અષાઢ માસના કૃષ્ણ પક્ષની યોગિની એકાદશીનું હિન્દુ ધર્મમાં વિશેષ મહત્વ માનવામાં આવે છે. આ એકાદશી ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા માટે સમર્પિત છે. ધાર્મિક માન્યતા છે કે આ દિવસે ભક્તિભાવ અને નિયમિત રીતે ઉપવાસ અને પૂજા કરવાથી ભગવાન વિષ્ણુની કૃપા પ્રાપ્ત થાય છે અને જીવનની ઘણી બધી પરેશાનીઓ દૂર થવા લાગે છે. આ વર્ષે યોગિની એકાદશીનું મહત્વ વધુ માનવામાં આવી રહ્યું છે કારણ કે આ અવસર પર ત્રિપુષ્કર યોગ અને ભરણી નક્ષત્રનો દુર્લભ સંયોગ બની રહ્યો છે જે અત્યંત શુભ માનવામાં આવે છે.
યોગિની એકાદશી તિથિ
પંચાંગ અનુસાર, યોગિની એકાદશી તિથિ 10 જુલાઈના રોજ સવારે 8.16 વાગ્યે શરૂ થશે અને 11 જુલાઈના રોજ સવારે 5 વાગ્યે સમાપ્ત થશે. ઉદયા તિથિના આધારે, ગૃહસ્થો 10 જુલાઈએ યોગિની એકાદશીનું વ્રત કરશે. વૈષ્ણવ પરંપરાને અનુસરતા ભક્તો 11મી જુલાઈના રોજ ઉપવાસ કરશે. દ્વાદશી તિથિએ ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કર્યા બાદ વિધિપૂર્વક વ્રત તોડવામાં આવશે.
ત્રિપુષ્કર યોગ અને ભરણી નક્ષત્રનો વિશેષ સંયોગ
આ વર્ષે યોગિની એકાદશી પર ત્રિપુષ્કર યોગ સાથે ભરણી નક્ષત્રના સંયોગને કારણે આ તહેવારનું મહત્વ વધુ વધી ગયું છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર આવા શુભ સંયોગમાં ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા, જપ, દાન અને ઉપવાસ કરવાથી અનેક ગણું પુણ્ય પ્રાપ્ત થાય છે. મંદિરોમાં ભગવાનને વિશેષ શણગાર, પૂજા, ભજન-કિર્તન અને પ્રસાદ વિતરણ જેવા ધાર્મિક કાર્યક્રમોનું પણ આયોજન કરવામાં આવશે.
યોગિની એકાદશીનું ધાર્મિક મહત્વ
ધાર્મિક ગ્રંથોમાં યોગિની એકાદશીને અત્યંત પુણ્યપૂર્ણ ગણાવવામાં આવી છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ દિવસે ભક્તિ સાથે વ્રત રાખવાથી વ્યક્તિ પોતાના પાપોમાંથી મુક્તિની ઈચ્છા કરી શકે છે. આ વ્રતને માનસિક શાંતિ, સુખ, સમૃદ્ધિ અને સારા સ્વાસ્થ્યનું પણ પ્રતિક માનવામાં આવે છે. એવું પણ માનવામાં આવે છે કે ભગવાન વિષ્ણુની કૃપાથી જીવનમાં અનેક પ્રકારના દુ:ખો, દરિદ્રતા અને કલંકનો નાશ થાય છે અને અંતે મોક્ષ પ્રાપ્તિનો માર્ગ મોકળો થાય છે.
આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કેવી રીતે કરવી
યોગિની એકાદશીના દિવસે સવારે સ્નાન કર્યા પછી ભગવાન વિષ્ણુ અને માતા લક્ષ્મીની વિધિવત પૂજા કરવામાં આવે છે. શંખ વડે ભગવાનનો અભિષેક કરવો શુભ માનવામાં આવે છે. પૂજામાં તુલસી મંજરી ચઢાવવાનું વિશેષ મહત્વ છે. આ સાથે પીપળના ઝાડ નીચે દીવો પ્રગટાવીને ભક્તિભાવથી પ્રાર્થના કરવાની પણ પરંપરા છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુને ચોખા ચઢાવવામાં આવતા નથી અને ઉપવાસ કરનારાઓ પણ ચોખાનું સેવન કરતા નથી.
યોગિની એકાદશીની પૌરાણિક કથા
યોગિની એકાદશીની કથા અલકાપુરીના રાજા કુબેરની સેવક હેમાલી સાથે સંબંધિત છે. વાર્તા અનુસાર, હેમાલી પોતાની ફરજો નિભાવવામાં બેદરકારી દાખવતી હતી અને ભગવાનની પૂજા સંબંધિત સામગ્રીનો દુરુપયોગ કરતી હતી. તેમની આ ક્રિયાના કારણે તેમને ગંભીર બીમારીનો ભોગ બનવું પડ્યું અને તેઓ લાંબા સમય સુધી પીડાતા રહ્યા. પાછળથી, દેવર્ષિ નારદના માર્ગદર્શન હેઠળ, તેમણે યોગિની એકાદશીનું વ્રત સંપૂર્ણ ભક્તિ અને નિયમો સાથે પાળ્યું. ઉપવાસની અસરને કારણે તેને રોગમાંથી મુક્તિ મળી અને તે પોતાનું દૈવી સ્વરૂપ પાછું મેળવી શક્યા. આ કારણોસર, આ એકાદશીને પાપોના પ્રાયશ્ચિત અને આધ્યાત્મિક શુદ્ધિનો મહત્વપૂર્ણ તહેવાર માનવામાં આવે છે.
યોગિની એકાદશી એ આસ્થાનો તહેવાર છે
યોગિની એકાદશી એ માત્ર ઉપવાસ નથી પરંતુ ભગવાન વિષ્ણુ પ્રત્યે આત્મ-નિયંત્રણ, ભક્તિ અને સમર્પણનો તહેવાર માનવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા છે કે જે ભક્તો આ દિવસે નિયમિત ઉપવાસ કરીને ભગવાનની ઉપાસના કરે છે તેમને આધ્યાત્મિક પ્રગતિની સાથે જીવનમાં સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિ મળે છે. આ વર્ષે ત્રિપુષ્કર યોગ અને ભરણી નક્ષત્રના શુભ સંયોગે આ એકાદશીનું મહત્વ વધુ વિશેષ બનાવી દીધું છે.
આ પણ વાંચો – અખબાર પહેલા તમારા રાજ્ય/શહેરના સમાચાર વાંચવા માટે ક્લિક કરો.
