સાઉદી અરેબિયા, પાકિસ્તાન અને તુર્કીએ તાજેતરમાં મક્કા કરારને મંજૂરી આપી છે. નાટોની તર્જ પર, આ જૂથમાં સમાવિષ્ટ એક દેશ પર હુમલો તમામ દેશો સામે હુમલો માનવામાં આવશે. આ કરારને લઈને પશ્ચિમ એશિયામાં ભારે હલચલ મચી ગઈ છે. મક્કા કરારને ઈસ્લામિક નાટોની શરૂઆત પણ કહેવામાં આવી રહી છે. હવે એવી ચર્ચા છે કે ઇસ્લામિક નાટોની પાછળ અમેરિકા છે. નિષ્ણાતો પાકિસ્તાન, તુર્કી અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચેની આ સમજૂતીને માત્ર સંરક્ષણ સમજૂતી તરીકે નહીં, પરંતુ આ ક્ષેત્રમાં બદલાતા સમીકરણોના જવાબ તરીકે માની રહ્યા છે. એવા પણ સમાચાર છે કે ઘણા દેશો હજુ પણ આ કરાર કરશે.
તમને જણાવી દઈએ કે નાટોની કલમ 5ની જેમ મક્કા કરારની મુખ્ય જોગવાઈ એ છે કે કોઈપણ એક સભ્ય દેશ પર સશસ્ત્ર હુમલો તમામ સભ્યો પર હુમલો માનવામાં આવશે. આ કરાર એવા સમયે થયો છે જ્યારે પશ્ચિમ એશિયા અને તેની આસપાસ અમેરિકાની સુરક્ષા વ્યવસ્થા પર સવાલો ઉઠી રહ્યા છે. જે દેશોમાં અમેરિકન મિલિટરી બેઝ છે તે પણ ઈરાનના મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલાની ઝપેટમાં આવી ગયા છે. આવી સ્થિતિમાં મક્કા કરારને બદલાતી વૈશ્વિક વ્યવસ્થાનો જવાબ માનવામાં આવી રહ્યો છે.
અમેરિકાએ જ મક્કા કરારનો માર્ગ મોકળો કર્યો?
સાઉદી અરેબિયાના રાજકીય વૈજ્ઞાનિક મન્સૂર અલમરઝૂકીના મતે, મક્કા કરાર એક મોટી વ્યવસ્થાનો પાયો છે. તે જ સમયે, વ્યૂહાત્મક નિષ્ણાત તારા કાર્થાએ પણ આ કરારમાં અમેરિકાની ભૂમિકા પર સવાલ ઉઠાવ્યા છે. તેમણે કહ્યું કે એક અમેરિકન ધારાસભ્યએ દાવો કર્યો હતો કે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે મક્કા કરાર કરવામાં મદદ કરી હતી. તમને જણાવી દઈએ કે અમેરિકન રિપબ્લિકન સાંસદ જો વિલ્સને ટ્વિટર પર લખ્યું હતું કે સાઉદી અરેબિયા, તુર્કી અને પાકિસ્તાન વચ્ચે પારસ્પરિક સંરક્ષણ કરાર મધ્ય પૂર્વમાં સ્થિરતા, શાંતિ અને સમૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપવાના ટ્રમ્પના પ્રયાસોનું એક બીજું ઉદાહરણ છે.
