મક્કા કરારના થોડા મહિનાઓ પછી, પાકિસ્તાન, કતાર, તુર્કિયે અને ઇન્ડોનેશિયાએ નવા સંરક્ષણ કરાર ‘બદર’ પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. આ કરાર મક્કા કરારથી અલગ છે. મક્કા કરારમાં પાકિસ્તાન, તુર્કી અને સાઉદી અરેબિયાનો સમાવેશ થતો હતો અને પરસ્પર સંરક્ષણ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું હતું અને હુમલાને સામાન્ય ખતરા તરીકે ઓળખવામાં આવ્યો હતો. જ્યારે નવો ‘બદર’ કરાર મુખ્યત્વે શસ્ત્રોના ઉત્પાદન, લશ્કરી તાલીમ અને ટેક્નોલોજીના વિકાસ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. કતારમાં આ કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. પાકિસ્તાન વતી રક્ષા મંત્રી ખ્વાજા આસિફે હસ્તાક્ષર કર્યા. આ પ્રસંગે તુર્કીના સંરક્ષણ પ્રધાન યાસર ગુલાર, કતારના નાયબ વડા પ્રધાન અને સંરક્ષણ રાજ્ય પ્રધાન શેખ સઈદ બિન અબ્દુલ રહેમાન અને ઈન્ડોનેશિયાના નાયબ સંરક્ષણ પ્રધાન યુસુફ જોહરી પણ આ પ્રસંગે ઉપસ્થિત રહ્યા હતા અને હસ્તાક્ષર પણ કર્યા હતા. તુર્કીના સંરક્ષણ ઉદ્યોગ સચિવાલયના વડા હલુક ગોર્ગુન પણ સમારોહમાં હાજરી આપી હતી.
બદર કરાર શું છે?
તુર્કીના સંરક્ષણ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર ‘બદર’ સમજૂતીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ચાર દેશોની સંરક્ષણ ક્ષમતા વધારવાનો અને પરસ્પર સહયોગને મજબૂત કરવાનો છે. મંત્રાલયે કહ્યું કે આ કરાર આર્થિક રીતે પણ મહત્વપૂર્ણ છે. આમાં સંરક્ષણ ઉત્પાદનમાં ભાગીદારી, લશ્કરી ક્ષમતાઓનું વિસ્તરણ અને તકનીકી લશ્કરી તાલીમ, સંશોધન અને વિકાસના ક્ષેત્રોમાં સહયોગનો સમાવેશ થાય છે. મંત્રાલયના નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે દરેક દેશની પોતાની વિશિષ્ટ સંરક્ષણ ઉત્પાદન ક્ષમતાનો લાભ લેવામાં આવશે. આ સહકાર અને એકીકરણને સરળ બનાવશે, સંરક્ષણ ઉદ્યોગની ક્ષમતામાં વધારો કરશે અને ભાગીદાર દેશોની જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવામાં મદદ કરશે.
તુર્કીના સંરક્ષણ ઉદ્યોગ સચિવાલયના વડા, હલુક ગોર્ગુને જણાવ્યું હતું કે કરાર વહેંચાયેલ ઉત્પાદન અને તકનીકી વિકાસ માટે “વ્યૂહાત્મક સહકાર” માટેનો પાયો નાખે છે. તેમણે કહ્યું કે આપણા દેશમાં ટેકનોલોજીની વહેંચણી, સાથે મળીને વિકાસ કરવો અને ઉત્પાદન ક્ષમતાને મજબૂત કરવી એ ટકાઉ સંરક્ષણ ઉદ્યોગની કરોડરજ્જુ છે. તુર્કિયે તરીકે, અમે ભાગીદારીને મહત્ત્વ આપીએ છીએ જે ફક્ત માલસામાનની ખરીદીથી આગળ વધે છે અને અમારા લોકો અને ઉદ્યોગની ક્ષમતા વધારવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. ગોર્ગુને વધુમાં જણાવ્યું હતું કે ‘બદર’ એમઓયુ કતાર, પાકિસ્તાન, ઇન્ડોનેશિયા અને તુર્કીને એકબીજાની ક્ષમતાઓને નક્કર પ્રોજેક્ટ્સમાં રૂપાંતરિત કરવામાં મદદ કરશે.
આ કરાર મક્કા કરારથી અલગ છે
તમને જણાવી દઈએ કે આ કરાર થોડા મહિના પહેલા થયેલા ‘મક્કા કરાર’ કરતા અલગ છે. મક્કા કરારમાં પાકિસ્તાન, તુર્કી અને સાઉદી અરેબિયાનો સમાવેશ થાય છે. તે કરાર હેઠળ, જો કોઈ એક દેશ પર હુમલો થશે, તો તે ત્રણેય દેશો પર હુમલો માનવામાં આવશે. કતારે મક્કા કરારનું સ્વાગત કર્યું હતું અને કહ્યું હતું કે તેનો હેતુ પ્રાદેશિક સુરક્ષા અને સ્થિરતાને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. આ ત્રણ દેશો સાથે પાકિસ્તાનના લાંબા અને મજબૂત સંબંધો છે.
