પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા ઈરાન-અમેરિકા યુદ્ધ વચ્ચે, આજે (શુક્રવાર, 07 ઓગસ્ટ) ત્રણ મુસ્લિમ દેશો પાકિસ્તાન, સાઉદી અરેબિયા અને તુર્કીએ “મક્કા જોઈન્ટ ડિફેન્સ એગ્રીમેન્ટ” નામના મહત્વપૂર્ણ સંરક્ષણ કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. વધતી જતી સુરક્ષા ચિંતાઓ વચ્ચે, આ કરાર ત્રણેય દેશો વચ્ચેના સહયોગને વધુ મજબૂત બનાવશે. સાઉદી અરેબિયાના મહત્વપૂર્ણ ધાર્મિક શહેર અને ઇસ્લામના સૌથી પવિત્ર ધાર્મિક શહેર મક્કામાં હસ્તાક્ષર કરાયેલા આ નવા ત્રિપક્ષીય સંરક્ષણ કરારને ‘ઇસ્લામિક નાટો’ તરીકે ગણવામાં આવી રહ્યો છે. આ સમજૂતી અનુસાર, ત્રણમાંથી કોઈપણ દેશ પર હુમલો તે તમામ પર હુમલો માનવામાં આવશે. આ કરારે સમગ્ર વિશ્વના વ્યૂહાત્મક સમીકરણોને હચમચાવી દીધા છે.
પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રાલયે એક નિવેદનમાં કહ્યું, “આ સમજૂતીનો હેતુ કોઈપણ પ્રકારની આક્રમણ સામે સામૂહિક સુરક્ષાને મજબૂત કરવાનો છે. એ નક્કી કરવામાં આવ્યું છે કે ત્રણમાંથી કોઈપણ દેશ પર કોઈપણ સશસ્ત્ર હુમલો તે બધા પર હુમલો માનવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, તેમાં ત્રણેય દેશો વચ્ચે સંરક્ષણ સહયોગના તમામ પાસાઓને વધુ સુધારવાની જોગવાઈ પણ છે.” મહાન વાત એ છે કે આ કરાર એવા સમયે થયો છે જ્યારે મધ્ય પૂર્વમાં સતત સૈન્ય સંઘર્ષ ચાલી રહ્યો છે, લાલ સમુદ્રથી લઈને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની સુધીના જહાજો પર હુમલા થઈ રહ્યા છે અને ખુદ સાઉદી અરેબિયાએ ડઝનેક ઈરાની મિસાઈલ હુમલાઓનો સામનો કર્યો છે.
મીટિંગમાં બધા કોણ?
ન્યૂઝ એજન્સી એપીએ તુર્કીના એક સુરક્ષા અધિકારીને ટાંકીને જણાવ્યું હતું કે સાઉદી અરેબિયામાં સાઉદી ક્રાઉન પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાન, તુર્કીના રાષ્ટ્રપતિ રેસેપ તૈયપ એર્દોગન અને પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન શેહબાઝ શરીફ વચ્ચેની બેઠક દરમિયાન આ કરાર કરવામાં આવ્યો હતો. શરીફ ગુરુવારે ત્રણ દિવસની મુલાકાતે જેદ્દાહ પહોંચ્યા હતા. તેમની સાથે આર્મી ચીફ ફિલ્ડ માર્શલ અસીમ મુનીર સહિત ઉચ્ચ સ્તરીય પ્રતિનિધિમંડળ પણ હતું.
વિશ્વની ત્રણ મોટી શક્તિઓ એક સાથે
આ ત્રિપક્ષીય સંરક્ષણ સોદા દ્વારા વિશ્વની ત્રણ મોટી શક્તિઓ એકસાથે આવી છે. એક તરફ સાઉદી અરેબિયા, તેલના ભંડાર અને નાણાંથી સમૃદ્ધ મહાસત્તા છે, જે યમનના હુથી બળવાખોરો અને અન્ય પ્રાદેશિક હુમલાઓ પછી તેની સંરક્ષણ ભાગીદારીમાં વિવિધતા લાવવા માંગે છે, બીજી બાજુ તુર્કી છે, જે નાટોની બીજી સૌથી મોટી સેના અને ઝડપથી વિકસતો સંરક્ષણ ઉદ્યોગ ધરાવતો દેશ છે અને ત્રીજી બાજુ પાકિસ્તાન છે, જે આર્થિક રીતે પીડિત પરંતુ પરમાણુ હથિયારોથી સજ્જ દેશ છે. એટલે કે તુર્કી સાઉદી અરેબિયાના પૈસાથી ઘાતક હથિયારો બનાવશે અને પાકિસ્તાન તેનો વપરાશ કરશે. તેના બદલામાં પાકિસ્તાન જરૂર પડ્યે આ બંનેને પરમાણુ શક્તિ આપશે. આ સિવાય ત્રણેય દેશો આ કરાર હેઠળ આવનારા સમયમાં ગુપ્ત માહિતી શેર કરશે. સંયુક્ત સૈન્ય કવાયત, તાલીમ અને સંરક્ષણ ટેકનોલોજીના ટ્રાન્સફરને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કામ કરશે.
