મક્કા સંરક્ષણ કરાર: પાકિસ્તાન અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચે સંરક્ષણ સમજૂતી બાદ ઈસ્લામાબાદની મુશ્કેલીમાં વધારો થતો જોવા મળી રહ્યો છે. એક રિપોર્ટમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે આ કરાર હેઠળ આપવામાં આવેલી સંરક્ષણ જવાબદારીઓને કારણે પાકિસ્તાન પશ્ચિમ એશિયામાં વધી રહેલા સંઘર્ષમાં ફસાઈ શકે છે. યમનમાં સાઉદી અરેબિયા અને ઈરાન સમર્થિત હુથી વિદ્રોહીઓ વચ્ચે તણાવ વધી રહ્યો છે, આવી સ્થિતિમાં પાકિસ્તાન આર્મી ચીફ ફિલ્ડ માર્શલ અસીમ મુનીર પર પણ દબાણ વધી શકે છે.
ધ ગાર્ડિયનના અહેવાલ અનુસાર, શરૂઆતમાં આ સમજૂતીને પાકિસ્તાન માટે વ્યૂહાત્મક લાભ તરીકે જોવામાં આવી હતી. આસિમ મુનીર ગયા વર્ષે સપ્ટેમ્બરમાં રિયાધમાં સાઉદી ક્રાઉન પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાન સાથે પણ હાજર હતા. કરાર હેઠળ, સાઉદી અરેબિયા પાકિસ્તાનમાં રોકાણ કરશે અને નાણાકીય મદદ કરશે, જ્યારે પાકિસ્તાન સાઉદી સેનાને તાલીમ આપશે અને કોઈપણ હુમલાની સ્થિતિમાં તેની સુરક્ષા કરશે.
રિપોર્ટ શું કહે છે
રિપોર્ટ અનુસાર, પાકિસ્તાનને આશા હતી કે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના સંબંધો સુધરશે અને મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ ધીમે ધીમે ઓછો થશે. પરંતુ ઈરાન પર અમેરિકા અને ઈઝરાયેલના હુમલા અને ત્યારબાદ ઈરાન દ્વારા ગલ્ફ દેશો પર મિસાઈલ હુમલાઓએ પરિસ્થિતિ બદલી નાખી.
આ પછી સાઉદી અરેબિયા અને હુતી વચ્ચે પણ ફરી તણાવ વધ્યો છે. હુથી લડવૈયાઓએ યમનમાં આગળ વધ્યા અને સાઉદી લક્ષ્યાંકો પર હુમલો કર્યા પછી રિયાધે વળતો જવાબ આપ્યો. તાજેતરના દિવસોમાં, યમનમાં સંઘર્ષ તીવ્ર બન્યો છે અને હુથીઓ સાઉદી અરેબિયાના વિસ્તારોને પણ નિશાન બનાવી રહ્યા છે.
કરારનું વિસ્તરણ
આ વર્ષે ઓગસ્ટમાં પાકિસ્તાન માટે પરિસ્થિતિ વધુ જટિલ બની હતી, જ્યારે સાઉદી અરેબિયા સાથેના સંરક્ષણ કરારમાં તુર્કીનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. આ પછી તેને ‘મક્કા જોઈન્ટ ડિફેન્સ એગ્રીમેન્ટ’ કહેવામાં આવ્યું. સમજૂતીમાં નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું કે ત્રણમાંથી કોઈ એક દેશ પર હુમલો થશે તો તે બધા પર હુમલો માનવામાં આવશે.
રિપોર્ટમાં સંરક્ષણ વિશ્લેષક આયેશા સિદ્દીકાને ટાંકીને કહેવામાં આવ્યું છે કે તેમને નથી લાગતું કે અસીમ મુનીરે આ વિસ્તારમાં હાજર રહેલા જોખમોનું યોગ્ય મૂલ્યાંકન કર્યું છે. તેમના મતે પાકિસ્તાને આટલી જલ્દી પોતાની સેનાને નવા મોરચા પર મોકલવાની સ્થિતિનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
પાકિસ્તાનની સાઉદી પર નિર્ભરતા
રિપોર્ટમાં સાઉદી અરેબિયા પર પાકિસ્તાનની આર્થિક નિર્ભરતાનો પણ ઉલ્લેખ છે. પાકિસ્તાનને સાઉદી અરેબિયા તરફથી મળતી આર્થિક મદદ અને રોકાણથી ઘણો ટેકો મળે છે. રિપોર્ટ અનુસાર, આ કારણથી પાકિસ્તાની અધિકારીઓને ચિંતા છે કે દેશને સમગ્ર ક્ષેત્રમાં ફેલાયેલા સંઘર્ષમાં સીધા જ સામેલ થવું પડી શકે છે.
પાકિસ્તાન તેની સરહદ ઈરાન સાથે વહેંચે છે અને દેશ પહેલાથી જ તેની સરહદો પર વિદ્રોહ અને સુરક્ષા સંબંધિત પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે. જો પાકિસ્તાન હુથીઓ વિરુદ્ધ સીધી સૈન્ય કાર્યવાહી કરે છે, તો તેને ઈરાન વિરુદ્ધ ઈસ્લામાબાદના વલણ તરીકે જોઈ શકાય છે. તેનાથી પ્રાદેશિક અને સ્થાનિક સ્તરે પાકિસ્તાન માટે નવી સમસ્યાઓ ઊભી થઈ શકે છે.
પાકિસ્તાનને ચેતવણી
પાકિસ્તાનની સેનેટમાં વિપક્ષના નેતા રાજા નાસિર અબ્બાસે ચેતવણી આપી છે કે જો પાકિસ્તાન આ યુદ્ધમાં સામેલ થશે તો દેશ પર તેની ગંભીર અસર થઈ શકે છે. તેમણે કહ્યું કે પાકિસ્તાન પહેલાથી જ બે મોટા વિદ્રોહનો સામનો કરી રહ્યું છે, જ્યારે અર્થવ્યવસ્થા દબાણ હેઠળ છે અને મોંઘવારી પણ વધી છે.
પશ્ચિમ એશિયામાં સંઘર્ષ સતત ફેલાઈ રહ્યો છે. યમનમાં હુતી અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચેની લડાઈ તીવ્ર થતાં ઈરાન પણ આ સમગ્ર ઘટના સાથે જોડાયેલું છે. તાજેતરના હુમલાઓએ તેલ અને ગેસ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તેમજ દરિયાઈ માર્ગો અને શિપિંગ હિલચાલ અંગે ચિંતાઓ ઊભી કરી છે.
આ પણ વાંચો- ‘માતાનું અપમાન સ્વીકાર્ય નથી…’ ભાજપે પીએમ મોદીની મિમિક્રી અને વૃદ્ધોનું અપમાન કરવા પર ફટકાર લગાવી, કહ્યું- સ્વીકારી શકતો નથી
