પાકિસ્તાનના રાજકીય અને વહીવટી વર્તુળોમાંથી મોટા સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે. એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે રાજકીય અને વહીવટી માળખામાં મોટા અને દૂરગામી ફેરફારોની તૈયારી કરવામાં આવી રહી છે, જે આર્મી ચીફ ફિલ્ડ માર્શલ અસીમ મુનીરને વધુ શક્તિશાળી બનાવી શકે છે. રિપોર્ટ અનુસાર, પાકિસ્તાનનું સૈન્ય ઉપકરણ 10 વર્ષની વ્યાપક રાષ્ટ્રીય યોજના પર કામ કરી રહ્યું છે. આ યોજના માત્ર દેશની શાસન પ્રણાલીને નવેસરથી પરિભાષિત કરશે, પરંતુ તે પહેલાથી જ મજબૂત સેનાને વધુ ઔપચારિક અને સંસ્થાકીય સ્વરૂપ પણ આપશે. સૂચિત ફેરફારોમાં આર્થિક સુધારાઓ તેમજ મોટા બંધારણીય સુધારાઓનો સમાવેશ થાય તેવી શક્યતા છે, જે નાગરિક સરકાર અને લશ્કરી નેતૃત્વ વચ્ચે સત્તાના સંતુલનમાં નોંધપાત્ર ફેરફાર કરી શકે છે.
સીએનએન-ન્યૂઝ 18ના અહેવાલ મુજબ, હાલમાં ગંભીર ચર્ચા હેઠળના સુધારામાં રાષ્ટ્રપતિ શાસનની પ્રણાલી તરફ આગળ વધવું, નવા પ્રાંતો અને વહીવટી એકમોની રચના અને કેન્દ્ર અને પ્રાંતો વચ્ચે નાણાકીય સંસાધનોના વિતરણમાં વ્યાપક ફેરફારોનો સમાવેશ થાય છે. વાસ્તવમાં પાકિસ્તાનની રચના થઈ ત્યારથી જ દેશની રાજનીતિ, આંતરિક સુરક્ષા અને વિદેશ નીતિમાં સેનાની દખલગીરી થઈ રહી છે. પરંતુ નવી યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય આ વર્ચસ્વને માત્ર અનૌપચારિક પ્રભાવથી આગળ વધવાનો અને તેને બંધારણીય અને કાયદાકીય રીતે સ્થાપિત કરવાનો હોવાનું કહેવાય છે.
શું છે યોજનામાં?
યોજનાનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ અને વિવાદાસ્પદ પ્રસ્તાવ એ છે કે સરકારના મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયોમાં સેનાને સમાન ભૂમિકા આપવામાં આવે. આ પ્રસ્તાવ એવા સંવેદનશીલ સમયે લાવવામાં આવી રહ્યો છે જ્યારે પાકિસ્તાન ગંભીર આર્થિક સંકટનો સામનો કરી રહ્યું છે. ભારે દેવાનો બોજ, ઊંડા રાજકીય વિભાજન અને નાગરિક સરકારની કાર્યક્ષમતા પર સતત પ્રશ્નોએ દેશને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે નિષ્ફળ રાજ્ય તરીકે સ્થાન આપ્યું છે. આર્થિક પડકારો વચ્ચે, લશ્કરી નેતૃત્વ એવી દલીલ કરી રહ્યું છે કે શાસનમાં તેમની સીધી ભાગીદારી સ્થિરતા અને સુધારાની ખાતરી કરી શકે છે.
તમને જણાવી દઈએ કે પાકિસ્તાનની રાજનીતિ પર લાંબા સમયથી સેનાની મજબૂત પકડ છે, પરંતુ સૈન્ય નેતૃત્વ દેશની વર્તમાન બરબાદી અને સંકટ માટે મુખ્ય રીતે રાજકીય પક્ષોને જવાબદાર માને છે. સેનાનું ટોચનું નેતૃત્વ શાસનની નિષ્ફળતા, ભ્રષ્ટાચાર અને આર્થિક પતન જેવી સમસ્યાઓને સત્તા ચોક્કસ પરિવારો સુધી સીમિત રહેવાના મુખ્ય કારણો ગણાવે છે. આમાં શરીફ પરિવાર અને ભુટ્ટો-ઝરદારી પરિવાર લાંબા સમયથી સત્તાના કેન્દ્રમાં છે. લશ્કરી વર્તુળોમાં એવી માન્યતા વધી રહી છે કે પરંપરાગત રાજકીય પરિવારોના વર્ચસ્વને કારણે લોકશાહી સંસ્થાઓ નબળી પડી છે અને દેશને વિકાસના માર્ગેથી વાળ્યો છે.
28મો બંધારણીય સુધારો થઈ શકે છે
આ સિવાય પાકિસ્તાનમાં નવા પ્રાંત અને વહીવટી એકમોની રચના પર પણ ગંભીરતાથી વિચારણા કરવામાં આવી રહી છે. સૂચિત 28મો બંધારણીય સુધારો આ ફેરફારોને લાગુ કરવાનું મુખ્ય માધ્યમ બની શકે છે. જો કે, આ સુધારો કઈ પ્રક્રિયા દ્વારા પસાર કરવામાં આવશે અને નવા પ્રાંતોની સીમાઓ કેવી રીતે નક્કી કરવામાં આવશે તે અંગેની વિગતવાર માહિતી હજુ સુધી જાહેરમાં સ્પષ્ટ નથી. નિષ્ણાતો માને છે કે નવા પ્રાંતોની રચના માત્ર વહીવટી કાર્યક્ષમતા વધારવાનો દાવો કરશે નહીં, પરંતુ પ્રાદેશિક અસંતુલન અને વંશીય-ભાષાકીય મુદ્દાઓને ઉકેલવાનો પ્રયાસ પણ હોઈ શકે છે.
