પાકિસ્તાનની આરોગ્ય વ્યવસ્થામાં ફરી એકવાર ભયાનક બેદરકારીનો કાળો પ્રકરણ લખાયો છે. કરાચીની સરકારી હોસ્પિટલમાં ચેપ નિયંત્રણની મૂળભૂત વ્યવસ્થાને અવગણવામાં આવી હોવાને કારણે, 130 થી વધુ લોકો HIV પોઝિટિવ મળી આવ્યા છે, જેમાંથી સૌથી વધુ સંખ્યા નિર્દોષ બાળકોની છે. એક સામાન્ય હોસ્પિટલ હવે જીવલેણ વાયરસનું હોટસ્પોટ બની ગયું છે, જ્યાં સિંગલ-યુઝ સિરીંજનો ફરીથી ઉપયોગ, નસબંધીની અવગણના અને રક્ષણાત્મક સાધનોના અભાવે સેંકડો નિર્દોષ જીવન જોખમમાં મૂક્યા છે. આ કેસ કુલસુમ બાઈ વાલીકા (KBV) હોસ્પિટલને લગતો છે, જે સિંધ એમ્પ્લોઈઝ સોશિયલ સિક્યુરિટી ઈન્સ્ટિટ્યુશન (SESSI) દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે. આરોગ્ય નિષ્ણાતો કહે છે કે આ કોઈ એક હોસ્પિટલની સમસ્યા નથી, પરંતુ સમગ્ર આરોગ્ય તંત્રની ગંભીર નિષ્ફળતાનું પ્રતીક છે.
કેટલા કેસ નોંધાયા?
સિંધના શ્રમ પ્રધાન સઈદ ગનીએ ગયા અઠવાડિયે એસેમ્બલીમાં જણાવ્યું હતું કે KBV હોસ્પિટલ અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં 10,500 થી વધુ લોકોની વ્યાપક તપાસ કરવામાં આવી હતી. જેમાં 120 લોકો HIV પોઝીટીવ મળી આવ્યા હતા જેમાં મોટી સંખ્યામાં બાળકોનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, કરાચીના લાંધી વિસ્તારમાં હાથ ધરવામાં આવેલા એક અલગ સ્ક્રીનિંગમાં વધુ 10 નવા કેસ મળી આવ્યા હતા. આ રીતે પુષ્ટિ થયેલ એચઆઈવી પોઝીટીવ કેસોની કુલ સંખ્યા ઓછામાં ઓછી 130 પર પહોંચી ગઈ છે. આ આંકડો વધુ ચિંતાજનક છે કારણ કે નવેમ્બર 2025 માં ચેપની પ્રથમ ઓળખ કરવામાં આવી હતી, જ્યારે સ્થાનિક રહેવાસીઓએ ફરિયાદ કરી હતી કે KBV હોસ્પિટલમાં સારવાર લેતા બાળકોમાં એચઆઈવીના કેસોમાં અસામાન્ય વધારો થયો છે.
તપાસમાં કઇ ગંભીર ક્ષતિઓ બહાર આવી?
પાકિસ્તાની સત્તાવાળાઓએ HIV કેસની વધતી સંખ્યાને પગલે તરત જ આંતરિક તપાસ શરૂ કરી હતી. 14 જુલાઈના રોજ સિંધના મુખ્યમંત્રી મુરાદ અલી શાહે બે અલગ-અલગ તપાસ અહેવાલો જાહેર કર્યા હતા. અહેવાલોમાં હોસ્પિટલના સલામતી ધોરણોમાં મોટી ગેરરીતિઓ બહાર આવી છે, જે નીચે મુજબ છે…
- હોસ્પિટલ સ્ટાફ દ્વારા ચેપ નિવારણ અને નિયંત્રણ (IPC) પ્રોટોકોલનું સંપૂર્ણ ઉલ્લંઘન.
- રક્ષણાત્મક ઉપકરણો (PPE)નો યોગ્ય રીતે ઉપયોગ થતો નથી
- સિંગલ-યુઝ સિરીંજનો પુનઃઉપયોગ અથવા યોગ્ય રીતે નિકાલ કરવામાં બેદરકારી
- વપરાયેલી સોય માટે સંપૂર્ણપણે ગેરહાજર અથવા અપૂરતી નિકાલ વ્યવસ્થા.
- સ્ટાફને ઔપચારિક IPC તાલીમ આપવી નહીં
- ઓટોક્લેવ મશીન (મેડિકલ સાધનોને જંતુરહિત કરતી મશીન)ની સ્થિતિની પુષ્ટિ થઈ શકી નથી. તપાસ ટીમ દરમિયાન નર્સિંગ સ્ટાફ અને ઓપરેશન થિયેટર (OT)ના કર્મચારીઓ ફરજ પર હાજર ન હતા.
- તબીબી કચરાના અલગ નિકાલ માટેની માર્ગદર્શિકાનું પાલન થતું નથી
- મેડિકલ વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ માટે નિયુક્ત ખાનગી કોન્ટ્રાક્ટરને યોગ્ય તાલીમ આપતી નથી
આ સિવાય સિંધ હેલ્થકેર કમિશનની ટીમે હોસ્પિટલનું નિરીક્ષણ કર્યું અને જાણવા મળ્યું કે ઘણા મૂળભૂત સુરક્ષા પગલાંનું પાલન કરવામાં આવી રહ્યું નથી.
સરકારે શું પગલાં લીધાં?
આ ખુલાસા બાદ પ્રશાસને ઝડપી કાર્યવાહી શરૂ કરી છે. તમામ 120 કન્ફર્મ દર્દીઓને સરકારી ખર્ચે સારવાર માટે તાત્કાલિક રીફર કરવામાં આવ્યા હતા. અસરગ્રસ્ત બાળકોને કરાચીની પાંચ મોટી હોસ્પિટલો (ઇન્ડસ હોસ્પિટલ, આગા ખાન યુનિવર્સિટી હોસ્પિટલ (AKUH), ડાઉ યુનિવર્સિટી ઓફ હેલ્થ સાયન્સ અને અન્ય સંસ્થાઓ)માં સારવાર આપવામાં આવી રહી છે. શ્રમ પ્રધાન સઈદ ગનીએ જાહેરાત કરી કે અસરગ્રસ્ત બાળકોની લાંબા ગાળાની સારવાર માટે 200 કરોડ રૂપિયાનું એન્ડોમેન્ટ ફંડ બનાવવામાં આવ્યું છે. આ ફંડની વ્યૂહરચના, સંચાલન અને દેખરેખ માટે પ્રખ્યાત તબીબી નિષ્ણાતોની એક સ્થાયી સમિતિની રચના કરવામાં આવશે.
