ઈરાન સાથે ચાલી રહેલા યુદ્ધ વચ્ચે હવે અમેરિકા અને સાઉદી વચ્ચે પરમાણુ સમજૂતી થઈ ગઈ છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે બુધવારે સાઉદી અરેબિયા સાથેના ઐતિહાસિક પરમાણુ કરારને મંજૂરી આપી દીધી છે. આ કરાર આગામી 30 વર્ષ માટે લાગુ રહેશે અને તેની કિંમત અબજો ડોલર હોવાનું માનવામાં આવે છે. કરાર હેઠળ અમેરિકન કંપનીઓ સાઉદી અરેબિયામાં પરમાણુ પ્લાન્ટ બનાવવામાં મદદ કરશે. હવે આ નિર્ણયે આખી દુનિયામાં હલચલ મચાવી દીધી છે, તેનું કારણ એ છે કે અમેરિકાએ પરમાણુ હથિયારોના ઉત્પાદનને રોકવા માટે આ ડીલમાં સુરક્ષા નિયમો ઉમેર્યા નથી.
નોંધનીય છે કે સામાન્ય રીતે જ્યારે અમેરિકા કોઈપણ દેશને પરમાણુ ટેક્નોલોજી આપે છે ત્યારે તેના પર કડક નિયંત્રણો લાદી દે છે. પરંતુ સાઉદી અરેબિયા સાથેના આ સોદામાં ઘણી મોટી છૂટછાટ આપવામાં આવી છે. આ ડીલ હેઠળ હવે સાઉદી અરેબિયા પોતાની જમીન પર યુરેનિયમ રિફાઈન કરી શકશે. અમેરિકાના જૂના નિયમો અનુસાર, કોઈપણ દેશને યુરેનિયમને સમૃદ્ધ બનાવવા અથવા પરમાણુ કચરાને પુનઃપ્રક્રિયા કરવાની મંજૂરી નહોતી. જો કે સાઉદી ડીલ બાદ આ શરત હટાવી દેવામાં આવી છે.
આ સિવાય આ સોદામાં બીજી ખામી છે. અન્ય પરમાણુ કરારોથી વિપરીત, આ કરાર હેઠળ યુએન પરમાણુ એજન્સી, IAEA,ને પૂર્વ સૂચના વિના આશ્ચર્યજનક તપાસ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં. કહેવામાં આવ્યું છે કે યુરેનિયમ સંવર્ધન સંબંધિત તમામ સુરક્ષા નિયમો અમેરિકા અને સાઉદી સાથે મળીને નક્કી કરશે. ઘણા નિષ્ણાતો આ મુક્તિ અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવી રહ્યા છે.
