પાકિસ્તાનના ગેરકાયદેસર કબજા હેઠળના જમ્મુ અને કાશ્મીર (PoK)માં ઉથલપાથલ ચાલુ છે. જમ્મુ કાશ્મીર જોઈન્ટ અવામી એક્શન કમિટી (JAAC) એ પાકિસ્તાન સરકારને 48 કલાકનું અલ્ટીમેટમ આપ્યું છે. સમિતિએ ચેતવણી આપી છે કે જો તેની 38-પોઇન્ટ માંગણીઓ તાત્કાલિક સ્વીકારવામાં નહીં આવે, તો તે વિરોધનો ‘મોટો, નિર્ણાયક અને અંતિમ’ રાઉન્ડ શરૂ કરશે. એક રીતે, ‘આર-પાર’ યુદ્ધ લડવામાં આવશે. તમને જણાવી દઈએ કે 27 જુલાઈએ યોજાનારી પ્રાદેશિક ચૂંટણીઓને ધ્યાનમાં રાખીને 9 જૂનથી નોમિનેશન પ્રક્રિયા શરૂ થઈ રહી છે. આ દરમિયાન JAAC એ મુઝફ્ફરાબાદ તરફ એક વિશાળ જાહેર વિરોધ કૂચ કાઢવાની જાહેરાત કરી છે.
શરણાર્થી બેઠકોનો વિવાદ મુખ્ય મુદ્દો છે
વિરોધનું કેન્દ્રબિંદુ પાકિસ્તાનમાં સ્થાયી થયેલા કાશ્મીરી શરણાર્થીઓ માટે આરક્ષિત 12 વિધાનસભા બેઠકો નાબૂદ કરવાની માંગ છે. JAACનો આરોપ છે કે આ બેઠકો ઇસ્લામાબાદને અનુચિત હસ્તક્ષેપ કરવા અને PoKના સ્થાનિક રાજકારણમાં નિયંત્રણ જાળવી રાખવા માટે એક કાનૂની હથિયાર આપે છે. પત્રકાર લવ પુરીના જણાવ્યા અનુસાર, આ 12 શરણાર્થી બેઠકો પાકિસ્તાનમાં રહેતા લગભગ 4.36 લાખ નોંધાયેલા મતદારોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, જ્યારે PoKની અંદર રહેતા લગભગ 33 લાખ સ્થાનિક મતદારો માટે માત્ર 33 બેઠકો છે.
બીજી તરફ, ટીકાકારોનું કહેવું છે કે આનાથી સ્થાનિક બેઠકો કરતાં શરણાર્થીઓની બેઠકો વધુ ચૂંટણીનું વજન અને પ્રભાવ આપે છે, જે લોકશાહી સમાનતાના સિદ્ધાંતની વિરુદ્ધ છે. પીઓકે સુપ્રીમ કોર્ટે 7 જૂને આ વિવાદમાં મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય આપ્યો હતો. કોર્ટે કહ્યું કે આ 12 બેઠકો બંધારણીય રીતે સંરક્ષિત છે અને તેને સરળ કાર્યકારી આદેશ દ્વારા નાબૂદ કરી શકાય નહીં. આ માટે સંપૂર્ણ બંધારણીય સુધારાની જરૂર પડશે.
38 પોઈન્ટ ચાર્ટરની મુખ્ય માંગણીઓ
- શરણાર્થી બેઠકોના મુદ્દા ઉપરાંત, JAACના 38-પોઇન્ટ ચાર્ટરમાં મુખ્ય માંગણીઓ નીચે મુજબ છે…
- હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ્સ પર સંપૂર્ણ પુનર્વિચાર અને સ્થાનિક લોકોને વાજબી હિસ્સો
- વધતી જતી મોંઘવારીને રોકવા માટે લોટ, ખાંડ અને અન્ય આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ પર ભારે સબસિડી
- વીજળીના દરમાં જંગી ઘટાડો (લોકો કહે છે કે તેઓએ તેમના વિસ્તારમાં ઉત્પન્ન થતી વીજળી મોંઘા ભાવે કેમ ખરીદવી જોઈએ)
- સ્થાનિક સંસાધનોની મોટાભાગની આવક પીઓકેમાં રહેવી જોઈએ
- વધુ સારા રસ્તા, આરોગ્ય સુવિધાઓ અને શિક્ષણ વ્યવસ્થા
- યુવાનો માટે રોજગારીની તકો
શું છે PoKની સ્થિતિ?
તમને જણાવી દઈએ કે પાકિસ્તાન PoKને ‘આઝાદ કાશ્મીર’ કહે છે, પરંતુ જમીની વાસ્તવિકતા ઘણી અલગ છે. પાકિસ્તાની બંધારણના અનુચ્છેદ 1માં PoKનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો નથી, તેથી પાકિસ્તાનની નેશનલ એસેમ્બલીમાં તેનું કોઈ પ્રતિનિધિત્વ નથી. કાગળ પર, PoK પાસે તેના પોતાના રાષ્ટ્રપતિ, વડા પ્રધાન, સુપ્રીમ કોર્ટ અને એસેમ્બલી છે, પરંતુ મોટાભાગની સત્તાઓ ઈસ્લામાબાદ સ્થિત કાશ્મીર કાઉન્સિલ પાસે છે, જેની અધ્યક્ષતા પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન કરે છે. વાસ્તવમાં, PoK બંધારણમાં સ્પષ્ટ જોગવાઈ છે કે કોઈપણ વ્યક્તિ અથવા પક્ષ આ ક્ષેત્રના પાકિસ્તાન સાથે વિલીનીકરણનો વિરોધ કરી શકે નહીં. ચૂંટણી લડતા તમામ ઉમેદવારોએ પાકિસ્તાન સાથે વિલીનીકરણને સમર્થન આપતા શપથ લેવું ફરજિયાત છે.
સંસાધનોમાં સમૃદ્ધ, પરંતુ લોકો ગરીબીમાં
નોંધનીય છે કે PoK જંગલો, ગ્રેફાઇટ, માર્બલ, રત્ન અને સૌથી અગત્યનું પાણીથી સમૃદ્ધ છે. પાકિસ્તાનના કૃષિ વિસ્તારોમાં લગભગ 70 ટકા સિંચાઈ સિંધુ નદીના પાણી પર નિર્ભર છે, જે પીઓકેમાં ઉદ્દભવે છે. અહીંના હાઈડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ્સ પાકિસ્તાનની કુલ વીજળીના 10-15 ટકા ઉત્પાદન કરે છે. તે જ સમયે, સ્થાનિક લોકો લાંબા સમયથી આક્ષેપ કરી રહ્યા છે કે કુદરતી સંસાધનોની આવક મુખ્યત્વે પાકિસ્તાનમાં જાય છે, જ્યારે PoKમાં રસ્તાઓ, હોસ્પિટલો, શાળાઓ અને રોજગારની સ્થિતિ ખૂબ જ ખરાબ છે.
