ન્યુયોર્ક: વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે ખુલ્લેઆમ ભારત-અમેરિકાના સંબંધો અને પાકિસ્તાન સંબંધિત આતંકવાદના મુદ્દા પર પોતાના વિચારો વ્યક્ત કર્યા છે. ન્યૂયોર્કમાં એશિયા સોસાયટીના એક કાર્યક્રમમાં બોલતા તેમણે કહ્યું કે ભારત લાંબા સમયથી પડોશી દેશ તરફથી સીમાપાર આતંકવાદની સમસ્યાનો સામનો કરી રહ્યું છે. જો ભારતનો કોઈ સહયોગી દેશ ભારતની આ મુખ્ય સુરક્ષા ચિંતાને સમજતો નથી તો તેની અસર બંને દેશોના સંબંધો પર પડી શકે છે.
જયશંકરે કહ્યું કે એવા બહુ ઓછા દેશો છે જેમણે પોતાના પડોશીઓ તરફથી આતંકવાદનો જે સ્તરે ભારતનો સામનો કર્યો છે. તેમણે સ્પષ્ટપણે કહ્યું કે આતંકવાદ ભારત માટે સામાન્ય મુદ્દો નથી, પરંતુ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સાથે જોડાયેલી મોટી ચિંતા છે. તાજેતરના સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાના સંબોધનમાં પણ જયશંકરે સરહદ પારના આતંકવાદ પર કડક વલણ અપનાવ્યું હતું અને કહ્યું હતું કે આતંકવાદના મામલામાં કોઈ હળવાશ ન હોવી જોઈએ.
‘અમેરિકાનો ઢોંગ હવે ખતમ’
અમેરિકાની વિદેશ નીતિમાં આવેલા ફેરફારોનો ઉલ્લેખ કરતા જયશંકરે કહ્યું કે એક સમય એવો હતો જ્યારે અમેરિકા ઈચ્છતું હતું કે ભારત તેની સાથેના સંબંધો પર વધુ ધ્યાન આપે. તે જ સમયે, અમેરિકાએ પોતે અન્ય દેશો સાથે તેના વિકલ્પો ખુલ્લા રાખ્યા હતા. તેમના મતે, હવે વિશ્વ તે સમયગાળાથી આગળ વધી ગયું છે.
જયશંકરે કહ્યું કે આજે દેશો ખુલ્લેઆમ એકબીજા સાથે વાત કરી રહ્યા છે અને અલગ-અલગ દેશો સાથે તેમના હિતો અનુસાર સંબંધો બનાવી રહ્યા છે. તેમણે વિશ્વમાં વધી રહેલી બહુધ્રુવતાનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો અને કહ્યું કે આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યવસ્થા હવે નવા યુગ તરફ આગળ વધી રહી છે.
તેમણે એમ પણ કહ્યું કે અમેરિકાએ વેપાર માટે અલગ અભિગમ અપનાવ્યો છે, જેમાં દેશો સાથે વન-ટુ-વન વાટાઘાટો અને વ્યક્તિગત કરારો પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં, દેશો વચ્ચેના સંબંધો હવે પહેલાની જેમ કોઈ એક શિબિર સુધી મર્યાદિત નથી.
ભારત-અમેરિકાના સંબંધો કેવી રીતે સુધરશે?
છેલ્લા કેટલાક સમયથી ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધોમાં વેપાર અને ટેરિફ સહિતના અનેક મુદ્દાઓ પર મતભેદો ઉભા થયા છે. આ દરમિયાન જ્યારે જયશંકરને પૂછવામાં આવ્યું કે બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો કેવી રીતે સુધારી શકાય તો તેમણે કહ્યું કે સંબંધો સામે ઘણા પડકારો છે.
જયશંકરે ખાસ કરીને આતંકવાદના મુદ્દાને ભારતની સંવેદનશીલતા સાથે જોડ્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે ભારત દાયકાઓથી તેના પાડોશી તરફથી આતંકવાદનો સામનો કરી રહ્યું છે અને તેના માટે આ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો છે.
