યુરોપિયન યુનિયન (EU) તેની ઔદ્યોગિક નીતિમાં મોટા ફેરફારોની તૈયારી કરી રહ્યું છે, જે ચીન સાથે વૈશ્વિક વેપાર સંબંધોને નવી દિશા આપી શકે છે. યુરોપિયન કમિશન દ્વારા માર્ચ 2026 માં રજૂ કરાયેલ ઔદ્યોગિક પ્રવેગક કાયદો, વિદેશી નિર્ભરતા ઘટાડવા અને સ્થાનિક ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ‘મેડ ઇન યુરોપ’ ફ્રેમવર્ક લાગુ કરવા જઈ રહ્યું છે. બીજી તરફ ચીને તેને ભેદભાવપૂર્ણ ગણાવ્યું છે અને વળતી કાર્યવાહીની ચેતવણી આપી છે. આવી સ્થિતિમાં સવાલ એ ઉઠી રહ્યો છે કે શું વધુ એક નવું ટ્રેડ વોર શરૂ થવા જઈ રહ્યું છે?
નવા કાયદાની વિશેષતાઓ
EU ની નવી દરખાસ્ત હેઠળ, કંપનીઓને વ્યૂહાત્મક ક્ષેત્રોમાં જાહેર સબસિડી, અનુદાન અથવા સરકારી પ્રાપ્તિનો લાભ લેવા માટે કડક સ્થાનિક સામગ્રી શરતો પૂરી કરવી પડશે.
- ઇલેક્ટ્રિક વાહનો માટે 70 ટકા EU સામગ્રી ફરજિયાત
- એલ્યુમિનિયમ અને સિમેન્ટ જેવા ક્ષેત્રોમાં 25 ટકા સ્થાનિક સામગ્રી જરૂરી છે
- 40 ટકા કે તેથી વધુ વૈશ્વિક બજાર હિસ્સો ધરાવતા દેશોની કંપનીઓએ EUમાં ઓછામાં ઓછી 50 ટકા આર્થિક પ્રવૃત્તિ ઉત્પન્ન કરવી જોઈએ જે સ્થાનિક કામદારોને લાભ આપે.
- વિદેશી માલિકી 49 ટકાથી વધુ ન હોઈ શકે
- કંપનીઓએ યુરોપિયન ભાગીદારો સાથે સંયુક્ત સાહસ સ્થાપવું, ટેક્નોલોજી ટ્રાન્સફર કરવી, યુરોપિયન આર એન્ડ ડીમાં વૈશ્વિક આવકના 1 ટકાનું રોકાણ કરવું અને યુરોપમાં ઓછામાં ઓછું 30 ટકા ઉત્પાદન કરવું જરૂરી રહેશે.
EU ઇન્ડસ્ટ્રી કમિશનર સ્ટેફન સેજોર્ને તેને ‘ઔદ્યોગિક સ્થિતિસ્થાપકતાને મજબૂત કરવા માટે રક્ષણાત્મક પરંતુ જરૂરી પગલું’ તરીકે વર્ણવ્યું હતું. તેઓ દાવો કરે છે કે આ નીતિ વિશ્વ વેપારના નિયમોને અનુરૂપ છે અને પારસ્પરિકતા પર આધારિત છે, સંરક્ષણવાદ પર નહીં.
શું ચીનને નિશાન બનાવવામાં આવી રહ્યું છે?
કાયદો ખાસ કરીને એવા ક્ષેત્રો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે જ્યાં ચીનની મજબૂત હાજરી છે, જેમ કે ઇલેક્ટ્રિક વાહનો, બેટરી, સૌર ઊર્જા, સ્ટીલ અને એલ્યુમિનિયમ. યુરોપમાં ચીની કંપનીઓના આક્રમક વિસ્તરણ, સરકારી સબસિડી અને સસ્તી આયાતને કારણે સ્થાનિક ઉદ્યોગો પર દબાણ વધ્યું છે. યુરોપમાં ઉર્જા-સઘન ઉદ્યોગો અને ઓટોમોબાઈલ સેક્ટરમાં અત્યારથી 2024 વચ્ચે લગભગ 2 લાખ નોકરીઓ જતી રહી છે. એવો અંદાજ છે કે આગામી દાયકામાં એકલા કાર ઉદ્યોગમાં વધારાની 6 લાખ નોકરીઓ જોખમમાં આવી શકે છે. યુરોપીયન નીતિ નિર્માતાઓ સ્થાનિક ઉર્જા ફુગાવો, ધીમી નવીનતા અને ચીનની સ્પર્ધાને મુખ્ય કારણો માને છે.
ચીને વળતો જવાબ આપ્યો
બીજી તરફ, યુરોપિયન યુનિયનની આ નીતિ પર ચીનના વાણિજ્ય મંત્રાલયે WTO નિયમોનું ઉલ્લંઘન અને ચીની કંપનીઓ સાથે ભેદભાવ કરવાનો આરોપ લગાવ્યો છે. ચીને સ્પષ્ટપણે ચેતવણી આપી છે કે તે બદલો લેવાના પગલાં લેશે, જેમાં ટેરિફમાં વધારો, યુરોપિયન કંપનીઓ પર પ્રતિબંધો અથવા આંતરરાષ્ટ્રીય મંચોમાં પડકારોનો સમાવેશ થઈ શકે છે.
