પવિત્ર શહેર મક્કાની એક મસ્જિદની અંદર કથિત રીતે ‘અનૈતિક કૃત્યો’ (ચુંબન) કરવાના આરોપમાં બે બાંગ્લાદેશી નાગરિકોને ગુપ્ત રીતે ફાંસી આપવામાં આવ્યા બાદ સાઉદી અરેબિયાએ આંતરરાષ્ટ્રીય અને રાજદ્વારી વિવાદ ઉભો કર્યો છે. સાઉદી અરેબિયાના ગૃહ મંત્રાલયને ટાંકીને મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, 14 ઓક્ટોબરના રોજ નઝરૂલ ઈસ્લામ અબ્દુલ બસીર અને સિતી અખ્તર નામના બે બાંગ્લાદેશી નાગરિકોને ફાંસીની સજા આપવામાં આવી હતી. જો કે, સાઉદી અધિકારીઓએ તેમના દ્વારા કથિત રીતે કયા પ્રકારના અનૈતિક કૃત્યો કરવામાં આવ્યા હતા તે અંગે કોઈ વિગતવાર માહિતી જાહેર કરી નથી.
દરમિયાન, સાઉદી મીડિયા અને સોશિયલ મીડિયા પર દાવાઓ ઝડપથી ફેલાઈ ગયા કે બંનેને મસ્જિદમાં એકબીજાને ‘કિસ’ કરવા અથવા કપાળ પર ‘ચુંબન’ કરવા બદલ ફાંસી આપવામાં આવી હતી. જો કે, ઘણા કાનૂની નિષ્ણાતો અને નાગરિકોએ સત્તાવાર નિવેદનની ગેરહાજરીમાં આ દાવાઓને અફવાઓ અને ઇન્ટરનેટ કાલ્પનિક તરીકે ફગાવી દીધા છે. અહેવાલો અનુસાર, બંને બાંગ્લાદેશીઓને ઇસ્લામિક કાયદાની ‘તાઝીર’ શ્રેણી હેઠળ મૃત્યુદંડની સજા સંભળાવવામાં આવી હતી, જેમાં ન્યાયાધીશને ગુનાની ગંભીરતાના આધારે સજા નક્કી કરવાનો વિવેકબુદ્ધિ છે. ત્યારબાદ સંબંધિત ન્યાયિક સંસ્થાઓ દ્વારા અને શાહી હુકમ દ્વારા અમલને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી.
સજાની આ પદ્ધતિ પર ઢાકામાં હંગામો, સખત વાંધો
બાંગ્લાદેશની તારિક કહમાન સરકારે સાઉદી અરેબિયાએ બે બાંગ્લાદેશી નાગરિકોને કોઈપણ પૂર્વ માહિતી આપ્યા વિના મૃત્યુદંડની સજા આપવા સામે સખત વાંધો વ્યક્ત કર્યો છે. બાંગ્લાદેશના વિદેશ રાજ્ય મંત્રી શમા ઓબેદ ઈસ્લામે જણાવ્યું હતું કે સાઉદી સત્તાવાળાઓ દ્વારા ઢાકાને આ મૃત્યુદંડ અંગે કોઈ અગાઉથી માહિતી આપવામાં આવી ન હતી અને સરકારને મીડિયા અહેવાલો દ્વારા તેની જાણ થઈ હતી. બાંગ્લાદેશના વિદેશ મંત્રાલયે ઢાકામાં તૈનાત સાઉદી અરેબિયાના રાજદૂત અબ્દુલ્લા ઝફર એચ બિન અબિયા પાસેથી આ સંબંધમાં સ્પષ્ટતા માંગી છે અને ઔપચારિક નોટ મૌખિક મોકલી છે.
વિયેના સંમેલનનું ઉલ્લંઘન?
વિદેશ રાજ્ય મંત્રી હુમાયુ કબીરે આ કાર્યવાહીને “અત્યંત નિરાશાજનક” ગણાવી અને કહ્યું કે બંને દેશો કોન્સ્યુલર સંબંધો પર વિયેના કન્વેન્શન પર હસ્તાક્ષર કરનારા છે. તેમણે પ્રશ્ન કર્યો હતો કે વિયેના કન્વેન્શન હેઠળ નાગરિકોની ધરપકડ અને મૃત્યુ અંગેની માહિતી શેર કરવાની જવાબદારી હોવા છતાં બંને દેશો વચ્ચે આ માહિતી અંતર કેમ છે.
નઝરુલ મસ્જિદ અલ-હરમનો સફાઈ કરનાર હતો
સાઉદી અરેબિયાથી મળેલી મર્યાદિત માહિતી અનુસાર, મૃતક નઝરુલ ઇસ્લામ બાંગ્લાદેશના ચિત્તાગોંગ વિભાગના બ્રાહ્મણબારિયા જિલ્લાનો રહેવાસી હતો. તે નવેમ્બર 2022માં સાઉદી અરેબિયા આવ્યો હતો અને મક્કાની મસ્જિદ અલ-હરમમાં ક્લીનર તરીકે કામ કરતો હતો. નઝરુલના પરિવારજનોએ જણાવ્યું કે સાઉદી પોલીસે સાઉદી આવ્યાના આઠ મહિના પછી જ તેની ધરપકડ કરી હતી અને ત્યારથી તે જેલમાં હતો. નઝરૂલના પિતા અબ્દુલ બસીરે ટ્રાયલની નિષ્પક્ષતા પર સવાલ ઉઠાવતા કહ્યું હતું કે, જો મારા પુત્રને કોઈ વ્યાજબી કારણ વગર મોતને ઘાટ ઉતારવામાં આવ્યો હોય તો હું ન્યાય ઈચ્છું છું. પરિવારના સભ્યોએ પણ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે તેઓ સીતી અખ્તરને ઓળખતા નથી અને બંનેના લગ્ન થયા હોવાના દાવાને ફગાવી દીધો હતો. નઝરુલની 65 વર્ષીય કાકી આબેદા બેગમ મૃત્યુદંડના સમાચાર સાંભળીને બેહોશ થઈ ગઈ અને પછી મૃત્યુ પામી.
