ક્રૂડ ઓઈલના આસમાની કિંમતોને કારણે પાકિસ્તાનની અર્થવ્યવસ્થા પહેલાથી જ ભારે દબાણ હેઠળ છે. હવે તેને એક નવો અને મોટો આંચકો લાગ્યો છે. છેલ્લા સાત વર્ષમાં પ્રથમ વખત, સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) એ પાકિસ્તાનને તેની 3 બિલિયન ડોલરની લોન રોલઓવર કરવાનો ઇનકાર કર્યો છે.
વિદેશી મુદ્રા ભંડાર પર ભારે દબાણ
આ 3 અબજ ડોલરનું દેવું પાકિસ્તાનના કુલ વિદેશી મુદ્રા ભંડારના 18% જેટલું છે. આ લોન ચૂકવવાથી પાકિસ્તાનની તિજોરી પર ભારે અસર પડશે. 27 માર્ચ સુધીમાં પાકિસ્તાનનો વિદેશી હૂંડિયામણ અનામત $16.4 બિલિયન હતો, જે ત્રણ મહિનાની આયાતને આવરી લેવા માટે માંડ પૂરતો હતો. હવે આમાંથી $3 બિલિયનના ઘટાડાથી અર્થતંત્રની બાહ્ય આંચકા સહન કરવાની ક્ષમતા નબળી પડી ગઈ છે.
UAEએ શા માટે આ પગલું ભર્યું?
UAEએ શા માટે અચાનક લોન પાછી માંગી તેના વાસ્તવિક કારણો સ્પષ્ટ નથી. પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રાલયે 4 એપ્રિલના રોજ એક નિવેદનમાં, બંને દેશો વચ્ચે કોઈપણ રાજકીય તણાવની અટકળોને ઘટાડવા માટે તેને નિયમિત નાણાકીય વ્યવહાર ગણાવ્યો હતો. સ્થાનિક મીડિયા માને છે કે લોનની શરતો પર વાટાઘાટો નિષ્ફળ ગઈ. તે જ સમયે, કેટલાક નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે અબુ ધાબી (UAE)ના વલણમાં આ ફેરફારનું કારણ સાઉદી અરેબિયા સાથે પાકિસ્તાનની વધતી જતી નિકટતા હોઈ શકે છે.
સસ્ટેનેબલ ડેવલપમેન્ટ પોલિસી ઇન્સ્ટિટ્યૂટના સાજિદ અમીનના જણાવ્યા અનુસાર, એવું પણ શક્ય છે કે સરકારે લાંબા ગાળાનું રોલઓવર ન મળવાને કારણે 6.5% ની ઊંચી કિંમત ચૂકવવાનું નક્કી કર્યું હોય.
અર્થતંત્ર અને બજાર પર અસર
તાજેતરના વર્ષોમાં, પાકિસ્તાને IMF, UAE, ચીન અને સાઉદી અરેબિયા જેવા મિત્ર દેશોની મદદથી તેની અર્થવ્યવસ્થાને થોડી સ્થિર કરી હતી. ઈરાન સંઘર્ષ શરૂ થયો તે પહેલા, પાકિસ્તાની રૂપિયો ડોલર સામે 278-282ની રેન્જમાં સ્થિર હતો. જો કે, શેરબજારમાં અંધકાર છે; પાકિસ્તાનનો બેન્ચમાર્ક KSE-100 ઇન્ડેક્સ છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોમાં તેના શાનદાર પ્રદર્શન બાદ હવે 15% નીચે છે.