વિદેશ મંત્રીએ કહ્યું કે ભારત ઈચ્છે છે કે અમેરિકા સાથે તેના સંબંધો વધુ મજબૂત બને. જો કે, આ માટે બંને દેશોએ એ મુદ્દાઓને સમજવા પડશે કે જેના પર મતભેદ છે. જો આમાંથી કેટલીક સમસ્યાઓનો ઉકેલ આવી જશે તો તે બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોને આગળ લઈ જવામાં મદદ કરશે.
વિશ્વમાં બહુધ્રુવીયતા વધી રહી છે
જયશંકરે વર્તમાન વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ પર પણ પોતાના વિચારો વ્યક્ત કર્યા. તેમણે કહ્યું કે એક તરફ વિશ્વમાં દેશો વચ્ચે જબરદસ્ત સ્પર્ધા છે, તો બીજી તરફ દરેક વ્યક્તિ કોઈને કોઈ રીતે એકબીજા પર નિર્ભર છે. આ વિરોધાભાસે આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધોને વધુ જટિલ બનાવ્યા છે.
તેમણે કહ્યું કે હાલમાં ઘણા સંઘર્ષો ચાલી રહ્યા છે અને વિશ્વ અનેક પ્રકારના સંકટોનો સામનો કરી રહ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં દેશો વચ્ચે સહયોગ અને સંવાદની જરૂરિયાત પહેલા કરતા વધુ વધી ગઈ છે. તેમણે બહુધ્રુવીય વિશ્વને વર્તમાન વૈશ્વિક પરિવર્તનનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ ગણાવ્યો હતો.
‘4F’ કટોકટીનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો છે
જયશંકરે વિશ્વની સામે ‘4F’ સંકટ વિશે પણ વાત કરી. આમાં ખોરાક, બળતણ, ખાતર અને નાણાંનો સમાવેશ થાય છે. તેમણે કહ્યું કે આ ચારેય ક્ષેત્રોમાં ઉભી થયેલી સમસ્યાઓની સીધી અસર વિશ્વના વિકાસ અને ખાસ કરીને ગ્લોબલ સાઉથ પર પડે છે.
તેમણે કહ્યું કે વિશ્વમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષો, સપ્લાય ચેઇનમાં વિક્ષેપ અને વધતી સ્પર્ધાએ આ સમસ્યાઓને વધુ ગંભીર બનાવી દીધી છે. આવા સમયમાં, દેશોએ જોખમ ઘટાડવા અને તેમના આવશ્યક સંસાધનો અને પુરવઠાને લગતા વિકલ્પો વધારવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું પડશે.
વિશ્વની વર્તમાન પરિસ્થિતિ પર જયશંકરે શું કહ્યું?
જયશંકરે પોતાના સંબોધનમાં કહ્યું કે વિશ્વ હાલમાં ઘણી મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. જુદા જુદા ક્ષેત્રોમાં સંઘર્ષો ચાલી રહ્યા છે અને તેની અસર માત્ર તે દેશો પુરતી મર્યાદિત નથી પણ અન્ય દેશોને પણ અસર કરે છે.
તેમણે કહ્યું કે વર્તમાન ગરબડ પાછળ ઘણા કારણો છે. આવી સ્થિતિમાં, બદલાતા સંજોગો અનુસાર આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સાથે મળીને કામ કરવાની અને વૈશ્વિક સંસ્થાઓને મજબૂત કરવાની જરૂર છે. તેમના મતે આવનારા સમયમાં બહુધ્રુવીયતાને અવગણવી મુશ્કેલ બનશે અને દુનિયાએ આ બદલાતી વ્યવસ્થા સાથે આગળ વધવું પડશે.
આ પણ વાંચો- F-35 ફાઈટર જેટ પહેલીવાર S-400 સિસ્ટમની સામે આવશે! ભારતમાં સ્ટીલ્થ વિ એર ડિફેન્સની તાકાત જોવા મળશે
