવા સરોવરો નબળા હોય છે અને જ્યારે વધારે પાણીના સંપર્કમાં આવે અથવા દબાણ વધે ત્યારે અચાનક તૂટી જાય છે. જેના કારણે તળાવના નીચેના ભાગમાં અચાનક ગંભીર પૂર આવી શકે છે. આવા તળાવોને મૃત્યુ સરોવર પણ કહેવામાં આવે છે.
