ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા મોજતબા ખમેનીના સ્વાસ્થ્યને લઈને ફરી એકવાર ગંભીર સવાલો ઉભા થઈ રહ્યા છે. મીડિયા રિપોર્ટ્સમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે તેમની સ્થિતિ ખૂબ જ નાજુક હોઈ શકે છે અને તેમના મૃત્યુની સંભાવના છે. જો કે, આ દાવાઓની સ્વતંત્ર રીતે ચકાસણી કરવામાં આવી નથી અને તેમની સ્થિતિ અંગે ઈરાન સરકાર તરફથી કોઈ સત્તાવાર જાહેરાત આવી નથી. મોજતબા માર્ચ 2026 માં તેમના પિતા આયતુલ્લાહ અલી ખામેનીના મૃત્યુ પછી ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા બન્યા. ત્યારથી તેઓ ભાગ્યે જ જાહેરમાં જોવા મળ્યા છે. તેમની સતત ગેરહાજરીએ તેમના સ્વાસ્થ્ય તેમજ ઈરાનમાં સંભવિત શાસન પરિવર્તન વિશે અટકળોને તીવ્ર બનાવી છે.
જો મોજતબા ખામેની મૃત્યુ પામે છે અથવા તેમની બંધારણીય ફરજો પૂરી કરવામાં અસમર્થ હોય છે, તો ઈરાનના બંધારણની કલમ 111 હેઠળ અસ્થાયી વ્યવસ્થા અમલમાં આવશે. આ હેઠળ, પ્રમુખ મસૂદ પેઝેશ્કિયન, ન્યાયતંત્રના વડા ગુલામ-હુસૈન મોહસેની-એઝી અને ગાર્ડિયન કાઉન્સિલના એક વ્યક્તિની બનેલી ત્રણ સભ્યોની વચગાળાની કાઉન્સિલ સર્વોચ્ચ નેતાની જવાબદારીઓ સંભાળશે. આ પછી, નિષ્ણાતોની 88 સભ્યોની એસેમ્બલી નવા સુપ્રીમ લીડરની પસંદગી કરશે. બંધારણ મુજબ આ પ્રક્રિયા વહેલી તકે પૂર્ણ થવી જોઈએ. આ જ સંસ્થાએ માર્ચ 2026 માં અલી ખમેનીના મૃત્યુ પછી પણ ઉત્તરાધિકાર પ્રક્રિયામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે.
જે નામોની ચર્ચા ચાલી રહી છે
ઉત્તરાધિકારની રેસમાં ઘણા વરિષ્ઠ ધાર્મિક અને રાજકીય નામો ચર્ચામાં છે. આમાં અયાતુલ્લા અલીરેઝા અરાફીને મુખ્ય દાવેદાર માનવામાં આવે છે. તેઓ વરિષ્ઠ ધાર્મિક નેતા છે, ધાર્મિક શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ સાથે સંકળાયેલા છે અને અગાઉ વચગાળાની નેતૃત્વ પરિષદનો ભાગ રહી ચૂક્યા છે. હાશેમ હુસૈની બુશેહરી પણ એક મજબૂત નામ છે. ક્યુમની ધાર્મિક સ્થાપના અને નિષ્ણાતોની એસેમ્બલીમાં તેની પ્રભાવશાળી ભૂમિકા છે. ન્યાયતંત્રના વડા મોહસેની-ઇઝેઇ પણ સંભવિત દાવેદારોમાં છે અને તેમને કટ્ટર સ્થાપનાની નજીકના નેતા તરીકે જોવામાં આવે છે. આ સિવાય ઈસ્લામિક રિપબ્લિકના સ્થાપક આયાતુલ્લા રૂહોલ્લાહ ખોમેનીના પૌત્ર હસન ખોમેનીનું નામ પણ ચર્ચામાં રહ્યું છે, જોકે તેમનું રાજકીય વલણ ઘણા કટ્ટરપંથી નેતાઓથી અલગ માનવામાં આવે છે.
