અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા ઈરાન સામેના તાજેતરના યુદ્ધમાં જે ભાષાનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો તેના પર મોટા પ્રશ્નો ઉભા થયા છે. તેણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખોલવા અંગે ઈરાનને આપેલી ધમકીમાં શબ્દોની મર્યાદા ઓળંગી હતી. આ પછી ટ્રમ્પે અન્ય એક સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટમાં ઈરાની સંસ્કૃતિને નષ્ટ કરવાની વાત પણ કરી હતી. આ પ્રકારની ભાષા માટે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિની ઘણી ટીકા થઈ છે. જો કે, હવે અહેવાલો સામે આવ્યા છે કે આ બધું અમેરિકાની સારી રીતે વિચારેલી વ્યૂહરચનાનો ભાગ હતો. આ વ્યૂહરચનાનું નામ છે – મેડમેન થિયરી.
મેડમેન થિયરી એ જ વ્યૂહરચના છે જે ભૂતપૂર્વ યુએસ પ્રમુખ રિચર્ડ નિક્સન સાથે જોડાયેલી છે. વાસ્તવમાં, વિયેતનામ યુદ્ધ દરમિયાન, નિક્સન ઇચ્છતા હતા કે દુશ્મન માને કે તે કોઈપણ હદ સુધી જઈ શકે છે. નિક્સને તો ત્યાં સુધી કહ્યું હતું કે તે આખા દેશને તબાહ કરી શકે છે અને જો જરૂર પડશે તો તે અણુબોમ્બનો ઉપયોગ પણ કરશે. તેણે પોતાના સલાહકારોને કહ્યું હતું કે દુશ્મનોને આવો સંદેશ આપો. તેણે તેના સાથીદારોને દુશ્મન નેતાઓને કહેવાનું પણ કહ્યું હતું કે તે કંઈક અંશે ‘પાગલ’ છે. ઉદ્દેશ્ય ભય અને અનિશ્ચિતતા પેદા કરવાનો હતો, જેથી વિરોધી ઝૂકી જાય. આને મેડમેન થિયરી નામ આપવામાં આવ્યું.
‘મેડમેન થિયરી’ શું છે?
તે આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણની વ્યૂહરચના છે, જેમાં નેતા પોતાને અસ્થિર, ટૂંકા સ્વભાવનો અથવા અણધારી બતાવે છે. તેનો હેતુ વિરોધીને વિશ્વાસ અપાવવાનો છે કે તે કોઈપણ હદ સુધી જઈ શકે છે, પરમાણુ યુદ્ધની હદ સુધી પણ. આ કારણે સામે પક્ષે ડરથી સમાધાન કરવાની ફરજ પડી શકે છે. આની પાછળનો તર્ક એ છે કે જો વિરોધી તમને બુદ્ધિશાળી માને છે, તો તે તમારા પગલાની આગાહી કરી શકે છે, પરંતુ જો તે તમને ‘પાગલ’ માને છે, તો તમારી દરેક ધમકી વાસ્તવિક દેખાવા લાગે છે.
ટ્રમ્પ ભ્રમિત કરવા માંગતા હતા
ટ્રમ્પ ઈરાન યુદ્ધમાં પણ આવી જ રણનીતિનો ઉપયોગ કરતા જોવા મળ્યા હતા. તમને જણાવી દઈએ કે આ પહેલા 28 ફેબ્રુઆરીએ અમેરિકા અને ઈઝરાયેલે ઈરાન પર મોટો હુમલો કર્યો હતો. આ હુમલાઓમાં ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર અલી ખમેની પણ માર્યા ગયા હતા અને સમગ્ર પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ વધી ગયો હતો. આ પછી, ટ્રમ્પના નિવેદનો ખૂબ જ આક્રમક અને અચાનક બદલાતા રહ્યા. તેણે વારંવાર “સંસ્કૃતિનો નાશ” અને “ઈરાનને પથ્થર યુગમાં મોકલવા” જેવી ધમકીઓ આપી. જો કે, આપત્તિની ધમકી આપ્યાના કલાકો પછી, ટ્રમ્પ યુદ્ધવિરામ માટે સંમત થયા.
