યુએસ પ્રતિબંધો: મધ્ય પૂર્વમાં વધી રહેલા તણાવ અને વૈશ્વિક ઉર્જા રાજનીતિ વચ્ચે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના નેતૃત્વમાં યુએસ પ્રશાસને એક મોટું પગલું ભર્યું છે. અમેરિકાએ ચીન સાથે જોડાયેલી એક મોટી ઓઈલ રિફાઈનરી અને ઈરાની તેલના પરિવહન સાથે સંકળાયેલી લગભગ 40 શિપિંગ કંપનીઓ અને ટેન્કરો પર આર્થિક પ્રતિબંધોની જાહેરાત કરી છે. આ પગલું ઈરાનની તેલની કમાણી રોકવાના વ્યાપક અભિયાનનો એક ભાગ હોવાનું માનવામાં આવે છે.
આ નિર્ણયની પુષ્ટિ આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયા અહેવાલો દ્વારા કરવામાં આવી હતી, જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે અમેરિકાએ પહેલાથી જ ચેતવણી આપી હતી કે ઈરાન સાથે તેલનો વેપાર કરનાર કોઈપણ દેશ અથવા કંપની વિરુદ્ધ કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
ઈરાનની કમાણીને નુકસાન પહોંચાડવાની વ્યૂહરચના
યુએસ વહીવટીતંત્ર લાંબા સમયથી ઈરાનની તેલની નિકાસને તેની આર્થિક તાકાતનો મુખ્ય સ્ત્રોત માને છે. આને ટાર્ગેટ કરીને હવે એવા નેટવર્ક સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે જેઓ ઈરાની તેલને વૈશ્વિક બજારમાં પહોંચાડે છે.
અહેવાલો અનુસાર, અમેરિકાએ સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ જેવા વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગો પર પણ કડકતા વધારી છે, જે વિશ્વના ઊર્જા પુરવઠા માટે એક મહત્વપૂર્ણ માર્ગ છે. આ ક્ષેત્રમાં કોઈપણ વિક્ષેપની સીધી અસર વૈશ્વિક તેલ બજાર પર પડે છે.
ચીનની મોટી રિફાઈનરી પણ નિશાના પર
ચીનના ડાલિયાન પોર્ટ સ્થિત હેંગલી પેટ્રોકેમિકલ રિફાઈનરી પણ પ્રતિબંધોની યાદીમાં સામેલ છે. આ રિફાઈનરીમાં દરરોજ લગભગ 4 લાખ બેરલ ક્રૂડ ઓઈલ પ્રોસેસ કરવાની ક્ષમતા છે અને તેની ગણતરી ચીનની મોટી સ્વતંત્ર રિફાઈનરીઓમાં થાય છે.
યુએસ ટ્રેઝરી ડિપાર્ટમેન્ટનો આરોપ છે કે આ રિફાઈનરી 2023 થી ઈરાની ક્રૂડ ઓઈલનો સતત પુરવઠો મેળવી રહી હતી, જેનાથી ઈરાનને મોટો આર્થિક ફાયદો થયો હતો અને તેની સૈન્ય પ્રવૃત્તિઓને આર્થિક મદદ મળી હતી.
ઘણા દેશોને આપવામાં આવી કડક ચેતવણી
અમેરિકાએ માત્ર કંપનીઓને જ નહીં પરંતુ ઘણા દેશોને સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે. ચીન, હોંગકોંગ, UAE અને ઓમાનની નાણાકીય સંસ્થાઓને પત્રો મોકલીને ચેતવણી આપવામાં આવી હતી કે જો તેઓ ઈરાન સાથે વ્યવહાર ચાલુ રાખશે તો તેમના પર ‘ગૌણ પ્રતિબંધો’ લાદવામાં આવશે.
યુએસ ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસન્ટે જણાવ્યું હતું કે વહીવટીતંત્ર તમામ જહાજો, મધ્યસ્થીઓ અને ખરીદદારો સામે પગલાં લેશે જેઓ ઇરાની તેલને બજારમાં પહોંચાડવામાં મદદ કરી રહ્યા છે.
વૈશ્વિક ઊર્જા બજાર પર અસર
આ પગલું એવા સમયે લેવામાં આવ્યું છે જ્યારે મધ્ય પૂર્વમાં તણાવના કારણે તેલ અને ગેસનો પુરવઠો પહેલેથી જ પ્રભાવિત છે. કિંમતો વધી રહી છે અને ઊર્જા બજાર અસ્થિર રહે છે.
જો કે આ અસરને સંતુલિત કરવા માટે અમેરિકાએ પણ થોડી રાહત આપી છે. રશિયન તેલ પર કામચલાઉ છૂટછાટ અને દરિયામાં પહેલેથી જ હાજર ઈરાની તેલની વન-ટાઇમ ડિલિવરી મંજૂર કરવામાં આવી છે, જેથી બજારમાં અચાનક કોઈ આંચકો ન આવે.
આ પ્રતિબંધો પર ચીન તરફથી પણ આકરી પ્રતિક્રિયા આવી છે. વોશિંગ્ટનમાં ચીની દૂતાવાસના પ્રવક્તા લિયુ પેંગ્યુએ જણાવ્યું હતું કે આ પ્રકારના પ્રતિબંધો આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારના નિયમોને નબળી પાડે છે અને કાયદેસરની આર્થિક પ્રવૃત્તિઓને અવરોધે છે.
આ પણ વાંચો- ઇન્ડસ વોટર ટ્રીટમેન્ટઃ ઉનાળો આવતાની સાથે જ પાકિસ્તાનને પરસેવો વળવા લાગે છે! સિંધુ જળ સંધિ માટે યુએનએસસીને અપીલ કરી
