તે દેશ, જેની જમીનમાં કીમતી હીરા દટાયેલા છે, જાણો કેવી રીતે બદલાઈ ગઈ પરિસ્થિતિ…

બોત્સ્વાના હીરા: સોના અને ચાંદીના ભાવની ઘણી વાર ચર્ચા થાય છે, પરંતુ હીરાની કિંમત અલગ છે. તેની કિંમત એટલી વધારે છે કે તે સામાન્ય માણસની પહોંચથી દૂર રહે છે. આવી સ્થિતિમાં, તે જાણવું રસપ્રદ છે કે વિશ્વમાં સૌથી વધુ હીરા ક્યાં જોવા મળે છે.

આફ્રિકાનો એક દેશ તેની હીરાની ખાણો માટે એટલો પ્રખ્યાત છે કે તેને ‘ડાયમંડ લેન્ડ’ પણ કહેવામાં આવે છે. ચાલો જાણીએ તે દેશ વિશે અને તેની માટીમાંથી ઉત્પન્ન થતા મોટા હીરાની કહાની.

આફ્રિકાના બોત્સ્વાનાનો વિશ્વના સૌથી મોટા હીરા ઉત્પાદક દેશોમાં સમાવેશ થાય છે. દેશની અર્થવ્યવસ્થામાં હીરાની ભૂમિકા એટલી મહત્વપૂર્ણ છે કે તે ‘ડાયમંડ લેન્ડ’ તરીકે જાણીતી બની છે. ખાસ વાત એ છે કે બોત્સ્વાના એક સમયે વિશ્વના સૌથી ગરીબ દેશોમાં ગણવામાં આવતું હતું. આજે તે ઉચ્ચ-મધ્યમ આવક ધરાવતા દેશોની શ્રેણીમાં આવે છે. હીરાની શોધે દેશની આર્થિક પ્રગતિમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી છે.

બોત્સ્વાનાને 1966માં બ્રિટનથી આઝાદી મળી હતી. એક વર્ષ પછી, એટલે કે 1967માં, દેશમાં પ્રથમ વખત હીરાનો મોટો ભંડાર મળી આવ્યો હતો. તે સમયે બોત્સ્વાનાનું અર્થતંત્ર ખૂબ જ નાનું હતું અને લોકોની માથાદીઠ આવક પણ ઘણી ઓછી હતી.

વિશ્વ બેંક અનુસાર, સ્વતંત્રતા સમયે, બોત્સ્વાના વિશ્વના સૌથી ગરીબ દેશોમાંનો એક હતો. આ પછી દેશમાં મોટા પાયે હીરાની ખાણો સામે આવી. હીરાના વ્યવસાયમાંથી થતી આવકે ધીમે ધીમે દેશની આર્થિક સ્થિતિ બદલી નાખી.

બોત્સ્વાનાના અર્થતંત્રમાં હીરા ઉદ્યોગ મોટી ભૂમિકા ભજવે છે. દેશની રાષ્ટ્રીય આવકનો લગભગ એક તૃતીયાંશ અને તેની વિદેશી હૂંડિયામણની લગભગ ત્રણ-ચતુર્થાંશ કમાણી હીરામાંથી આવે છે. અહીંની ઘણી ખાણોમાંથી ખૂબ મોટા અને મૂલ્યવાન હીરા મળી આવ્યા છે.

બીબીસીના રિપોર્ટ અનુસાર, 2024માં બોત્સ્વાનાની કારોવે ખાણમાંથી 2,492 કેરેટ રફ હીરા મળી આવ્યા હતા. 1905માં દક્ષિણ આફ્રિકામાં મળેલા 3,106-કેરેટ કુલીનન ડાયમંડ પછીના સૌથી મોટા હીરાની શોધમાં તેનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. કુલીનન ડાયમંડને પાછળથી નવ મોટા પથ્થરોમાં કાપવામાં આવ્યો હતો, જેમાંથી કેટલાક બ્રિટિશ ક્રાઉન જ્વેલ્સના ભાગ છે.

આ 2,492 કેરેટનો હીરો બોત્સ્વાનાની રાજધાની ગેબોરોનથી લગભગ 500 કિલોમીટર ઉત્તરમાં સ્થિત કારોવે ખાણમાંથી કાઢવામાં આવ્યો હતો. અગાઉ 2019માં પણ આ જ ખાણમાંથી 1,758 કેરેટનો મોટો હીરા મળી આવ્યો હતો.

હીરાની કિંમત તેના કદ, ગુણવત્તા અને વિશેષતાના આધારે નક્કી કરવામાં આવે છે. અહેવાલો અનુસાર, 2,492 કેરેટના આ રફ હીરાની કિંમત અંદાજે 40 મિલિયન ડોલર એટલે કે લગભગ 3.6 અબજ રૂપિયા આંકવામાં આવી હતી.

ફાઈનાન્સિયલ ટાઈમ્સના અહેવાલ મુજબ, 2019માં, કરોવે ખાણમાંથી મળેલો 1,758 કેરેટનો હીરો ફ્રેન્ચ લક્ઝરી બ્રાન્ડ લુઈસ વીટન દ્વારા ખરીદ્યો હતો. જો કે તેની કિંમત જાહેર કરવામાં આવી નથી.

2016માં આ જ ખાણમાંથી 1,109 કેરેટનો બીજો મોટો હીરો મળી આવ્યો હતો. તેને લંડનના પ્રખ્યાત જ્વેલર લોરેન્સ ગ્રાફે 2017માં $63 મિલિયનમાં ખરીદ્યો હતો. આ મોટા હીરા સમજાવે છે કે શા માટે બોત્સ્વાનાની માટીને વિશ્વની સૌથી મહત્વપૂર્ણ હીરાની ખાણોમાંની એક ગણવામાં આવે છે.