ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીએ સોમવારે મોસ્કોમાં રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન સાથે મુલાકાત કરી હતી. આ બેઠકમાં રશિયાએ ફરી એકવાર તેના જૂના સાથી ઈરાનને સંપૂર્ણ સમર્થનનું આશ્વાસન આપ્યું છે. આ બેઠક એવા સમયે થઈ છે જ્યારે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વાતચીત અટકી ગઈ છે અને ક્ષેત્રીય તણાવ યથાવત છે. પુતિને કહ્યું કે રશિયા શાંતિ સ્થાપવા માટે ઈરાનના હિતમાં તે બધું કરશે. બંને નેતાઓએ તેમના દેશો વચ્ચે વ્યૂહાત્મક સંબંધો માટે પ્રતિબદ્ધતા પણ વ્યક્ત કરી હતી. ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીએ રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન સાથે મુલાકાત કર્યા બાદ અમેરિકા પર આકરા પ્રહારો કર્યા હતા. તેમણે સ્પષ્ટ કહ્યું કે ઈરાન સામેના યુદ્ધમાં અમેરિકા સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ ગયું છે અને હવે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ મંત્રણાની ભીખ માંગી રહ્યા છે. મીટિંગ પછી અરાઘચીએ તેની ભાષા અને વલણ સંપૂર્ણપણે બદલી નાખ્યું. તેમણે રશિયાને વિશ્વની મહાસત્તા ગણાવતા કહ્યું કે રશિયા ઈરાનની સાથે ખભે ખભા મિલાવીને ઊભું છે. તેણે ટ્રમ્પના દાવા પર પણ વળતો પ્રહાર કર્યો જેમાં તેણે ઈરાન પર વાટાઘાટો માટે ભીખ માંગવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો. અરાઘચીએ કટાક્ષ કરતાં કહ્યું કે વાસ્તવમાં ટ્રમ્પ જ વિનંતી કરી રહ્યા છે.
અમેરિકા સાથે વાતચીત અંગે ઈરાનનું વલણ
અરાઘચી ઈસ્લામાબાદમાં યોજાયેલી યુએસ-ઈરાન મંત્રણાના મુખ્ય વાટાઘાટકાર રહ્યા છે. આ વાટાઘાટ તે સમય માટે નિષ્ફળ રહી હતી. અરાઘચીએ રશિયન મીડિયાને જણાવ્યું કે અમેરિકાએ વાતચીત માટે વિનંતી કરી છે અને ઈરાન હાલમાં તે વિનંતી પર વિચાર કરી રહ્યું છે. અરાઘચીએ કડક વલણ અપનાવ્યું હતું અને કહ્યું હતું કે ઈરાને વિશ્વની સૌથી મોટી મહાસત્તા (અમેરિકા)નો હિંમતભેર સામનો કર્યો હતો અને અમેરિકા તેના કોઈપણ લક્ષ્યોને પ્રાપ્ત કરી શક્યું નથી. તેમણે દાવો કર્યો કે આ જ કારણે અમેરિકા હવે વાતચીતની ભીખ માંગી રહ્યું છે. અરાઘચીએ અગાઉની શાંતિ વાટાઘાટોની નિષ્ફળતા માટે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રની અતિશય અને ગેરવાજબી માંગણીઓને દોષી ઠેરવી હતી.
ટ્રમ્પની ચાલ અને બેક-ચેનલ ડિપ્લોમસી
ઇસ્લામાબાદમાં મંત્રણાની આશા પર પાણી ફરી વળ્યું જ્યારે યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તેમના રાજદૂતો સ્ટીવ વિટકોફ અને જેરેડ કુશનરની મુલાકાત રદ કરી. મુલાકાત રદ કર્યા બાદ ટ્રમ્પે ફોક્સ ન્યૂઝને કહ્યું કે જો ઈરાન વાત કરવા ઈચ્છે છે તો તેઓ અમને ફોન કરી શકે છે. જો કે, તેમણે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે મુલાકાત રદ કરવાનો અર્થ યુદ્ધમાં પાછા ફરવાનો અથવા વર્તમાન યુદ્ધવિરામનો અંત નથી. ટ્રમ્પ આ મુદ્દે તેમના રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકારો સાથે બેઠક યોજવાના હતા.
‘ફાર્સ’ સમાચાર એજન્સી અનુસાર, ઈરાને પાકિસ્તાન દ્વારા અમેરિકાને લેખિત સંદેશ મોકલ્યો છે, જેમાં તેણે પરમાણુ મુદ્દાઓ અને ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ને લઈને તેની ‘રેડ લાઈન્સ’ (અંતિમ શરતો) સ્પષ્ટ કરી છે. અમેરિકન મીડિયા આઉટલેટ Axios અનુસાર, ઈરાને યુદ્ધ સમાપ્ત કરવા માટે એક નવો પ્રસ્તાવ મોકલ્યો છે. તેનો મુખ્ય મુદ્દો હોર્મુઝને ફરીથી ખોલવાનો અને ત્યાંની યુએસ નૌકાદળની નાકાબંધી દૂર કરવાનો છે. આ પ્રસ્તાવમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે પરમાણુ વાટાઘાટો હાલ પુરતી મુલતવી રાખવામાં આવશે.
રાજદ્વારી મુલાકાતો અને મધ્યસ્થી
અરાઘચી હાલમાં વ્યાપક રાજદ્વારી પ્રવાસ પર છે. રશિયા પહોંચતા પહેલા તેઓ બે વખત મુખ્ય મધ્યસ્થી પાકિસ્તાનની મુલાકાતે ગયા હતા અને વચ્ચે ઓમાનની પણ મુલાકાત લીધી હતી. પાકિસ્તાને અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે પ્રથમ અને એકમાત્ર (જે નિષ્ફળ) મંત્રણાનું આયોજન કર્યું હતું.
