નવી દિલ્હી: અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધમાં જો કોઈ સૌથી મહત્વપૂર્ણ અને ખતરનાક મોરચા તરીકે ઉભરી આવ્યું હોય તો તે છે હોર્મુઝની સામુદ્રધુની. આ માત્ર દરિયાઈ માર્ગ નથી, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વના ઊર્જા પુરવઠાની જીવનરેખા છે. પરંતુ હવે આ રસ્તો ઈરાનના હાથમાં સૌથી મોટો હથિયાર બની ગયો છે.
અમેરિકન ઈન્ટેલિજન્સના તાજેતરના અહેવાલે આ સંકટ વધુ ગહન કર્યું છે. રિપોર્ટ અનુસાર ઈરાન હાલમાં કોઈ પણ સંજોગોમાં સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ ખોલવાના મૂડમાં નથી. કારણ સ્પષ્ટ છે, આ એકમાત્ર રસ્તો છે જેના દ્વારા તેહરાન અમેરિકા અને રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પર સૌથી વધુ દબાણ લાવી શકે છે.
હકીકતમાં, વિશ્વના લગભગ 20% તેલ અને ગેસનો પુરવઠો આ માર્ગ પરથી પસાર થાય છે. આવી સ્થિતિમાં જો તે લાંબા સમય સુધી બંધ રહેશે તો તેની સીધી અને ગંભીર અસર વૈશ્વિક બજાર પર પડશે. આ જ કારણ છે કે ઈરાન આ સ્ટ્રેટનો ઉપયોગ વ્યૂહાત્મક હથિયાર તરીકે કરી રહ્યું છે. રિપોર્ટમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે તેહરાન જાણીજોઈને આ માર્ગને બ્લોક કરી રહ્યું છે, જેથી તેલની ઊંચી કિંમતો જળવાઈ રહે અને અમેરિકા પર દબાણ વધે.
રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ સતત દાવો કરી રહ્યા છે કે અમેરિકા ઇચ્છે તો સરળતાથી સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ ખોલી શકે છે. તેમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે “જો અમને થોડો વધુ સમય મળશે, તો અમે તેને ખોલીશું.” પરંતુ જમીની વાસ્તવિકતા આનાથી સાવ જુદી જ લાગે છે. નિષ્ણાતો માને છે કે આ કામ દેખાય છે તેના કરતાં વધુ મુશ્કેલ છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની ભૌગોલિક સ્થિતિ તેને અત્યંત સંવેદનશીલ બનાવે છે. આ દરિયાઈ માર્ગ તેના સૌથી સાંકડા ભાગમાં માત્ર 33 કિલોમીટર પહોળો છે, જ્યારે જહાજોનો પસાર થવાનો માર્ગ માત્ર 3 કિલોમીટર લાંબો છે. આવી સ્થિતિમાં, અહીંથી પસાર થતા જહાજો ખૂબ જ સરળ નિશાન બની જાય છે.
ઈરાનના ઈસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) એ આ નબળાઈને તાકાતમાં ફેરવી દીધી છે. ડ્રોન, મિસાઈલ અને દરિયાઈ ખાણો દ્વારા તેમણે આ વિસ્તારને એટલો ખતરનાક બનાવી દીધો છે કે હવે ઘણા વેપારી જહાજો અહીંથી પસાર થવાનું ટાળી રહ્યા છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં, જહાજો પર હુમલો કરવામાં આવ્યો છે અને તેમની પાસેથી ટોલ ટેક્સની પણ માંગ કરવામાં આવી છે.
