પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા યુદ્ધે વૈશ્વિક પુરવઠા શૃંખલાનો પર્દાફાશ કર્યો છે. હોર્મુઝ પર ઈરાની પ્રતિબંધોને કારણે ક્રૂડ ઓઈલ અને એલએનજીના વૈશ્વિક પુરવઠાના 20 ટકા પ્રભાવિત થયા છે. આ સાથે, આ બંધની અસર હિલીયમ ગેસના સપ્લાય પર પણ દેખાઈ રહી છે જેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે ટેક્નોલોજી, મેડિકલ અને સેમિકન્ડક્ટર ઉદ્યોગોમાં થાય છે. તમને જણાવી દઈએ કે, વૈશ્વિક હિલિયમ સપ્લાય ચેઈનનો એક તૃતીયાંશ હિસ્સો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી નીકળે છે. હવે યુદ્ધની સ્થિતિમાં તેની પણ અસર થઈ છે.
હિલીયમ ગેસ, સેમિકન્ડક્ટર્સ, મેડિકલ સેવાઓ અને એરોસ્પેસ જેવા ઉદ્યોગોમાં વપરાય છે, તે એલએનજી ગેસના નિષ્કર્ષણ દરમિયાન મેળવવામાં આવે છે. આ ગેસ ખૂબ જ હળવો હોય છે, જેના કારણે તેને સંગ્રહ કરવો ખૂબ મુશ્કેલ બની જાય છે. ભલે તેને ગમે તે સ્થિતિમાં રાખવામાં આવે. તે ધીમે ધીમે પર્યાવરણમાં મુક્ત થાય છે. આ પછી તેને પુનઃપ્રાપ્ત કરી શકાતું નથી. અહેવાલો અનુસાર, વૈશ્વિક સ્તરે હિલીયમનો માત્ર 45 દિવસનો બફર સ્ટોક છે. આવી સ્થિતિમાં જો હોર્મુઝ જલ્દી નહીં ખુલે તો તેનાથી થતી સમસ્યાઓ વધવા લાગશે.
વૈશ્વિક હિલીયમ ઉત્પાદનના 30 થી 35 ટકા કતારમાંથી આવે છે
અમેરિકા, ઈઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચેના યુદ્ધમાં ખાડી દેશો પર પણ સતત હુમલા થઈ રહ્યા છે. ઈરાને કતારના ગેસ ફિલ્ડ પર હુમલો કરીને જવાબી કાર્યવાહી કરી છે. જેના કારણે એલએનજી ઉત્પાદનને અસર થઈ છે. તેની સાથે હિલિયમ ગેસના ઉત્પાદનને પણ અસર થઈ છે. કતાર હિલિયમના વૈશ્વિક ઉત્પાદનના લગભગ 30 થી 33 ટકા ઉત્પાદન કરે છે. અમેરિકા અને રશિયા જેવા દેશો પણ હિલીયમનું ઉત્પાદન કરે છે. પરંતુ આ ગેસની હાલત પણ કાચા તેલ જેવી છે. આ દેશો કતારના હિલિયમ સપ્લાયને પહોંચી વળતા નથી.
હિલીયમ મુખ્યત્વે વિશ્વના સૌથી હળવા ગેસ તરીકે ઓળખાય છે. તબીબી ક્ષેત્રે એમઆરઆઈ મશીનોમાં તેનો ઉપયોગ થાય છે. ગેસની અછતના કિસ્સામાં લોકોની સારવાર પ્રભાવિત થઈ શકે છે. લોકોની સારવારમાં વિલંબ થવાની સંભાવના છે, જેનાથી વૈશ્વિક આરોગ્ય સિસ્ટમ પર દબાણ વધી શકે છે.
સેમિકન્ડક્ટર ઉદ્યોગને આંચકાનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
AI ના સમયમાં સેમિકન્ડક્ટરનો વપરાશ સતત વધી રહ્યો છે. આ ઉદ્યોગમાં હિલીયમ ગેસની ખૂબ જ ઉપયોગીતા છે જે મુખ્યત્વે તાઇવાન અને અમેરિકા જેવા દેશોમાં વિકસે છે. આ ગેસનો ઉપયોગ સેમિકન્ડક્ટર્સના ચોકસાઇથી ઉત્પાદન દરમિયાન ઠંડક માટે થાય છે. જો આ રીતે આ ગેસનો પુરવઠો પ્રભાવિત થતો રહેશે તો ચિપનું ઉત્પાદન અટકી શકે છે. તેનાથી સ્માર્ટફોન, ડેટા સેન્ટર અને AI સિસ્ટમના સપ્લાયને પણ અસર થશે.
